احمد اکبرپور به‌عنوان یکی از شش نویسنده‌ی برگزیده‌ی جایزه‌ی هانس کریستین اندرسن ۲۰۲۶ انتخاب شد. وی با تیموتی دو فومبل از فرانسه، ماریا خوزه فرادا از شیلی، لی گئوم ئی از کره‌ی جنوبی، پم مونیوز رایان از امریکا و مایکل روزن از بریتانیا در بخش نویسندگان کودک این جایزه رقابت خواهد کرد. برنده‌ی جایزه‌ی هانس کریتسن اندرسن معروف به نوبل ادبیات کودک در نمایشگاه کتاب بولونیا ۲۰۲۶ معرفی خواهد شد.

انتخاب احمد اکبرپور از سوی شورای کتاب کودک به‌دلیل اثرگذاری مستمرش در شکل دادن به ادبیات مدرن کودک و نوجوان ایران، گسترش دادن ادبیات باکیفیت میان خوانندگان و بالا بردن سطح کیفی این ادبیات در سه دهه‌ی گذشته انجام گرفته است.

استفاده از فرم، تکنیک و شگردهای نو و خلاقانه؛ به مشارکت طلبیدن مخاطب هنگام خواندن اثر؛ شکستن سلسله‌مراتب قدرت در داستان و تغییر جایگاه افراد فروتر؛ توجه به کودکان و نوجوانان با نیازهای ویژه؛ خلق آثاری که موجب ارتقای قدرت تفکر خلاق و انتقادی می‌شوند؛ کلیشه‌گریزی، تجربه‌گرایی و پرهیزاز نگاه تعلیمی به ادبیات؛ توجه به ارزش‌های جهان‌شمول و انسانی مانند صلح، دوستی، مدارا، دگرپذیری و خانواده؛ ارتباط مؤثر و مستمر با مخاطبان؛  برگزاری مستمر کارگاه‌های داستان‌نویسی برای کودکان و بزرگسالان؛ تنوع در خلق داستان در گونه‌های مختلف طنز، فانتزی، واقع‌گرا، تاریخی و اسطوره‌ای؛ استفاده‌ی خلاقانه از زبان و تصویر؛ موفقیت در عرصه‌ی جهانی و ترجمه‌ی آثار به چندین زبان دیگر ازجمله دلایل شورای کتاب کودک برای این انتخاب هستند. آثار احمد اکبرپور با برخورداری از تنوع محتوایی، نوآوری‌های فرمی و تکنیکی، و نیز غنای هنری و زیبایی‌شناختی، جهان ادبی ویژه‌ی او را می‌سازند. آثار او علاوه بر مخاطبان فارسی‌زبان، برای خوانندگان غیرفارسی‌زبان نیز دریچه‌هایی به دنیاهایی سرشار از شگفتی گشوده است.»

طوطی کتاب‌های دختر دال، هزارهزاردانه‌انار، من مترسکم ولی می‌ترسم، ازدواج با خورشید و داستان‌های بی‌پایان، را به قلم احمد اکبرپور منتشر کرده است.

به این نویسنده‌ی دوست‌داشتنی و عزیز تبریک می‌گوییم و برای او آرزوی موفقیت‌های روزافزون داریم.

معمولاً خیلی از بچه‌ها به موجودات فضایی و جهانی که تجربه کردن آن خیلی دور از دسترس است علاقه دارند. اینکه یک پیتزا بتواند مسیر رسیدن به فضا را هموار کند، قطعاً برای کودکان و نوجوانان بسیار جذاب خواهد بود.

به گزارش سرویس کودک و نوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، خیلی از بچه‌ها عاشق پیتزا هستند، اما آیا پیتزا می‌تواند سرمنشاء شروع یک سفر هیجان‌انگیز حتی به فضا باشد؟ در کتاب «پیتزای فضایی» چنین داستانی را تجربه می‌کنیم. شخصیت اصلی این کتاب یک گربه است که تصمیم می‌گیرد پیتزا بخورد. او ناگهان با یک جهان شگفت‌انگیز روبه‌رو می‌شود؛ جهانی که هم خنده‌دار است و هم به دلیل اینکه علت این اتفاق‌ها پیتزاست، می‌تواند برای بچه‌ها خیلی جذاب باشد.

از نکات قابل توجه کتاب‌های فانتزی برای کودکان آن است که شناخت دقیق از دغدغه‌های بچه‌ها در آنها رعایت شده باشد. انتخاب موضوع پیتزا نشان‌دهنده آن است که این آشنایی در این کتاب وجود دارد. نکته بعدی آن است که بچه‌ها از اتفاقات ساده می‌توانند ماجراجویی‌های عجیبی را در ذهن خود تصویر کنند. در این کتاب خمیر پیتزا پف می‌کند و آنقدر بزرگ می‌شود که حتی به آسمان‌ها می‌رسد و گربه را به ماه می‌برد؛ فضایی خیالی که ممکن است موقع آشپزی کردن‌های ساده در خانه به ذهن بچه‌ها برسد. چنین فضای تخیلی نیازمند تصویرسازی‌های دقیق است که در کتاب «پیتزای فضایی» به درستی رعایت شده است.

یک نکته جالب دیگر هم در این کتاب وجود دارد و آن هم این است که معمولاً خیلی از بچه‌ها به موجودات فضایی و جهانی که تجربه کردن آن خیلی دور از دسترس است علاقه دارند. اینکه یک پیتزا بتواند مسیر رسیدن به فضا را هموار کند، قطعاً برای کودکان و نوجوانان بسیار جذاب خواهد بود.

«پیتزای فضایی» را فرزاد بیان نوشته و عاکف رحمتی تصویرهای آن را کشیده است که کاملاً متناسب با فضای فانتزی و ماجراجویی آن است. انتشارات فاطمی نیز این کتاب جالب و پرماجرا را با بهای ۲۶۰ هزارتومان در دسترس علاقه‌مندان قرار داده است.

در مراسم افتتاحیه‌ی هفته‌ی تصویرگری که روز جمعه، ۹ آبان‌ماه ۱۴۰۴، در سالن استاد جلیل شهناز خانه‌ی هنرمندان ایران برگزار شد نشان آبان در شاخه‌ی نام نو تصویرگری از سوی انجمن تصویرگران ایران به نوشین صادقیان تصویرگر کتاب دختر دال اهدا شد.

انجمن تصویرگران از میان اعضای خود، که ترجیحاً از هنرمندان جوان‌تر باشد، نشان آبان را در شاخه‌ی نام نو تصویرگری به هنرمندی جستجوگر که توانسته باشد، وجوه ممتازی از خود نشان بدهد اهدا می‌کند. مهم است که او اصیل باشد و اهل کپی نباشد. مهم است که توانسته باشد راه نوتری به همکاران تصویرگرش نشان داده باشد و در تکرار و ادامه‌ی هم‌نسلان خود نباشد.

همچنین در این مراسم جایزه‌ی بزرگ تصویرگری براتیسلاوا ۲۰۲۵، توسط سحر ترهنده و علیرضا گلدوزیان به نمایندگی از شورای کتاب کودک و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به نوشین صادقیان اهدا شد.

متن لوح تقدیر اهدایی مؤسسه فرهنگی فاطمی به شرح زیر است:

به نام خداوند گردون سپهر

فروزندۀ ماه و ناهید و مهر

هنرمند گرامی، سرکار خانم نوشین صادقیان

هنرمندان و ادیبان سرزمین کهن ما ایران در طول تاریخ آثاری پدید آورده‌اند که پس از گذشت سالیانِ بسیار همچنان ستایش جامعۀ بشری را برمی‌انگیزند. تصویرگران و نویسندگان کتاب‌های کودک و نوجوان ایران نیز در دهه‌های اخیر در جوامع بین‌المللی خوش درخشیده‌اند و افتخارات بسیاری برای ایران کسب کرده‌اند.

هنرمندی شما در تصویرگری کتاب دختر دال و کسب جایزۀ بزرگ سی‌امین دوسالانۀ تصویرگری براتیسلاوا در سال ۲۰۲۵، درخور ستایش فراوان است. کتاب ‌طوطی نیز مفتخر است که در خلق این اثر، با شما هنرمند فرهیخته همراه بوده است.

ضمن عرض تبریک به شما، برای همۀ تصویرگران کتاب کودک ایران آرزوی موفقیت‌های روزافزون داریم.

ایرج ضرغام

مدیر مؤسسۀ فرهنگی فاطمی

سرویس کودک و نوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – نیلوفر شهسواریان: چه مناسبتی برای گفت‌وگو بهتر از اینکه کتاب «دختر دال» با تصویرگری نوشین صادقیان و بازنویسی احمد اکبرپور، جایزه بزرگ سی‌امین دوسالانه تصویرگری براتیسلاوا ( BIB ۲۰۲۵) را از آن خود کرد. این کتاب از مجموعه کتاب‌های طوطی (بخش کودک و نوجوان انتشارات فاطمی) است و پیش از این هم جوایز فراوانی گرفته است.

صادقیان پیش‌تر جوایز مهمی مانند جایزه بزرگ قلم طلایی دوسالانه بلگراد ۲۰۲۱ برای کتاب «درخت سیب و دیو» و جایزه جزیره طلایی کنکور نامی کره را دریافت کرده بود. برگزیده‌شدن در نمایشگاه کتاب بولونیا ایتالیا و دریافت جایزه بزرگ هیئت داوران جشنواره آناناس چین در سال ۲۰۲۲ از دیگر موفقیت‌های اوست. همچنین کتاب «آن دورِ دور» با تصویرگری او از سوی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به مسابقه تصویرگری براتیسلاوا ۲۰۲۱ راه یافت.

دوسالانه براتیسلاوا که از سال ۱۹۶۷ با حمایت یونسکو در اسلواکی برگزار می‌شود، از معتبرترین جشنواره‌های جهانی تصویرگری کتاب کودک است. سی‌امین دوره جشنواره (BIB ۲۰۲۵) از مهر تا دی ۱۴۰۵ برپا است. پیش از این هنرمندان ایرانی، علیرضا گلدوزیان (۲۰۰۵) و حسن موسوی (۲۰۱۹) موفق به دریافت جایزه بزرگ براتیسلاوا، فرشید مثقالی برنده دیپلم افتخار جایزه براتیسلاوا (۱۹۶۸) و جایزه‌ی «سیب طلا» براتیسلاوا (۱۹۷۰) شده بودند. غزل فتح‌الهی نیز در سال ۲۰۲۱ پلاک طلای این رویداد را برنده شد.

با صادقیان در مورد تصویرگری کتاب «دختر دال» و دنیای هنرمندانه‌اش گفت‌وگو کرده‌ایم.

برای تصویرگری یک کتاب کودک، چطور کار را شروع می‌کنید؟ مراحل کار چگونه است و چطور با نویسنده تعامل می‌کنید؟

اول با فریمی که از لحاظ تصویری بیشترین ارتباط را با آن برقرار می‌کنم شروع می‌کنم؛ فریمی که بیشترین تصویر را به من می‌دهد. با همان فریم اول، ایده‌پردازی اصلی داستان شروع می‌شود؛ این‌که به چه سبکی می‌خواهم کار کنم و چه کارهای خلاقانه‌ای می‌خواهم انجام دهم و…

من همیشه داستان را می‌گیرم و کار خودم را شروع می‌کنم، یک «مودبورد» هم درست می‌کنم و توضیحات را می‌نویسم. اگر موردی باشد با مدیر هنری هماهنگ می‌شوم. خیلی کم پیش آمده که به صورت مستقیم با نویسنده صحبت کنم. یک‌بار روی کتاب آقای احمدرضا احمدی کار می‌کردم، از او پرسیدم منظور شما در این قسمت چنین بود یا نه؟ گفتند هیچ چیز به تو نمی‌گویم، کار من تمام شده و اکنون کار تو آغاز می‌شود و برداشتی که خودت داری مهم است.

شما برای آنکه به روحیات و دنیای مخاطب کودک نزدیک شوید چه کار می‌کنید؟

سعی کرده‌ام به کودک درونم توجه کنم. دقت می‌کنم که بچه‌ها درباره‌ی همه‌چیز چگونه فکر می‌کنند. دوران کودکی‌ام خیلی در ذهنم مانده است، مخصوصاً وقتی که کتاب می‌خواندم یا تأثیری را که یک کتاب یا فیلم بر من می‌گذاشت کاملاً به یاد دارم. تا مدت‌ها توی ذهنم و تخیلاتم با روایت داستان درگیر بودم.

وقتی کودک بودید و کتاب‌ها را ورق می‌زدید، مدل کتابخوانی شما چطور بود؟

وقتی هنوز به مدرسه نرفته بودم و سواد خواندن نداشتم، کتاب‌های کودک را ورق می‌زدم وبرای خودم بر اساس تصویرها در ذهنم داستان خلق می‌کردم. همینطور بزرگ شدم و تا سنی هم انسان متوجه نمی‌شود داستان کتاب‌ها از چه قرار است. باز همین کار را تکرار می‌کردم. به‌طور کلی هر کتاب را هم چند بار می‌خواندم.

وقتی برای اولین بار دختر دال را خواندید، چه حسی از آن گرفتید؟

داستان را خیلی دوست داشتم چون به داستان‌های فولکلوریک علاقه‌مندم و از بچگی چنین داستان‌هایی را برایم تعریف می‌کردند و داستانش برایم آشنا بود. حس خوبی داشتم و ایده‌های خوبی به من می‌داد و از نظر تصویری صحنه‌های متفاوتی داشت که به نظرم بهترین خودم را می‌توانستم اجرا کنم.

از چه تکنیکی برای تصویرگری «دختر دال» استفاده کردید؟

ترکیب چند تکنیک است، (میکس مدیا) اول یک اتود زدم و به ناشر و آقای ناصری نشان دادم. بعد که تایید کردند کار را شروع کردم. اولین تصویری که ایده بهتری می‌داد انتخاب کردم چون اولش سخت است که از چه روشی خلاقیت را وارد داستان کنید. همان ابتدا تکنیک را مشخص کردم. کار من الهام گرفته از موریس اشر، نقاشی‌های قدیمی ژاپنی و نگارگری‌های ایرانی است. سعی کردم به نگارگری ایرانی نگاهی نو و مدرن داشته باشم.

فکر می‌کنید چه مفاهیمی در «دختر دال» وجود دارد که در تصویرگری هم آن را نشان دادید؟

تضاد میان خیر و شر و نبرد این دو نیرو، با استفاده از ترکیب‌بندی متفاوت و پالت رنگی و رنگ‌گذاری در هر فریم، به همراه نیروی باروری طبیعت که سرسبزی را به زمین بازمی‌گرداند؛ مخصوصاً در آخر داستان که رنگ سبز همه‌جا را فراگرفته است. هر جلد این مجموعه از داستان‌ها مربوط به یک قومیت است. «دختر دال» مربوط به لرستان بود. تا به حال به لرستان نرفته‌ام اما دقت کردم لباس‌ها و المان‌ها لری باشد و از رنگ‌بندی این شهر در آن استفاده کنم. خاک لرستان قرمز است و از رنگ قرمز استفاده کردم و سرسبزی محیط زیست آن را نیز در اثر آوردم و چند جنبه را در نظر گرفتم.

شما جوایز زیادی دریافت کرده‌اید، وقتی برنده‌ی جایزه‌ی براتیسلاوا شدید، چه احساسی داشتید؟

این جایزه خیلی متفاوت بود. «دختر دال» نیز چندین جایزه گرفته که پشت جلد آن همه‌ی جوایز را نمی‌شد گذاشت. تا ۲-۳ روز شوق زیادی بابت این جایزه داشتم.

معمولاً نظر مخاطبان در مورد تصویرگری‌هایی که انجام داده‌اید چیست و چه حسی از آن می‌گیرند؟ آیا به بازخورد مخاطبان توجه می‌کنید؟

همه خیلی کارها را دوست دارند. حتی بعضی از کارهایی که خودم فکر نمی‌کردم خیلی جالب باشند، اتفاقاً طرفداران بیشتری داشته‌اند که برایم بسیار جالب بوده است. بله، به بازخوردها بسیار توجه می‌کنم، چون یکی از اهداف مهم کار ما این است که مخاطب بتواند کار را درک کند و آن را دوست داشته باشد و حتی با تصویر هم‌ذات‌پنداری کند، مخصوصاً کودکان.

آثار کدام تصویرگران ایرانی و خارجی را معمولاً بیشتر دنبال می‌کنید؟

آثار تصویرگران زیادی را دوست دارم. نمی‌توانم یکی‌یکی نام ببرم.

یک تفاوت آثاری که از شما دیده‌ایم با برخی از تصویرگران ایرانی، همین هویت ایرانی است. به نظرتان اینکه تصویرگران ایرانی شبیه تصویرگران خارجی کار می‌کنند و آثارشان رنگ و بوی ایرانی ندارد، آیا ویژگی است یا ضعف به حساب می‌آید؟

نه می‌توان گفت ضعف است و نه ویژگی. در دنیای هنر هر کسی آزاد است که بخواهد کار می‌کند. من آنچه برای خودم در نظر گرفته‌ام این است که آثارم هویت ایرانی داشته باشد. مثلاً برای کتابی که با انتشارات خارج از ایران کار می‌کنم نمی‌توان اینطور گفت که حتماً باید به شکل ایرانی کار کنم. اما آنچه به نظرم درست نیست، تقلید از هنرمندان دیگر است که وقتی آثارشان را می‌بینید بگویید اینکه کپی است. آنچه در خروجی نهایی تصویرگری اهمیت دارد، رعایت ترکیب‌بندی و تداوم داستان و فاکتورهای پراهمیت‌تر دیگری است که باعث می‌شود یک اثر به درجه‌ای برسد که مخاطب متوجه شود که این کار را یک هنرمند حرفه‌ای انجام داد. اگر هویت ایرانی درست استفاده شود می‌تواند یک مزیت محسوب شود در غیر این صورت خیر.

لاک‌پشت پرنده فهرستی است از کتاب‌های برتر هر فصل، برای کودکان و نوجوانان ایرانی. این کتاب‌ها را گروهی از منتقدان، کارشناسان و نویسندگان کودک و نوجوان، با بررسی کتاب‌های هر فصل، انتخاب می‌کنند. هر سال، داوران و سیاست‌گذارانِ فهرست، براساس مقتضیات روز و هم‌چنین با توجه دیدگاه‌ها و نقد و بررسی صاحب‌نظران، این معیارها و ملاک‌ها را بازبینی می‌کنند و آن‌ها را در متنی با عنوان اصول، شیوه‌ی اجرایی و معیارهای فهرست و نشان‌های لاک‌پشت پرنده اعلام می‌کنند.

در فهرست‌های بهار و تابستان ۱۴۰۳ که روز پنج‌شنبه ۲۴ مهر ۱۴۰۴ در شهرکتاب رویان نور رونمایی خواهد شد مثل همیشه نام کتاب‌های طوطی نیز قرار دارد.

کتاب‌های «دختر دال»، «هزارهزار‌دانه‌انار»، «کرمی که عقاب را نجات داد»، «مهمان سرزده»، «همه‌ش مال جوجه باشه!»، «مدرسه‌ی تیزوبزان جنگل» و مجموعه‌ی «کودکان در دنیای ما» با ۴ لاک‌پشت و «پرونده‌ی قتل مرموز یک (یا دو) خفاش جوان» با ۳ لاک‌پشت پرنده به این فهرست‌ها راه یافته‌اند.

از گروه داوران لاک‌پشت پرنده برای حسن انتخابشان سپاسگزاریم، به پدیدآورندگان این آثار تبریک می‌گوییم و امیدواریم کودکان و نوجوانان با استفاده از فهرست‌های کارشناسی‌‌شده کتاب‌های باکیفیت بخوانند.

«مدرسه‌ی تیزوبُزان جنگل» نوشته‌ی پیام ابراهیمی با تصویرگری غزاله بیگدلو به فهرست کلاغ سفید ۲۰۲۵ راه یافت.

فهرست کلاغ سفید که از مهم‌ترین برون‌دادهای کاری کتابخانه‌ی بین‌المللی مونیخ است، هر ساله کتاب‌های

منتخبی را از کشورهای مختلف جهان به مخاطبان آثار کودک و نوجوان معرفی می‌کند. در فهرست امسال ۲۱۵ عنوان برگزیده از ۶۳ کشور و ۴۹ زبان انتخاب شده است.

حدود ۲۰ کارشناس کودک و نوجوان کتابخانه‌ی مونیخ، هزاران کتابی را که سالانه از سوی کشورهای مختلف به کتابخانه اهدا می‌شود را بررسی می‌کنند و با توجه به ویژگی‌های ادبی و داستانی کتاب‌های برگزیده را انتخاب می‌کنند.

مدیر مدرسه‌ی تیزوبزان اصرار دارد که همه‌ی بچه‌های مدرسه مهارت‌های یکسانی را یاد بگیرند. اما مگر ممکن است؟ خودتان را بگذارید جای ماهی سرِ کلاس پرواز، یا جای لاک‌پشت سرِ کلاس دوی سرعت.

این موفقیت را به پیام ابراهیمی و غزاله بیگدلو تبریک می‌گوییم.

گفتنی است پیش از این کتاب‌های «چرا آواز می‌خوانی زنجره؟»، «مشت‌زن»، «تک‌خال»، «چه فکر خوبی!»، «دختر نارنج و ترنج»، «جادوی خواب»، «دو سیاره» و «دختر دال» از طوطی به فهرست معتبر کلاغ سفید راه یافته بود.

کرمی که عقاب را نجات داد تنها داستانی کودکانه نیست، بلکه مانیفستی است برای باور به توانمندی‌های نهفته، برای همدلی و همکاری و برای شناخت ارزش هر موجود، فارغ از جثه و ظاهرش. داستان  به اهمیت دوستی، همدلی و قدرت اراده در مواجهه با چالش‌ها می‌پردازد. این کتاب تصویری، نه تنها داستانی جذاب را روایت می‌کند، بلکه با زبانی ساده و تصاویر دلنشین، به ما یادآوری می‌کند که:

ویژگی‌های کتاب کرمی که عقاب را نجات داد

در دنیایی که اغلب، بزرگی و قدرت ظاهری مورد توجه قرار می‌گیرد، «کرمی که عقاب را نجات داد» به ما یادآوری می‌کند که هر موجودی، حتی کوچک‌ترین آن‌ها، ارزشی بی‌بدیل دارد و می‌تواند نقشی مهم در جهان ایفا کند. این کتاب، دعوتی است برای دیدن زیبایی‌ها و توانمندی‌های پنهان در هر موجود، و برای احترام به تنوع و گوناگونی خلقت.

دوستی و همدلی، مرزها را در هم می‌شکند

در داستان «کرمی که عقاب را نجات داد»، حیوانات مختلف، با وجود تفاوت‌ها و حتی دشمنی‌های طبیعی‌شان، برای نجات عقاب با هم متحد می‌شوند. این کتاب نشان می‌دهد که دوستی و همدلی، قدرتی فراتر از هر مانعی دارد و می‌تواند مرزها را در هم بشکند. همچنین بیاموزیم که چگونه با دیگران، فارغ از تفاوت‌هایشان، همدلی کنیم و برای کمک به یکدیگر، دست در دست هم دهیم.

قدرت اراده، محدودیت‌ها را از میان برمی‌دارد

کرم کوچک، با وجود جثه‌ی کوچک و ناتوانی ظاهری‌اش، با اراده‌ی قوی خود، تلاش می‌کند عقاب را نجات دهد. این کتاب، به ما نشان می‌دهد که قدرت اراده، می‌تواند محدودیت‌ها را از میان بردارد و ما را به اهدافمان برساند. ما باید به خود و توانایی‌هایمان باور داشته باشیم و با اراده‌ای راسخ، برای رسیدن به رویاهایمان تلاش کنیم.

همکاری، کلید موفقیت است! 

نجات عقاب، تنها با همکاری و همیاری حیوانات مختلف امکان‌پذیر می‌شود. همکاری، کلید موفقیت در بسیاری از امور است. این که چگونه با دیگران همکاری کنیم، از توانمندی‌های یکدیگر بهره ببریم و با هم، به اهداف مشترکمان دست یابیم، درونمایه این داستان تصویری زیباست.

تعامل با طبیعت، احترام به طبیعت

داستان در دل طبیعت رخ می‌دهد و به ما یادآوری می‌کند که طبیعت، خانه‌ی مشترک همه‌ی موجودات است. احترام به طبیعت، محافظت از آن و تلاش برای حفظ تعادل و زیبایی آن نیاز جامعه بشری امروز است که به خوبی در این کتاب به تصویر کشیده شده است.

کودکان، معماران آینده‌اند

این کتاب، با زبانی ساده و تصاویر جذاب، برای مخاطب کودک طراحی شده است. ما به کودکان، به عنوان معماران آینده، ایمان داریم. آن‌ها با ذهن‌ خلاق خود می‌توانند دنیایی بهتر برای خود و دیگران بسازند. دادن خوراک بصری مناسب به کودک از سال‌های اولیه کودکی، زمینه‌سازی برای بروز خلاقیت او می شود.

داستان‌ها، چراغ راه زندگی‌اند…

«کرمی که عقاب را نجات داد»، تنها یک داستان نیست، بلکه چراغ راهی است که به ما نشان می‌دهد قدرت تخیل، قدرت کلمه و قدرت قصه‌ می‌تواند از ما انسان‌هایی مهربان‌تر، همدل‌تر و توانمندتر بسازد. این داستان دعوتی است برای دیدن جهان با چشمانی بازتر، برای باور به توانمندی‌های نهفته، برای همدلی و همکاری و برای احترام به هر موجودی، فارغ از جثه و ظاهرش، برای ساختن دنیایی بهتر.

اهمیت کتاب‌های تصویری برای کودکان 

کتاب‌های تصویری، نقش مهمی در رشد و تکامل کودکان ایفا می‌کنند. این آثار، با بهره‌گیری از تصاویر رنگارنگ و جذاب، داستان‌ها را به شکلی ملموس و قابل فهم به کودکان ارائه می‌دهند. در واقع، تصاویر، زبان بصری قدرتمندی هستند که می‌توانند مفاهیم پیچیده را به سادگی به کودکان منتقل کنند.

فواید کتاب‌های تصویری برای کودکان

کتاب‌های تصویری، با استفاده از واژگان ساده و جملات کوتاه به کودکان کمک می‌کنند تا دایره لغات خود را گسترش دهند و با ساختار جملات آشنا شوند. تصاویر، به کودکان کمک می‌کنند تا مفاهیم انتزاعی را به شکل ملموس درک کنند و مهارت‌های حل مسئله و تفکر انتقادی خود را تقویت کنند.

درهم‌تنیدگی متن و تصویر در کتاب‌های تصویری، به مخاطب کمک می‌کند تا با احساسات مختلف آشنا شود و مهارت‌های همدلی و مدیریت احساسات خود را تقویت کند. همچنین فرصتی برای کودکان فراهم می‌کنند تا با مفاهیم اجتماعی مانند دوستی، همکاری و احترام به دیگران آشنا شوند.

کتاب‌های تصویری، با جذابیت بصری خود، کودکان را به کتابخوانی علاقه‌مند می‌کنند و زمینه‌ساز عادت به مطالعه در آن‌ها می‌شوند.

درباره کتاب «کرمی که عقاب را نجات داد»

این کتاب، داستان زندگی کرمی را روایت می‌کند که با وجود جثه‌ی کوچکش، اراده‌ای بزرگ دارد؛ اراده‌ای به وسعت عشق. کرم در مزرعه‌ای پر از گل‌های آفتابگردان زندگی می‌کند و رویای پروانه شدن را در سر می‌پروراند.

داستان به چرخه‌ی زندگی و رواج  و سرایت زیبایی اشاره دارد. این داستان بیانگر آنستکه هیچ‌گاه نباید قدرت اراده و تلاش خود را دست کم بگیریم و همواره برای کمک به دیگران آماده باشیم.

روزی، عقابی در مزرعه گرفتار می‌شود و کرم کوچک، با کمک دوستانش، از جمله بلبل، سمور و مار ناخواسته عقاب را از خطر نجات می‌دهند. در این داستان، هر کدام از حیوانات، شکاری برای دیگری به حساب می‌آیند، اما یک قطره شبنم، بازی را عوض می‌کند.

بلبل از آن بالای بالا آفتابگردان را دید.

رویش یک لکه بود.

دهان بلبل آب افتاد…

ببخشید، منقارش!

بلبل دید پوست آن چیز خوشمزه چقدر قشنگ است!

با خودش گفت:«ببین چطوری روی گل دراز کشیده! انگار دارد خودش را توی شبنم نگاه می‌کند.»

بلبل چشم‌هایش را بست و زد زیرِ آواز.

چرا این کتاب برای فرزندان شما مناسب است؟

داستان، جذاب و پرکشش است و مخاطب را تا پایان داستان با خود همراه می‌کند. تصاویر زیبا و دلنشین مکمل متن و گاه افزایشی هستند و به درک بهتر داستان کمک می‌کنند.

در مجموع تعامل مخاطب با این کتاب منجر به تقویت مهارت‌های زبانی، شناختی، عاطفی و اجتماعی او شده و ایجاد علاقه به کتابخوانی در مخاطب را تقویت می‌کند.

درباره نویسنده

حمیدرضا توکلی ادب‌پژوه ایرانی و استادیار گروه ادبیات فارسی دانشگاه سمنان است. او در حوزه‌های روایت‌شناسی متون کهن، مثنوی، متون عرفانی، شاهنامه و ادبیات کودکان فعال است.

درباره تصویرگر

دلارام فقانی، تصویرگر کتاب کودک است. او عضو انجمن تصویرگران ایران و شورای کتاب کودک است. کارشناسی تصویرسازی دارد و دبیر آموزش و پرورش است. از موفقیت‌های این تصویرگر خوش‌ذوق می‌توان به حضور وی در نمایشگاه‌های داخلی و راه یافتن به فستیوال‌های بین‌المللی(لاگاریمبا ۲۰۲۲، گلددن‌پن ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ و…) اشاره کرد.

مرجان ریحانیان؛ آوانگارد

بنیاد شن ژن در چین و دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان (IBBY)، اخیراً جایزه‌ای برای مروجان برجسته‌ی کتابخوانی به نام IREAD (من می‌خوانم) تعیین کرده‌اند. هدف از طرح این جایزه، تشویق به تعهد پایدار در حوزه‌ی ترویج کتابخوانی و گسترش ترویج کتابخوانی در میان همه‌ی مردم کره‌ی زمین است. افرادی که برای دریافت این جایزه نامزد می‌شوند، باید حداقل سه سال با نوآوری و خلاقیت در زمینه‌ی خواندن و شیوه‌های مختلف آن در میان کودکان و نوجوانان فعالیت مستمر کرده باشند. شورای کتاب کودک به‌عنوان شاخه‌ی ملی دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان (IBBY) نامزد این جایزه را انتخاب و معرفی می‌کند.

شورای کتاب کودک، امسال علی‌اصغر سیدآبادی، نویسنده‌ی کودک و نوجوان، را به‌خاطر فعالیت‌های تأثیرگذارش در ترویج فرهنگ کتابخوانی در ایران، به عنوان نامزد دریافت این جایزه معرفی کرده است. او در سال‌های گذشته فعالیت‌های مداوم و خلاقانه‌ای در این زمینه داشته است.

طوطی تاکنون از علی‌اصغر سیدآبادی کتاب‌های «غول‌بوس‌کن حرفه‌ای» و «قصه‌ی موش سیاه و موش سفید» را منتشر کرده و به‌زودی «خورشید جنگل، خورشید دریا» را چاپ خواهد کرد.

سحر ترهنده، مدیر کتاب‌های طوطی و متخصص و پژوهش‌گر ادبیات کودک و کتاب‌های تصویری، به عنوان یکی از داوران سی‌امین جشنواره بین‌المللی تصویرگری براتیسلاوا ۲۰۲۵ (Biennial of Illustration Bratislava – BIB 2025) از سوی هیئت برگزاری این رویداد معتبر انتخاب شد.

به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون، این جشنواره یکی از معتبرترین رویدادهای تصویرگری کتاب کودک در جهان است که هر دو سال یک بار با حمایت یونسکو و دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان (IBBY) در پایتخت اسلواکی برگزار می‌شود.

‎ترهنده، عضو هیئت‌مدیره شورای کتاب کودک، پیش‌تر نیز به عنوان داور جایزه جهانی هانس کریستین اندرسن، که به «نوبل ادبیات کودک» شهرت دارد، در سطح بین‌المللی شناخته شده است.

او با بیش از دو دهه فعالیت در حوزه نقد، ترویج و تحلیل ادبیات کودک، یکی از چهره‌های مؤثر فرهنگی در این حوزه به‌شمار می‌رود.

‎جشنواره تصویرگری براتیسلاوا (BIB) از سال ۱۹۶۷ با هدف معرفی دستاوردهای برتر هنری در عرصه تصویرگری کودک آغاز به کار کرده و در حال حاضر با مدیریت نهاد فرهنگی BIBIANA، با پشتیبانی رسمی سازمان یونسکو، IBBY و وزارت فرهنگ اسلواکی برگزار می‌شود.

این رویداد بین‌المللی مجموعه‌ای از نمایشگاه‌ها، کارگاه‌ها، سمپوزیوم‌ها و برنامه‌های تخصصی را برای تصویرگران و پژوهش‌گران ادبیات کودک از سراسر جهان برگزار می‌کند.

‎ معرفی داور ایرانی به BIB از سوی شورای کتاب کودک، به عنوان نماینده رسمی IBBY در ایران، و با همکاری انجمن تصویرگران ایران و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان صورت می‌گیرد.

این سه نهاد طی فرایندی مشترک، به عنوان بدنه تخصصی تصمیم‌گیر، مسئولیت انتخاب، معرفی و حمایت از نمایندگان ایران در این جشنواره را بر عهده دارند و هیئت برگزاری این رویداد در براتیسلاوا انتخاب نهایی داوران را انجام می‌دهد.

‎علاوه بر عضویت سحر ترهنده در هیئت داوران بین‌المللی، امسال یک تصویرگر جوان و یک پژوهش‌گر نیز از ایران در برنامه‌های جنبی BIB حضور خواهند داشت: «ملیکا جمالی» برای شرکت در کارگاه تصویرگری البین برونوفسکی و «پریسا به‌آبادی» برای شرکت در سمپوزیوم تخصصی تصویرگری BIB با موضوع تأثیر نمایشگاه تصویرگری براتیسلاوا بر جریان‌های تصویرسازی انتخاب شده‌اند.

بر اساس این خبر، این دو نفر از بین افرادی که به فراخوان پاسخ داده بودند و کارنامه کاری خود را برای شرکت در کارگاه و سمپوزیوم ارسال کرده بودند، برگزیده شده‌اند.

حضور سحر ترهنده در هیئت داوری، ادامه‌ای بر سابقه ارزشمند مشارکت چهره‌های ایرانی در این رویداد بین‌المللی است.

چهره‌هایی چون فرشید مثقالی (۱۹۷۵)، سیروس طاهباز (۱۹۷۷)، نورالدین زرین‌کلک (۱۹۹۹)، بهزاد غریب‌پور (۲۰۰۳)، ابوالفضل همتی‌آهوئی (۲۰۰۵)، مهنوش مشیری (۲۰۰۷) و علی بوذری (۲۰۱۷ و ۲۰۱۹) در دوره‌های مختلف به عنوان داور یا سخنران در BIB  حضور داشته‌اند.

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به عنوان نماینده رسمی این مسابقه در ایران با همکاری شورای کتاب کودک و انجمن تصویرگران ایران، مسئولیت انتخاب و ارسال آثار برگزیده و اعزام نمایندگان ایران را برعهده دارد.

سی‌امین جشنواره بین‌المللی تصویرگری براتیسلاوا از مهر تا دی  ۱۴۰۴ (اکتبر ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶) در قلعه براتیسلاوا برگزار خواهد شد.

از سوی شورای کتاب کودک نامزدهای منتخب برای دریافت جایزه‌ی یادبود آسترید لیندگرن (آلما) ۲۰۲۶ معرفی شده‌اند که در میان آن‌ها نام هدا حدادی، تصویرگر نام‌آشنای کودک و نوجوان، دیده می‌شود.

انتخاب هدا حدادی، تصویرگر کتاب خاله سوسکه، به‌دلیل نقش تاثیرگذار ایشان در خلق جهانی زنانه، طبیعت‌گرایانه، سرشار از صلح و متاثر از ادبیات غنی فارسی در آثار تصویرگریست. حدادی با بهره‌گیری هنرمندانه و چیره‌دستانه از تکنیک کلاژ، رنگ و نقوش، تصاویری منحصر به‌فرد خلق می‌کند. سال‌ها فعالیت و تجربه‌ی او در حوزه‌ی تدریس به گروه‌های سنی مختلف و کسب جوایز متعدد و معتبر در حوزه‌ی تصویرگری از دیگر دلایل انتخاب ایشان است.

دولت سوئد این جایزه را به یاد آسترید لیندگرن که از پرطرفدارترین نویسندگان جهان است از سال ۲۰۰۲ راه‌اندازی کرده است. جایزه نقدی آلما به میزان ۵ میلیون کرون سوئد، به عنوان بزرگ‌ترین و گران‌ترین جایزه ادبیات کودکان و نوجوانان و دومین جایزه‌ی بزرگ ادبیات – پس از جایزه هانس کریستین اندرسن در جهان به شمار می‌رود. این جایزه به اشخاص یا سازمان‌هایی اهدا می‌شود که نقش برجسته‌ای در خلق ادبیات کودک و نوجوان یا ترویج آن دارند. هر سال بیش از دویست و پنجاه فرد یا نهاد از سراسر جهان برای این جایزه نامزد می‌شوند.