اگر مربی یا مروج کتاب کودک هستید یا والد یا جزو مراقبین کودک، فرقی نمی‌کند. پیشنهادهای زیر به شما کمک می‌کنند تا تجربه‌ی خواندن اگر سیب‌ها قهر کنند کتاب را برای کودکان غنی‌تر کنید.

 

پیش از خواندن کتاب

 

یک

ابتدا لازم است خودتان یک دور کتاب را برای خودتان بخوانید. احتمالاً این پرسش‌ها یا درنگ‌ها برای شما شکل خواهد گرفت (این بخش مربوط به شماست و قرار نیست این پرسش‌ها را با کودک مطرح کنید. هدف از این بخش آمادگی بیشتر مربی یا مراقب کودک است).

 

* از این نویسنده/تصویرگر قبلاً کتابی خوانده‌ام؟ چقدر با او و آثارش آشنایی دارم؟

برای آشنایی با آثار و حوزه‌ی فعالیت رضا دالوند می‌توانید به وبگاه «انجمن تصویرگران ایران» مراجعه کنید.

کتاب‌های دیگر رضا دالوند در طوطی:

 

خوراک زرافه با سالاد لاک‌پشت

بین من و تو

تک‌خال

غول‌بوس‌کن حرفه‌ای

یک چیز سیاه

 

* چه ویژگی‌هایی در آثار این نویسنده/تصویرگر بیشتر نظرم را جلب کرده است؟

* اگر بخواهم به چند ویژگی در آثار او اشاره کنم، چه چیزهایی را مطرح می‌کنم؟

(چگونگی کاربرد رنگ‌ها، عناصر مشترک و مشابه میان آثار او، احساسات و برداشتی که فرم تصویرگری او در شما ایجاد می‌کند، اگر بخواهید دست به کار شوید و برپایه‌ی مدل تصویرگری او طرحی ایجاد کنید از چه ابزاری استفاده می‌کنید؟ مدادرنگی؟ مدادشمعی؟ گوآش؟ آبرنگ؟ کاغذ؟)

* از طرح جلد کتاب چه برداشتی در ذهنم شکل گرفت؟ می‌توانم حدس بزنم داستان کتاب از چه قرار است؟

* پشت جلد کتاب را بخوانید. چه داده‌هایی دریافت کردید؟

* چهره‌ی کودک روی جلد با پشت جلد چه تفاوتی دارد؟

 

دو

فضاسازی‌های موثر و مرتبط با فضای داستان کمک می‌کنند تا کودک پیوند عمیق‌تری با مفاهیم داستان برقرار کند. پیشنهادهای زیر را با درنظرگرفتن شرایط و امکاناتی که در اختیار دارید دنبال کنید:

* چیدن میوه‌های فصل در فضای کلاس یا محیط خانه

* ساخت یک صفحه‌ی بازی بزرگ (برد دیواری) برای جداکردن میوه‌های فصل و انداختن آن‌ها در سبد (می‌توانید به‌سادگی با کاغذهای رنگی طرح میوه‌های هر فصل را آماده کنید و به‌صورت پراکنده روی صفحه قرار دهید. با مگنت یا چسب دوطرفه آن‌ها را به صفحه وصل کنید. چهار سبد میوه‌ی کاغذی در پایین صفحه دیواری قرار دهید. نشانه‌ای از هر فصل روی سبد قرار بدهید. مثلاً درختی با شکوفه‌های بهاری روی سبد بهار، تصویر خورشید روی سبد تابستان، چتر و قطره‌های باران روی سبد پاییز و آدم‌برفی روی سبد زمستان).

* یک فعالیت درگیرکننده برای آغاز پیوند با کتاب می‌تواند خرید میوه از میوه‌فروشی محله باشد. به صورت گروهی یا فردی با کودکان به میوه‌فروشی بروید. اجازه بدهید میوه‌ها را خوب نگاه کنند، لمس کنند، بو کنند و انتخاب میوه‌ها را به آن‌ها واگذار کنید. حواستان باشد که بهتر است میوه‌هایی که در داستان آمده حتماً جزو انتخاب‌ها باشد و اگر بچه‌ها آن‌ها را انتخاب نکردند، خودتان آن‌ها را انتخاب کنید (سیب قرمز، سیب زرد، سیب ترش، موز و توت‌فرنگی). می‌توانید در فرایند خرید میوه نیز آن‌ها را سهیم کنید تا در فرایند سواد مالی نیز قرار بگیرند (می‌توانید مجموعه‌ی هوش مالی را تهیه کنید: پول چیست؟، پس‌انداز پول، پول درآوردن، خرج کردن پول). می‌توانید در مسیر برگشت درباره‌ی میوه‌ها گفت‌و‌گو کنید و هرکس از میوه‌ی موردعلاقه‌اش بگوید. طعم و رنگ و عطری که هر میوه دارد و اینکه دوست دارد میوه‌ی موردعلاقه‌اش را چطور بخورد؟ با پوست؟ بدون پوست؟ خردشده یا درسته؟ پخته‌شده یا نپخته؟ دوست دارد با میوه‌ی‌ موردعلاقه‌اش کیک یا دسر درست کند؟

به خانه یا مهدکودک برگردید. میوه‌ها را با مشارکت کودکان بشویید و خشک کنید. حالا دور هم جمع شوید. وقت خواندن کتاب فرارسیده است.

 

سه

کتاب را بلندخوانی کنید. توجه کودک را به طرح جلد، پشت جلد، لوگوی ناشر، اسم نویسنده و تصویرگر کتاب، حالت چهره‌ی کودکی که روی جلد و پشت جلد کتاب است،  جلب کنید. (به نظرت اینجا چه احساسی داره؟ چرا خوشحاله؟ اینجا چرا ناراحت به نظر می‌رسه؟ بریم ببینیم داستانش چیه…)

 

پس از خواندن کتاب

 

می‌توانید درمورد این موضوعات با کودکان گفت و گو کنید:

* به نظرت چرا بچه‌ی توی داستان ناراحت و عصبانی شده بود؟

* تاحالا سالاد میوه خورده‌ای؟ یا آن را درست کرده‌ای؟

* تو اگر یکی بهت می‌گفت خوب نیستی، چه احساسی پیدا می‌کردی؟

* به نظرت چه چیزی حال بچه‌ی توی داستان را بهتر کرد؟

* تو چه طعم سیبی را دوست داری؟ اصلاً چه طعم میوه‌ای موردعلاقه‌ی توست؟ (بهتر است از میان میوه‌هایی که خودشان تهیه کرده‌اند، چند تا را امتحان و درباره‌ی طعمشان گفت‌و‌گو کنند. چند نمونه خوراکی‌های طعم‌دارتر هم می‌توانید از قبل آماده کنید تا درباره‌ی تفاوت طعم‌ها بهتر گفت‌و‌گو کنید. مثلاً یک لواشک خیلی ترش، خیار زیادی نمک‌زده، مربای شیرین و…)

* می‌توانید کودکان را در قالب چند گروه با کاربرد میوه‌ها آشنا کنید. هر گروه مأموریتشان تهیه‌ی یک خوراکی از میوه‌ای است که برای آن گروه انتخاب شده است. از گروه بپرسید که به نظرتان با این میوه چه خوراکی‌هایی می‌توانیم درست کنیم؟ بعد برگه‌ی طرز تهیه را به گروه بدهید تا با مشارکت یکدیگر و تسهیلگری شما خوراک را آماده کنند (پن‌کیک میوه‌ای، سالاد میوه، لواشک میوه‌ای، مربا، کمپوت میوه، تارت میوه‌ای، کیک میوه‌ای، بستنی میوه‌ای، ژله‌ی میوه‌ای و… ).

 

* یک مدل فعالیت دیگر که مناسب برگزاری رویداد کتاب است:

 

برای این کتاب می‌توانید یک مهمانی خوشمزه برپا کنید!

روی میز انواع میوه‌ها را بچینید. دو سبد یا کاسه‌ی بزرگ در دو سر میز قرار دهید. بچه‌ها قرار است با گفت‌و‌گو و همفکری با یکدیگر میوه‌ها را سوا کنند. یک سبد مخصوص لواشک ‌پختن و یک سبد مخصوص سالاد میوه است. پس از اینکه همه‌ی میوه‌ها در سبدهایشان قرار گرفتند، کمی درباره‌ی دلایل انتخاب بچه‌ها و قرارگیری هر میوه در سبد مخصوص گفت‌و‌گو کنید. حالا بچه‌ها در قالب دو گروه درگیر فعالیت تهیه‌ی لواشک و سالاد میوه می‌شوند.

(می‌توانید مایه‌ی آماده‌شده‌ی لواشک را در ظرف‌های کوچک به بچه‌ها بدهید تا با خودشان به خانه ببرند و فعالیت را با خشک‌کردن لواشک در سینی در خانه دنبال کنند.)

در پایان رویداد سالاد میوه‌ی درست‌شده را نوش جان می‌کنند و درباره‌ی طعم‌هایی که می‌چشند و احساسشان حرف می‌زنند. (می‌توانید از بچه‌ها بخواهید تا طعمی که احساس می‌کنند را به تصویر دربیاورند. رنگ انگشتی در اختیارشان بگذارید تا سبد میوه‌ای که روی دیوار کشیده شده را رنگی کنند. مثلاً چشیدن طعم موز برایشان چه رنگی است؟ یا به نظرشان وقتی سیب ترش می‌خورند احساسشان چه رنگی است؟)

طراح فعالیت:
سارا پورنجاتی؛ گروه مردمک

قصه‌ی موش سیاه و موش سفید قصه‌ی دو موش است که خیلی همدیگر را دوست دارند، اما تفاوت‌هایشان مانع از این می‌شود که در کنار همدیگر خوشحال باشند. موش سفید دوست دارد موش سیاه شکل او باشد، سفید سفید. موش سیاه هم خودش را سفید می‌کند، اما دلش برای رنگ سیاه خودش تنگ می‌شود. بعد از مدتی، موش سفید هم به رنگ سیاه درمی‌آید تا شبیه موش سیاه باشد، اما اینطوری هیچ‌کدام خوشبخت نیستند. آن‌ها باید برای این مشکل فکر اساسی‌تری بکنند.

قصه‌ی موش سیاه و موش سفید کتابی درمورد پذیرش تفاوت‌هاست. موش سیاه و سفید در انتهای داستان یاد می‌گیرند در عین تفاوت‌هایشان در کنار همدیگر زندگی کنند و هم خودشان و هم دیگری را، همانطور که هست، دوست داشته باشند.

فعالیت‌های پیشنهادی

• می‌توانید قبل از خواندن کتاب، از کودک بخواهید به جلد کتاب نگاه کند و از او بپرسید حدس می‌زند قصه‌ی موش سیاه و سفید درباره‌ی چه چیزی است؟ چرا کلمه‌ی سیاه و سفید برعکس رنگشان در عنوان کتاب آمده‌اند؟

بلندخوانی کتاب

این کتاب برای بلندخوانی مناسب است. می‌توانید در حالی که داستان را می‌خوانید، از کودک بخواهید خودش را جای شخصیت‌های کتاب بگذارد. این کار علاوه بر پرورش تخیل، تفکر نقادانه را نیز در کودک تقویت می‌کند. از او بپرسید دلش می‌خواهد جای موش سیاه باشد یا موش سفید و چرا این شخصیت را انتخاب کرده است. بعد می‌توانید در حین خواندن داستان، این سؤال‌ها را از او بپرسید:

• تو اگر جای موش سیاه بودی، وقتی موش سفید به تو جواب منفی می‌داد، چه کار می‌کردی؟
• چرا موش سیاه بعد از ازدواج با موش سفید خوشحال نبود؟ چرا دلش می‌خواست رنگ خودش باشد؟ اگر تو جای او بودی چه کار می‌کردی؟
• چرا وقتی موش سفید از موش سیاه خواست با او ازدواج کند، موش سیاه به او نه گفت؟
• فکر می‌کنید در صفحه‌ی آخر، موش سیاه و سفید خوشحالند؟ چرا؟

نگاهی به تصویرگری‌های کتاب

• در صفحه‌ای که موش سیاه برای موش سفید گل آورده، گلی در دست اوست. این گل در صفحه‌ی دیگری نیز آمده است. این گل را پیدا کنید.
• در صفحه‌ای که موش سیاه به حمام رفته، یک حمام قدیمی ایرانی به تصویر کشیده شده است. در قدیم به این حمام‌ها «گرمابه» می‌گفتند. آیا تابه‌حال از گرمابه‌های قدیمی بازدید کرده‌‌اید؟ چه چیزی درمورد این گرمابه‌ها برای شما جالب بوده است؟

تحقیق و پژوهش

• از کودک بخواهید درباره‌ی زندگی موش‌ها تحقیق کند. آن‌ها جز چه جاندارانی هستند و چه ویژگی‌هایی دارند؟
• از کودک بپرسید چه کتاب‌های دیگری را می‌شناسد که شخصیت آن‌ها موش‌ها باشد؟
• از کودک بپرسید در صفحه‌ای که موش سیاه و سفید عروسی کرده‌اند، چه چیزهایی در تصاویر می‌بیند؟ به او کمک کنید درباره‌ی آداب و رسوم عروسی ایرانی پژوهش کند.
• در صفحه‌ای که موش سفید به موش سیاه می‌گوید باید رنگش را عوض کند، کتاب کلیله و دمنه در دست موش سیاه است. از کودک بپرسید فکر می‌کند چرا موش سیاه این کتاب را به موش سفید هدیه داده است؟ به او کمک کنید درباره‌ی این کتاب تحقیق کند و ببیند چه داستان‌هایی درباره‌ی موش‌ها در این کتاب آمده است.

نقاشی و کاردستی

• از کودک بپرسید اگر جای رنگ پوست فعلی‌اش، رنگ پوست متفاوتی داشت، چه شکلی می‌شد؟ دوست داشت پوستش چه رنگی باشد وآن موقع چه احساسی داشت؟ از او بخواهید خودش را با رنگ پوست متفاوت نقاشی کند.
• کاردستی موش سیاه و سفید را با مقوای ضخیم درست کنید و آن‌ها را با رنگ گواش یا آبرنگ سیاه و بعد سفید و برعکس رنگ کنید. با استفاده از کاردستی‌های ساخته‌شده، نمایش عروسکی کتاب را اجرا کنید.

پازل داستان

• طرح خام یک پازل را پرینت بگیرید و حوادث داستان را روی آن بنویسید. از کودک بخواهید حوادث داستان را براساس آنچه در کتاب خوانده بود مرتب کند و پازل را کامل کند.

گفت‌و‌گو

• درباره‌ی مفاهیمی مانند تبعیض، پذیرش خود و دیگری و درک تفاوت‌های فردی با کودک گفت‌و‌گو کنید.

اون جنت، هنرمند و تصویرگر کتاب، در شهر بریستول در کشور انگلستان زندگی می کند. چه عالی، عزیزم اولین کتاب او برای کودکان است.

او می‌گوید:

«سبک روایت من این‌طور است که کمی از داستان را تعریف می‌کنم، اما همه‌چیز را کامل توضیح نمی‌دهم. پیشنهاد و درک مفهوم مهم‌ترین چیز است.»

خلاصه

چه عالی، عزیزم داستان بچه‌ای است که با والد یا مراقبش برای پیاده‌روی به پارک می‌روند. بچه از درختی بلند و تنومند بالا می‌رود و چیزهای شگفت‌انگیزی را که می‌بیند تعریف می‌کند، اما همراهش با موبایل مشغول است و فقط در جواب  تکرار می‌کند: «چه عالی، عزیزم» بچه درخت را کندوکاو می‌کند، با ماری روبه‌رو می‌شود، با میمون و پلنگ و موجودات زیبای دیگری. وقتی بالاخره به خانه برمی‌گردند، کودک با افتخار گنج‌هایی را که در راه جمع کرده است، نشان می‌دهد، مثل برگ، پر و پوسته‌ی درخت شاه‌بلوط. فرد بزرگسال موقعی متوجه آن‌ها می‌شود که کودک رفته است طبقه‌ی بالا تا بخوابد، بعد موبایلش را کنار می‌گذارد تا به اتفاقاتی که از دست داده، گوش کند.

موضوعاتی که در داستان مطرح می‌شود:

·        روابط خانوادگی

·        احساس تنهایی

·        فناوری مانند موبایل

·        خیال‌پردازی

 

نکته‌هایی که کودکان باید در حین مطالعه به آن توجه و فکر کنند.

·        بزرگسال و کودک چه زمانی برای اولین بار ارتباط چشمی برقرار می‌کنند؟

·        نسبت خانوادگی کودک و بزرگسال چندان مشخص نیست، آیا این موضوع اهمیت دارد؟

·        کودک در طول راه چه «گنج‌هایی» را از کدام حیوانات جمع می‌کند؟

 

جلد کتاب

وقتی به جلد کتاب نگاه می‌کنید متوجه چه چیزی می‌شوید؟ چه احساسی پیدا می‌کنید؟ شما را یاد چه چیزی می‌اندازد؟

 

پشت جلد کتاب

پشت و روی جلد کتاب را مقایسه کنید. چه تفاوتی دارد؟ آیا از موضوع  داستان سرنخی به شما می‌دهد؟

 

آستر بدرقه

به صفحات پایانی و ابتدایی کتاب نگاه کنید. چه چیزی متوجه می‌شوید؟ فکر می‌کنید نویسنده قصد دارد چه بگوید؟ خودتان یا فرد دیگری را می‌شناسید که زمان زیادی را صرف نگاه کردن به گوشی یا صفحه‌ی کامپیوتر بکند؟

 

فعالیت: با یک نفر دیگر فکر کنید وقتی کسی را که می‌شناسید و برایتان مهم است، با دقت به شما گوش نمی‌دهد، چه حسی بهتان دست می‌دهد. پنج احساستان را بنویسید.

 

صفحه‌های 6 -7

نگاه کنید کودک چطور راه می‌رود. چه چیزی درباره‌ی احساسش به ما می‌گوید؟ بزرگسال چه کار می‌کند؟

چرا کودک و بزرگسال در صفحه‌های جداگانه نشان داده می‌شوند، در‌حالی‌که دستان هم را گرفته‌اند؟

 

فعالیت: زبان بدن راه مهمی برای برقراری ارتباط است. برای نشان دادن شادی چطور می‌توانید از بدنتان استفاده کنید؟ برای نشان دادن عصبانیت، هیجان‌زدگی، اضطراب و خستگی چطور؟ چطور می‌توانید نشان دهید که به حرف‌های کسی گوش می‌دهید و به چیزی که می‌گوید علاقه‌مند هستید؟

 

صفحه‌های 8-9

از تصویر صفحه‌ی هشت چه چیزی می‌فهمید؟ فکر می‌کنید چرا تصویرگر، این صفحه را به این شیوه کشیده است؟

کودک انتخاب می‌کند تا از درخت تنومند بالا برود. وقتی شما به پارک می‌روید دوست دارید چه کار کنید؟ از بچه‌ها بپرسید آن‌ها از چه کاری لذت می‌برند.

 

صفحه‌های 10-11

فکر می‌کنید چرا فرد بزرگسال مدام تکرار می‌کند «چه عالی، عزیزم»؟

وقتی آدم‌ها با دقت به حرف کسی گوش نمی‌دهند، چه چیزهای دیگری می‌گویند؟

 

صفحه‌های 12- 13

کودک می‌بیند سنجاب‌ها با چیزهایی که در طبیعت پیدا می‌کنند به عنوان ابزارهای موسیقی مشغول نواختن هستند. شما کدام‌یک از ابزارهای موسیقی را تشخیص می‌دهید؟ تصویرگر چطور نشان داده است که موسیقی نواخته می‌شود؟ وقتی کودک می‌گوید «انگار این بالا یک دنیای دیگر است» منظورش چیست؟

 

فعالیت: اگر شما بخواهید «یک دنیای دیگر» خلق کنید، چه چیزهایی را در بر می‌گیرد؟ چه شکلی خواهد بود؟ آن را نقاشی کنید و در سه جمله بنویسید آنجا چه چیزهایی پیدا خواهید کرد.

 

صفحه‌های 14-15

فکر می‌کنید کودک از چه چیزی وارونه آویزان شده است؟ اگر با دقت نگاه کنید در صفحات قبلی سرنخ‌هایی وجود دارد.

 

فکر می‌کنید کودک حالا چه احساسی دارد؟

والدین چه باید بگویند تا کودک احساس امنیت کند؟

 

صفحه‌های 16-17

میمون‌ها چه چیزی به کودک می‌دهند تا به‌جای تاج سرش بگذارد؟

در پس‌زمینه‌ی تصویر بزرگ چه چیزی می‌بینید؟

«پادشاه میمون‌ها» بودن چه حسی دارد؟

دوست دارید پادشاه یا ملکه‌ی چه نوع حیوانی باشید؟

 

 

صفحه‌های 18-19

چطور برداشت ما از پلنگ در بالای صفحه‌ی 19 تغییر می‌کند؟

کودک چطور به پلنگ کمک می‌کند؟ شما را یاد داستان‌های دیگری می‌اندازد؟

«پلنگ» را جای دیگری در داستان دیده‌اید؟ کجا؟

 

صفحه‌های 20-21

کودک به بلندای خورشید پرواز می‌کند. این نوعی تشبیه است. کودک تا ارتفاع چه چیز دیگری می‌تواند پرواز کند؟ به سه مورد فکر کنید.

 

فعالیت: این تشبیه‌ها را کامل کنید و با همکاری یک نفر دیگر سه تشبیه جدید بنویسید.

می‌دوم به سرعت…

شیرجه می‌زنم به عمق…

بالا می‌روم به سرعت …

شجاعم مثل …

درباره‌ی رنگ‌های به‌کاررفته در صفحه‌ی بیست‌و‌یک صحبت کنید. چه چیزی متوجه می‌شوید؟

 

صفحه‌های 22-23

وقتی کودک می‌بیند همراهش روی نیمکت نشسته و به گوشی‌اش نگاه می‌کند، چه احساسی می‌کند؟

وقتی کودک می‌گوید همراهش درست همان جاست، اما حس می‌کند خیلی دور است، چه منظوری دارد؟

کودک چطور راه می‌رود؟ به نظرتان چرا این‌طوری راه می‌رود؟

 

صفحه‌های 24-25

کودک برای چه کسی دست تکان می‌دهد؟

چه موقع از روز است؟ چطور می‌فهمید؟

کودک درباره‌ی چه چیزهای جادویی صحبت می‌کند؟

قبل‌تر در کجای داستان آن‌ها را دیده‌اید؟

کودک کجا می‌رود؟

زبان بدن درباره‌ی چیزی که کودک احتمالاً دارد فکر می‌کند به ما چه می‌گوید؟

 

فعالیت: با همکاری بچه‌ها جدولی از «چیزهای جادویی» تهیه کنید. شما چه چیزهایی را اضافه می‌کنید؟

 

صفحه‌های 26-27

چه زمانی بزرگسال متوجه می‌شود که کودک ناراحت است؟

با موبایل چه می‌کنند؟

به نظرتان چرا متن صفحه‌ی بیست‌و‌هفت بیش‌تر است؟

این بار فرد بزرگسال به‌جای «چه عالی، عزیزم» چه می‌گوید؟

چرا حروف کلمه‌ی «هیجان‌انگیز» درشت نوشته شده است؟

به نظرتان همه‌ی ماجراجویی‌هایی که کودک تعریف می‌کند اتفاق افتاده است؟ اصلاً اهمیت دارد که برخی از این اتفاق‌ها خیالی باشند؟

 

صفحه‌های 28-29

چه جانورانی را در این صفحه می‌بینید؟

وقتی مراقب کودک می‌گوید دفعه‌ی بعد باهم می‌رویم، چه منظوری دارد؟

تصویر این صفحه را با صفحه‌ی نه مقایسه کنید. به دو شباهت و تفاوت آن فکر کنید.

 

فعالیت: چرا مهم است افراد به‌جای گوشی و بازی‌های کامپیوتری به یکدیگر توجه کنند؟ برایشان پوستری درست کنید که دلیل‌های آن را به یاد داشته باشند.

 

فعالیت: تابه‌حال احساس کرده‌ای به حرف‌های کسی خوب گوش نداده‌ای و یا کسی به حرف‌هایت کاملاً گوش نداده است؟ در یک گروه کوچک، گفت‌وگویی کنید که «گوش دادن ضعیف» و «خوب گوش دادن» نشان داده شود. چه تفاوت‌های اساسی بینشان وجود دارد؟

 

فعالیت: در کلاس با بچه‌ها درباره‌ی سوال‌های زیر گفت‌وگو کنید:

·        از چه چیز این کتاب بیشتراز همه خوشتان آمده است؟

·        چیزی بود که دوست نداشتید؟

·        شما را یاد داستان‌ یا چیز دیگری انداخت؟

·        متوجه الگوی خاصی در داستان شدید؟

·        چیزی در کتاب بود که برایتان عجیب یا غافلگیرکننده باشد؟

·        سؤالی در این باره دارید؟

ایده‌هایی برای گفت‌وگو و فعالیت درباره‌ی داستان فیگو

 

کتاب فیگو با داستان جذاب و تصاویر دلنشین، انتخابی مناسب برای بلندخوانی با کودکان است. والدین یا تسهیلگران می‌توانند برنامه‌ای برای بلندخوانی این کتاب در محیطی آرام و راحت با نور مناسب یا حتی در دل طبیعت طراحی کنند. برای ایجاد انگیزه می‌توان قبل از بلندخوانی از کودکان خواست تا مانند بره یا فیل راه بروند و خود را در نقش شخصیت‌های داستان تصور کنند.

بلندخوانی کتاب

در هنگام خواندن، بهتر است کتاب به شکلی نگه داشته شود که همه‌ی کودکان بتوانند تصاویر آن را ببینند. استفاده از لحن‌ها و صداهای مختلف برای شخصیت‌های داستان، تجربه‌ی خواندن را برای کودکان جذاب‌تر می‌کند. برای مشارکت بیشتر کودکان، می‌توان در بخش‌های مختلف داستان، پرسش‌هایی مطرح کرد. مانند «بره چه احساسی دارد؟»، «چرا بره نمی‌خواهد به دنیا بیاید؟»، «واکنش کشاورز بعد از به دنیا آمدن بچه‌ی پشمک‌خانوم چه بود؟ چرا؟»، «به دنیا آمدن یعنی چه؟»، «آیا ما به دنیا آمده‌ایم؟»، «رفت به مکان‌های جدید ترس دارد؟» و…

این پرسش‌ها کمک می‌کند تا کودکان به موضوع کتاب و احساسات شخصیت‌ها توجه کنند و درباره‌ی آن‌ها فکر کنند. همچنین، می‌توان به تصاویر کتاب اشاره کرد و از کودکان خواست تا درباره‌ی آن‌ها صحبت کنند.

 

گفت‌وگو درباره‌ی مفاهیم داستان

پس از خواندن کتاب، می‌توان با کودکان درباره‌ی مفاهیم کلیدی داستان یعنی ترس، دوستی، تغییر و… صحبت کرد. این گفت‌وگو به کودکان کمک می‌کند تا احساس‌های خود را بیان کنند، با تجربه‌های شخصیت‌ها همذات‌پنداری کنند و مفاهیم داستانی در ذهنشان نقش ببندد.

می‌توان درباره‌ی تغییرات مهمی که ممکن است باعث ترس در کودکان شود – مانند شروع مدرسه، نقل مکان به خانه‌ی جدید و… – صحبت کرد و با اشاره به تجربه‌های مثبت، کودکان را ترغیب کرد تا راه‌حل‌های موفق برای غلبه بر ترس‌هایشان را شناسایی و بیان کنند.

 

فعالیت‌های پس از بلندخوانی

 

نقاشی و کاردستی:

از کودکان بخواهید فیگو یا صحنه‌های موردعلاقه‌شان را نقاشی کنند. با استفاده از مواد مختلف، کاردستی‌هایی از شخصیت‌های داستان مانند بره یا فیل بسازند. حتی می‌توان از کودکان خواست شخصیت‌های جدیدی با ترکیب حیوانات مختلف بسازند و ویژگی‌های آن‌ها را شرح دهند.

 

نمایش خلاق:

کودکان را به گروه‌های کوچک تقسیم کنید و از آن‌ها بخواهید بخش‌هایی از داستان را به صورت نمایش اجرا کنند. این فعالیت هم به تقویت مهارت‌های اجتماعی و هم به درک بهتر داستان کمک می‌کند.

 

نقش‌آفرینی:

از کودکان بخواهید در نقش بره و فیل درباره‌ی ترس‌های خود صحبت کنند و به یکدیگر کمک کنند تا بر آن‌ها غلبه کنند. این بازی می‌تواند به کودکان در شناخت بهتر ترس‌هایشان و پیدا کردن راه‌حل کمک کند.

 

اگرهای تخیلی:

از کودکان بپرسید:

«اگر جای فیگو بودید، چه کار می‌کردید؟»

«اگر بره بخواهد با حیوان دیگری دوست شود، چه حیوانی را انتخاب می‌کند؟»

«اگر در خیابان با فیگو روبه‌رو شوید، چه می‌کنید؟»

 

نوشتن نامه یا دفترچه‌ی خاطرات:

اگر کودکان سواد نوشتن دارند، می‌توان از آن‌ها خواست نامه‌ای به فیگو بنویسند و درباره‌ی ترس‌های خود و راه‌حل‌هایی که برای غلبه بر آن‌ها پیدا کرده‌اند، صحبت کنند. همچنین می‌توانند دفترچه‌ای بسازند و ماجراهای زندگی فیگو پس از پایان داستان را در آن بنویسند.

 

برای شناختن جهان چندتا راه وجود دارد؟
آیا وقتی وارونه باشیم، جهان مثل قبل است؟
اگر چند بار دور خودمان بچرخیم و بعد نگاه کنیم چی؟

آیا جهان در شب، در روزهای بارانی یا وقتی برف می‌بارد برای همه‌ی ما که در آن زندگی می‌کنیم یک جور است؟

برای شناختن جهان چندتا راه وجود دارد؟
آیا وقتی وارونه باشیم، جهان مثل قبل است؟
اگر چند بار دور خودمان بچرخیم و بعد نگاه کنیم چی؟

آیا جهان در شب، در روزهای بارانی یا وقتی برف می‌بارد برای همه‌ی ما که در آن زندگی می‌کنیم یک جور است؟

خرس گفت: «همه‌ی دنیا باید ستاره را ببینند، آن‌وقت از همیشه زیباتر می‌شود. باید دوباره ستاره را به آسمان برگردانیم.»

دوست داری با خرس، سگ آبی، جغد و سگ زیباترین ستاره را به آسمان برگردانی؟

پس فایل پی‌دی‌اف رنگ‌آمیزی را از وبگاه یا کانال تلگرام طوطی دریافت کن، ستاره را نقاشی کن و بعد نقاشی‌ات را رنگ‌آمیزی کن.

برای این کار می‌توانی از کتاب «ستاره‌ای برای همه» کمک بگیری.

 

» دریافت فایل رنگ‌آمیزی «ستاره‌ای برای همه»

گربه با سبیل‌ها، گوش‌ها و پنجه‌هایش در جهان قدم می‌زند. وقتی به گربه نگاه می‌کنی چه می‌بینی؟
دوست داری گربه را با سلیقه‌ی خودت رنگ کنی؟ فایل پی‌دی‌اف رنگ‌آمیزی را از وبگاه یا کانال تلگرام طوطی دریافت کن، آن را چاپ کن و هر جور که دلت خواست رنگ‌آمیزی کن.
می‌توانی برای این کار از کتاب «همه‌ی آن‌ها یک گربه دیدند» هم کمک بگیری.

 

» دریافت فایل رنگ‌آمیزی «همه‌ی آن‌ها یک گربه دیدند»

عید نوروز امسال قرار نیست تو به خانه‌ی مادربزرگ بروی. مادربزرگ قصد مسافرت دارد و می‌خواهد پیش از شروع سال نو به خانه‌ی نوه‌ها سر بزند. دردسر بچه‌گربه‌ها هم از همین‌جا شروع می‌شود. نوروز که بدون هفت‌سین نمی‌شود. پس باید یک سفره‌ی هفت‌سین بدون نقص چید. بهتر است هر کسی کاری بکند. اما آخرین لحظه همه‌چیز به‌هم می‌ریزد، چون سمنو در بازار پیدا نمی‌شود. سفره‌ی هفت‌سین هم که بدون سمنو نمی‌شود، پس باید دست‌به‌کار شد و سمنوپزان راه انداخت.

نه قاشق نه چنگال، شنگال! نمی‌دانی شنگال چیست؟ خودش هم نمی‌داند چیست و به چه دردی می‌خورد. نه در جمع قاشق‌ها جایی دارد و نه در جمع چنگال‌ها. اصلاً کسی او را سرِ سفره راه نمی‌دهد چون انگار هیچ کاربردی ندارد.

شنگال هی خودش را شبیه این و آن می‌کند تا در میانشان جایی پیدا کند، اما او باید خود خودش باشد، همان چیزی که هست.

آیا از مترسکی که زیاد شجاع نیست خوشت می‌آید؟ اصلاً مترسک برای چه ساخته می‌شود؟ مگر مترسک نباید بترساند؟ تو حاضری با این مترسک ترسو دوست بشوی؟

مترسک قصه‌ی ما را خیلی زشت ساخته‌اند؛ برای اینکه حیوانات را بترساند و برای اینکه پرنده‌ها سراغ محصولات مزرعه نیایند. اما مترسک نمی‌خواهد کسی از او بترسد. او می‌خواهد با همه دوست باشد. اگر تو اولین نفری باشی که مترسک را می‌بیند، به او چه خواهی گفت؟