سحر ترهنده، مدیر بخش کودک و نوجوان انتشارات فاطمی (کتاب‌های طوطی)، در مراسم افتتاحیه‌ی هفته‌ی تصویرگری از روند شکل‌گیری کتاب تصویری مشت‌زن و فرایند انتخاب و چاپ آن توسط طوطی گفت.
همچنین به اهمیت جایزه‌ی براتیسلاوا و نقش آن در معرفی تصویرگری ایران به جهان اشاره کرد.

معصومه میرابوطالبی در رمان فانتزی آن‌سوی دریای مردگان با بهره گرفتن از حماسه‌ی گیل‌گمش به سراغ موضوع مرگ و جاودانگی رفته است. افشین و جلال در جهانی خیالی به دنبال اکسیر جاودانگی می‌روند و با موجوداتی فراواقعی روبه‌رو می‌شوند.
مرگ نیرویی برای حرکت و رشد است و ماجراهای پرکشش و مهیج این داستان را پیش می‌برد.

به نام خداوند گردون سپهر
فروزنده‌ی ماه و ناهید و مهر

هنرمند گرامی، جناب آقای حسن موسوی
هنرمندان و ادیبان سرزمین کهن ما ایران در طول تاریخ آثاری پدید آورده‌اند که پس از گذشت سالیانِ بسیار همچنان ستایش جامعه‌ی بشری را برمی‌انگیزند. تصویرگران و نویسندگان کتاب‌های کودک و نوجوان ایران نیز در دهه‌های اخیر در جوامع بین‌المللی خوش درخشیده‌اند و افتخارات بسیاری برای ایران کسب کرده‌اند.
هنرمندی شما در تصویرگری کتاب «مشت‌زن» و کسب جایزه‌ی بزرگ بیست‌وهفتمین دوسالانه‌ی تصویرگری براتیسلاوا در سال ۲۰۱۹، درخور ستایش فراوان است. کتاب ‌طوطی نیز مفتخر است که در خلق اثری با پیام صلح و دوستی برای جامعه‌ی جهانی، با شما هنرمند فرهیخته همراه بوده است.
ضمن عرض تبریک به شما، برای همه‌ی تصویرگران کتاب کودک ایران آرزوی موفقیت‌های روزافزون داریم.

ایرج ضرغام
مدیر مؤسسه‌ی فرهنگی فاطمی

مرگ واقعیت گریزناپذیر زندگی است که همه‌ی ما آن را تجربه خواهیم کرد. مخفی‌کاری و پنهان کردن این موضوع از کودکان یقیناً کار درستی به نظر نمی‌رسد. اما سؤالی که به ذهن می‌رسد این است: چگونه مرگ را با کودکان در میان بگذاریم؟
…
مرگ بالای درخت سیب، کتابی تأثیرگذار با موضوع مرگ‌آگاهی است که آن را در قالب داستانی شیرین برای بچه‌ها بازگو می‌کند. شاید بسیاری از نویسندگان دنیا، علاقه‌ی زیادی به نوشتن در این زمینه برای کودکان نداشته باشند چرا که این موضوع بسیار حساس و گاهی پرمخاطره است اما نویسنده‌ی کتاب با تیزهوشی و درایت در این زمینه قلم زده که نشان از قدرت قلم او برای کودکان است، هرچند که به نظر می‌رسد او تصویرگری را بهتر از نوشتن انجام می‌دهد.

کودک و مرگ‌آگاهی
هادی برخوردار
فصلنامه‌ی نقد کتاب کودک و نوجوان، شماره‌ی ۲۱، بهار ۱۳۹۸

» متن کامل کودک و مرگ‌آگاهی

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)،‌ دوسالانه‌ تصویرگری براتیسلاوا یکی از قدیمی‌ترین رویدادهای بین‌المللی تصویرگری کتاب کودک در کنار جایزه‌ هانس کریستین اندرسن، از مهم‌ترین جوایز تصویرگری کتاب‌های کودک و نوجوان است که از سال ۱۹۶۷ میلادی با پشتیبانی یونسکو به عنوان یکی از مهم‌ترین مسابقات تصویرگری جهان زیر نظر دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان (IBBY) هر دو سال یک بار در شهر براتیسلاوا کشور اسلواکی برگزار می‌شود.

در هر دوره نمایندگانی از ایران از سوی کانون پرورش فکری، برای حضور در این رویداد هنری معرفی می‌شوند. کتاب «مشت‌زن» به نویسندگی و تصویرگری حسن موسوی یکی از 15 اثر معرفی شده ایرانی است که به‌عنوان اثر اول موفق به دریافت جایزه بزرگ بیست‌وهفتمین دوره‌ تصویرگری براتیسلاوا در سال ۲۰۱۹ شد.

حسن موسوی درباره این کتاب به ایبنا گفت: کتاب «مشت‌زن» سال 1395 از سوی انتشارات کتاب‌های طوطی «بخش کودک و نوجوان انتشارات فاطمی» منتشر و امسال از سوی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به عنوان نامزد دریافت این جایزه معرفی شده بود که توانست نظر داروران را جلب کند. البته «مشت‌زن» پیش از این نیز به فهرست کلاغ سفید کتابخانه‌ بین‌المللی مونیخ و نمایشگاه تصویرگری ۲۰۱۸ شارجه راه‌یافته بود.

وی در ادامه به ویژگی این کتاب اشاره کرد و گفت: بعد از سال‌ها زندگی در مسیر تصویرگری کودک توانستم به استانداردهایی برسم و به لحاظ تکنیک، رنگ‌پردازی، ایده، کتابسازی، طراحی و هرچیزی که می‌تواند سبب شود یک کتاب به بهترین شکل تولید شود، سعی کردم در هر کدام از این اتفاقات استاندارد را رعایت کنم. اینکه چقدر موفق بوده‌ام را نمی‌دانم اما کسب این جایزه نشان می‌دهد که موفق بوده‌ام.

این تصویرگر درباره مخاطب کتاب نیز توضیح داد: این کتاب تصویری که انسان‌دوستی و کنترل خشم و قدرت را نشان می‌دهد در گروه سنی کودک و نوجوان منتشر شده، اما به نظر من لزوما نمی‌توانیم بگوییم مخاطب آن کودک است. چون ممکن است برای سایر مخاطبان هم قابل توجه باشد. بطورکلی وقتی دارم روی کتابی کار می‌کنم، درنظر دارم که ممکن است برای بزرگتر از کودک اعم از نوجوان و بزرگسال هم جذاب باشد و براین اساس گروه سنی خاصی برای کتاب‌هایم درنظر نمی‌گیرم چون بزرگسالانی را دیده‌ام که مخاطبان کتاب‌هایم بوده‌اند.
موسوی درباره سوابق کار‌ی‌اش بیان کرد: من تصویرگری را از سال 1384 شروع کردم و در این سال‌ها دوره‌هایی پرکار بودم و دوره‌هایی هم کم کار بودم. تا به حال 40 کتاب کار کردم، فعالیت‌های من بیشتر در حوزه تصویرگری است و در کنار آن هم گاهی نویسندگی می‌کنم. این تنها کتاب من در طول چهار سال اخیر است. البته فعالیت من در کارگاهم ادامه دارد و برای خودم کتاب تولید می‌کنم و داستان می‌نویسم که دیر یا زود منتشر می‌شوند.

وی درباره وضعیت تصویرگری کتاب کودک در ایران توضیح داد: بیشتر در کارگام مشغولم و خیلی با فضای تصویرگری معاصر ایران آشنایی ندارم. اما با توجه به موفقیت‌هایی که در حوزه تصویرگری داشتیم، به نظر من اتفاق‌های خوبی برای تصویرگران ایرانی افتاده و مسیر را به خوبی پیموده‌ایم و حرفی برای گفتن داریم.

» گفت‌وگوی ایبنا با حسن موسوی

«اين‌ همه حرف و حديث پشت سر يک پسر و دایی‌اش؟! مگر می‌شود؟ می‌گويند دايی‌اش معتاد است و توی خانه‌شان جن دارند. اصلا کسی که در محله‌ جن‌آباد و پشت غسالخانه زندگی کند حتما يک جای کارش می‌لنگد. افشين، بايد از همه‌ اين‌ها سر در بیاورد و بفهمد اين چه موجودی است که با صدای بلند توی خانه‌ آن‌ها فرياد می‌زند: اِن نوگی!»
‌
مطلبی که خواندید موضوعی است که معصومه میرابوطالبی در کتاب «آن سوی دریای مردگان» که از سوی نشر طوطی منتشر شده، به آن پرداخته است. اين کتاب درباره‌ داستان دو دنيا، موجوداتی فراواقعی و و خطرهايی است که قهرمانان داستان با آن دست‌ به‌گريبانند و می‌تواند برای نوجوانان علاقه‌مند به داستان‌های فانتزی جذابیت داشته باشد. در ادامه گفت‌وگوی ما را با معصومه میرابوطالبی می‌خوانید.
‌
❓ ایده اولیه این کتاب چگونه شکل گرفت؟
✒ ایده اولیه این کتاب از «گیل‌گمش» بود. من این اثر را خوانده بودم و می‌خواستم اثری با درون‌مایه سفری که گیل‌گمش برای پیدا کردن انکیدو دارد و دیداری که با «ئوت نه پیش تیم» دارد، رمانی برای نوجوانان بنویسم. برای اینکه ایده اولیه‌اش تبدیل به یک طرح کامل شود یک‌سال و نیم طول کشید و با چند استاد مطرح کردم، فرآیند نوشتن و بازنویسی آن هم حدود ۱۴ ماه طول کشید.
‌
❓ چرا موضوع مرگ را برای رمان «آن سوی دریای مردگان» انتخاب کردید؟
✒ هدف من کنار آمدن با مرگ و پذیرش آن برای مخاطب نوجوان بود. در فرهنگ قدیمی ایران کودکان و نوجوانان به دلیل ارتباطی که با حیوان‌های خانگی داشتند، می‌فهمیدند مرگ وجود دارد و با مفهوم آن آشنا می‌شدند. اما در دنیای کنونی چون بچه‌ها را در دنیای ایزوله نگه می‌داریم چندان با این مفهوم آشنا نیستند. درحالی‌که مرگ هم جزئی از طبیعت است و گریزی از آن نیست. براین اساس وقتی می‌خواستم این داستان را بنویسم خیلی برایم مهم بود که چگونه یک نوجوان با مرگ عزیزانش کنار می‌آید و آن را می‌پذیرد.

ادامه‌ی گفت‌وگو با معصومه میرابوطالبی را در ایبنا بخوانید.

‌نگاهی به داستان پَر، نوشته‌ی چائو ون شوان
یاشار هدایی، منتقد ادبیات کودک و نوجوان
فصلنامه‌ی نقد کتاب کودک و نوجوان، شماره‌ی ۲۱، بهار ۱۳۹۸

داستان پَر، داستانی چند لایه است که مسیر رشد اجتماعی و روانی کودک در دستیابی به هویت را مطرح می‌کند. داستان از ضرورت تنوع‌ها و شناخت آن‌ها برای رسیدن به هویتی یگانه و منحصربه‌فرد سخن می‌گوید. همچنان که خود اثر حاصل پدیدآورندگان متنوعی است. داستان پَر کوششی ارجمند از نویسنده‌ی چینی، تصویرگر برزیلی و مترجم ایرانی است که اعجاز ادبیات و وجه زیبایی‌شناسانه‌ی آن را در خدمت رشد کودک و از آن جمله دستیابی به هویت و ریشه قرار داده است.
«تشکیل هویت، عبارت است از مشخص کردن چه کسی هستید؛ برای چه چیزی ارزش قائلید و چه مسیری را می‌خواهید در زندگی دنبال کنید.» داستان پَر، داستان تشکیل هویت است. چندان که تنها در پی آن نیست که بگوید پَر متعلق به کدام پرنده است، بلکه فراتر از این موضوع از ارزش‌های ذهنی پَر نیز سخن می‌گوید. پَر پس از شکار چکاوک مغموم می‌شود و خواهان فرود از اوج آسمان می‌شود و آنگاه که خانواده‌ی زیبای مرغ و جوجه‌هایش و شادی آن‌ها توجه‌اش را جلب می‌کند، در واقع مسیری را برای ادامه‌ی زندگی یگانه‌اش دنبال می‌کند. داستان پَر دعوتی است برای یافتن فردیتی مؤثر در میان جمع.

»» دانلود فایل متن کامل

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، «ادسون آرانتس دو ناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش» عنوان جدیدترین اثری است که به قلم جمشید خانیان از سوی بخش کودک و نوجوان انتشارات فاطمی (کتاب‌های طوطی) منتشر شده است.

در آغاز با مطالعه نخستین صفحات این کتاب، تصور می‌کنیم باداستانی شبیه «شازده کوچولو» روبه‌رو هستیم اما به تدریج با خواندن ادامه داستان، تصویر متفاوتی می‌بینیم.

خانیان در این کتاب، به لحظات نخستینی اشاره می‌کند که یک نویسنده قبل از شروع داستان سپری می‌کند؛ لحظاتی که سعی می‌کند ذهنش را متمرکز کند و به تصاویر و موضوعات پراکنده‌‌‌‌‌ای که از فکرش می‌گذرد، انسجام ببخشد، جزئیات را کنار هم بچیند و براساس آن داستانش را بنویسد.

او می‌خواهد داستانی واقعی از واقعه‌ای هولناک بنویسد که در نوجوانی شاهدش بوده و پدر و مادرش را هم در آن از دست داده است؛ از حادثه آتش‌سوزی سینما رکس آبادان. اما وقتی کاغذ را روبه‌رویش می‌گذارد و به سبک و سیاق همیشگی با کشیدن یک خط حلزونی سعی می‌کند جزئیات دنیای داستانی‌اش را در ذهنش مجسم کند، سروکله یک پسر سیاه سوخته مو فرفری که لهجه جنوبی دارد به نام ادسون آرانتس دو ناسیمنتو پیدا می‌شود که به دنبال خرگوش هیمالیایی‌اش می‌گردد و خیال و واقعیت در هم می‌آمیزند.

ادامه‌ای این مطلب را در خبرگزاری ایبنا بخوانید.

«رفتار ما آینده‌ی ما را می‌سازد؛ رژیم غذایی سالم برای دنیای بدون گرسنگی» و «با هم برای توانمندسازی کودکان، خانواده‌ها و جوامع تا ریشه‌کن کردن فقر» به‌ترتیب شعارهای روز جهانی غذا و روز جهانی ریشه‌کنی فقر هستند.

برای دستیابی به این اهداف، نیاز داریم که کودکان، خانواده‌ها و جوامع را نسبت به اهمیت این موضوع‌ها و چگونگی روبه‌رو شدن با آن‌ها آگاه سازیم. کتاب فقر و گرسنگی از مجموعه‌ی کودکان در دنیای ما به زبانی ساده با تصاویری هماهنگ با متن تلاش کرده تا به سؤالات کودکان درباره‌ی فقر و گرسنگی در جهان پاسخ دهد.

این مجموعه‌ از کتاب‌های طوطی، هفته‌ی اول آبان‌ماه برای کودکان هفت تا دوازده ساله منتشر می‌شود.

داشتن حق غذا و آب و سرپناه، حق رفتن به مدرسه و داشتن محیطی عاری از خشونت…
همه و همه متعلق به تمام کودکان این سیاره است؛ در هر جایی از این کره‌ی خاکی که متولد شده باشند. همه‌ی ما به این حقوق احترام می‌گذاریم.

روز جهانی کودک مبارک

امروز در تقویم هفته ملی کودک به نام «کودک، صلح، بازی و نشاط» نام‌گذاری شده است. بچه‌ها حق دارند که در جهانی عاری از خشونت، کودکی کنند. چه خوب می‌شود در این روزها که به نام کودکان است، بیشتر درباره‌ی حقوق کودکان بخوانیم و به فرزندانمان آموزش دهیم و آرامش و صلح را برایشان فراهم کنیم.

در کتاب حق دارم کودک باشم، آلن سر و اورلیا فرانتی با زبانی شاعرانه حقوق کودکان را به تصویر می‌کشند.

در این ویدیو، روشنا شریف‌نژاد عزیز، با بیان شیرین خودش شما را با یکی از کتاب‌های مهم کودک‌ونوجوان آشنا می‌کند.

مت لموث نویسنده و تصویرگر آمریکایی در کتاب ما این‌طوری زندگی می‌­کنیم با کنار هم قرار دادن تصاویر مختلف، مخاطب را به مقایسه‌ی زندگی کودکانی از کشورهای متفاوت فرا می‌خواند و اینجاست که تفاوت­‌ها و شباهت‌­های آن­ها آشکار می‌­شود. تفاوت‌هایی که باعث شگفتی می‌­شوند و شباهت‌­هایی که تفاهم را به یاد می‌آورند. با وجود مرز بین شخصیت‌­ها و فاصله‌ی جغرافیایی، نویسنده در پایان تاثیرگذار داستان، آسمان شب را نشان می‌­دهد که برای همه یکسان است و به یاد مخاطب می‌اندازد که با وجود تفاوت‌های بسیار، همگی زیر یک آسمان به خواب می‌­رویم.

کِی  نه سال دارد و در ژاپن زندگی می‌‌کند. او هر روز برای رسیدن به مدرسه، به تنهایی خیابان های توکیو را طی می‌‌کند، از کنار مغازه‌‌ها و ساختمان‌‌های بلند می‌‌گذرد و بوی قهوه در مسیرش می‌‌پیچد. رومئو، هشت ساله است و در ایتالیا زندگی می‌‌کند. مسیر هر روزه‌ی‌‌ او تا مدرسه، از کنار رودخانه و دره‌‌های باریک و مزرعه‌های زیتون می‌‌گذرد. کیان هم در ایران زندگی می‌‌کند و هر روز صبح همراه مادر یا پدرش از خیابان‌‌های شلوغ دم صبح گرگان عبور می‌‌کند و در راه، ساختمان‌‌های نیمه‌‌کاره و مردمی که سر کار می‌‌روند را تماشا می‌‌کند.

ما این‌طوری زندگی می‌‌کنیم، داستانی است درباره‌ی زندگی. مت لموث، زندگی عادی هفت کودک در هفت کشور مختلف را دستمایه‌ی خلق اثر جدیدش قرار داده. اثری که با وجود سادگی، به جزئیات کوچک زندگی توجه کرده و در کنار آفرینش اثری ادبی و واقع‌گرا، یک اثر هنری موفق خلق کرده است. تصاویر واقع‌‌گرایانه‌ی کتاب از میز صبحانه، کلاس درس، ساختمان‌‌ها، آدم‌‌ها و لباس‌‌هایشان، گرچه زاده‌ی ذهن مت لموث نیستند و تماما از واقعیت می‌‌آیند، با این حال به خوبی می‌توانند مخاطب را شگفت‌‌زده کنند.

متن کامل یادداشت نیکو کریمی را در وبگاه وینش بخوانید.

داستان‌های واقع‌گرا، یکی از گونه‌های ادبیات داستانی است که نویسنده برشی از زندگی واقعی را با خلاقیت و با در نظر گرفتن معیارهای این گونهٔ ادبی، پیش روی خواننده قرار می‌دهد، این داستان‌ها منعکس‌کنندهٔ واقعیت‌های روزمره و حوادثی است که تاثیرگذاری آن در زندگی انکارناپذیر است.

در این میان، پرورش شخصیت‌های باورپذیر، پرداختن به رویدادهای عادی زندگی، موضوع و مفاهیم قابل درک و طراحی منطقی داستان برای رساندن پیام، از عناصری است که در ادبیات واقع‌گرای کودکان به آن توجه ویژه می‌شود. یکی از ویژگی‌های این گونهٔ ادبی یاد شده، زمینه‌سازی برای خودشناسی و جامعه‌شناسی خواننده است، مانند؛ دانش و تجربه‌آموزی اجتماعی در زمینه‌های مختلف و آماده‌سازی برای رویارویی با مسائل و مشکلات در زندگی واقعی، که از آن جمله می‌توان به بردباری و تحمل، افزایش پذیرش دیگران و رسیدن به درک مشترک، تلاش، ممارست، یادگیری و مشارکت، چاره‌جویی، محبت، عاطفه، رشد فکری و گسترش آن، اشاره کرد. کودک می‌آموزد در کنار تفکر و عملکرد مستقل، حل مشکلات و مسائل اجتماعی و پیشرفت در پیوند با یکدیگر و جامعه بشری و همچنین شبکه اجتماعی انسانی عملی می‌شود. نویسنده سعی دارد تا این گونه مفاهیم را با توجه به سن او، به زبانی قابل درک و ساده در داستان گنجانده و پیام را به کودک برساند.

داستان «چتری با پروانه‌های سفید» از این دست داستان‌ها است که در این‌جا یادداشتی کوتاه، پیش رو است.

عید نوروز و نو شدن سال، پدیده‌ای است که هر یک از ما می‌دانیم که بالاخره با به پایان رسیدن سال کهنه، از راه می‌رسد، به رسم سنت دیرینه، معمولاً برخی کارها برای جشن سال نو انجام می‌شود، اما موارد پیش‌بینی نشده و مشکلات باعث می‌شود تا آن‌طور که افراد در نظر دارند، روند عادی زندگی به پیش نرود، این آخری در داستان «چتری با پروانه‌های سفید» به‌گونه‌ای ساده و قابل درک بیان شده است تا نشان دهد جهان اطراف ما، شبکه‌ای است که کلیه موجودات آن به گونه‌ای با هم در ارتباط هستند، حتی اگر سرعت گذر آن، همه افراد را متوجه این موضوع نکند.

دو ساعت مانده به تحویل سال نو، چهار کودک در انتظار گره‌گشایی مشکل‌شان هستند. اردلان در نوبت آرایشگاه و کوتاه کردن موی سرش، آتوسا پشت درب بسته خیاطی برای گرفتن لباس عیدش، مریم و علی در خیابان برای فروش گل‌هایشان. آنان دلواپس نو شدن سال هستند و این‌که مبادا در خانه و کنار سفره هفت‌سین و خانواده‌شان نباشند. اما جریان زندگی طوری رقم می‌خورد، که آن‌ها را به هم پیوند می‌دهد تا گره یکی، توسط دیگری باز شود. شاید تمامی شخصیت‌های داستان به گونه‌ای قهرمان این روایت هستند تا اتفاقاتِ در گذرِ زمان را در فرصت دو ساعت مانده به تحویل سال نو، به خواننده نشان دهند؛ آن‌چه هر یک از ما در زندگی تجربه کرده‌ایم.

»» متن کامل یادداشت را در وبگاه کتابک بخوانید.

پسرک و جادوی مری‌پاپینز با درونمایه‌ی روان‌شناختی، ساختار و ترجمه‌ای خوش‌خوان دارد. پسرک، در آستانه‌ی نوجوانی غمی در درونش دارد که خواننده از چند زاویه و از زبان چند راوی با آن روبه‌رو می‌شود. فقدان، خودسانسوری، درد دیگران و نگرانی، بارها و بارها در طول رمان، خواننده‌ی نوجوان را درگیر خواهد کرد. پرداخت ضمنی به مهاجرت و ازدواج کودکان هم، جایگاه ویژه‌ای به این رمان داده است.
اگر پیش‌تر مری‌پاپینز را خوانده و یا دیده باشید، با پسرک همذات‌پنداری عمیق‌تری خواهید کرد؛ اگر نه! حظ کافی و نه وافی خواهید برد.