کتاب «خورشید جنگل، خورشید دریا» تلاش دارد به بچه‌ها بیاموزد که تنها به نظر خود تکیه نداشته باشند و به دیدگاه دیگران هم احترام بگذارند چراکه هر نظر برآمده از شرایط گوناگونی است که ما به آن‌ها آگاهی نداریم.

به گزارش سرویس کودک و نوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، روابط اجتماعی لاجرم بحث، دعوا و اختلاف نظر خواهند داشت. بچه‌هایی که به جامعه وارد می‌شوند نباید گمان این را داشته باشند که همیشه دوستی و مهربانی بین آدم‌ها برقرار است و اصلاً همین اختلاف‌نظر و سلیقه‌هاست که به روابط شکل می‌دهند و باعث رشد و توسعه فردی می‌شوند. بیشتر اختلاف نظرها هم ناشی از دیدگاه‌های گوناگون است. هرکس از چشمان خودش دنیا را می‌بیند و براساس نظر و سلیقه خود جهان را درک و تفسیر می‌کند.

اینکه به نظرات هم احترام بگذاریم یک بحث است و اینکه دیدگاه‌های یکدیگر را درک کنیم و خود را جای دیگران بگذاریم بحث دیگری است که به روابط اجتماعی شکل می‌دهد.

این مفهوم عمیقی است که کتاب «خورشید جنگل، خورشید دریا» تلاش دارد با داستانی کودکانه آن را به کودکان بیاموزد. این کتاب، داستان مردم دو طرف یک کوه را تعریف می‌کند که همیشه با هم اختلاف دارند و در آخرین دعوایشان بر سر محل طلوع و غروب خورشید، تنش میان آن‌ها بالا می‌گیرد. در نهایت هم معلوم می‌شود که اگر از طرف هرکدامشان نگاه کنیم، بخشی از صحبت هر دو درست است و هیچ‌کدام اشتباه نمی‌کنند. کافی است خودشان را جای یکدیگر بگذارند تا بدانند که دوستانشان هم راست می‌گویند و همین باعث می‌شود که اختلافاتشان را کنار بگذارند.

«خورشید جنگل، خورشید دریا» تلاش دارد به بچه‌ها بیاموزد که تنها به نظر خود تکیه نداشته باشند و به دیدگاه دیگران هم احترام بگذارند، چراکه هر نظر برآمده از شرایط گوناگونی است که ما به آن‌ها آگاهی نداریم.

این کتاب را علی‌اصغر سیدآبادی نوشته و هادی بغدادی تصویرهایش را کشیده است. انتشارات فاطمی نیز آن را با بهای ۲۴۰ هزارتومان در دسترس علاقه‌مندان قرار داده است.

موش سیاه بالاخره بعد از تلاش‌های بسیار توانسته دل موش سفید را به دست بیاورد و قرار است با او ازدواج کند. دلتان می‌خواهد به این عروسی موشی بیایید و قصه‌ی موش سیاه و موش سفید را از زبان خودشان بشنوید؟
قرار است چهارشنبه، ۸ اسفند ۱۴۰۳، در شهر کتاب فرشته و همراه با علی‌اصغر سیدآبادی، نویسنده‌ی کتاب، فاطمه زمانه‌رو، تصویرگر کتاب، و سمیرا سلیمی، تسهیلگر، دور هم جمع بشویم و این بار قصه‌ی پرماجرای موش سیاه و موش سفید را از زبان خودشان بشنویم و برایشان یک جشن عروسی خودمانی بگیریم و از کتابشان رونمایی کنیم.

اگر شما هم دلتان یک جشن عروسی بامزه می‌خواهد، در شهر کتاب فرشته منتظرتان هستیم.

زمان: چهارشنبه، ۸ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۱۷
مکان: خیابان شریعتی، پایین‌تر از پل صدر، شهر کتاب فرشته

چرا داستان «غول‌بوس‌کن حرفه‌ای»، داستانی مهم است؟

«کاش غیر از من و تو

هیچ‌کس باخبر از ما نشود

نوبت بازی ما باشد و دیگر هرگز

نوبت بازی دنیا نشود»

                                زنده یاد افشین یداللهی

۱

غول ازجمله موجودات و شخصیت‌های ذهن‌ساختی است که در فرهنگ کودکی و ادبیات کودک قدمتی دیرینه دارد. غول به‌واسطه‌ی ترسی که برمی‌انگیزد، در فرهنگ پیشامدرن کودکی نقشی بازدارنده در برابر تمرّد کودک دارد و همچون ابزاری در دست بزرگسالان برای مهار کودک و بازیگوشی‌هایش به کار می‌رود. اما غول در ادبیات کودک مدرن دچار دگردیسی شده است. چندان‌که از خصلت خوف‌انگیز آن آشنایی‌زدایی (defamiliarization) شده است و در اغلب داستان‌ها غول و مخاطب کودک به همزیستی رسیده‌اند. ترکیب وصفی «غول مهربان» شاید آشناترین و پربسامدترین ترکیب در این نوع همزیستی‌ها باشد.

فرمالیست‌ها شگرد آشنایی‌زدایی را مفهومی زمانمند می‌دانند و بر این باورند که استفاده‌ی مکرر از یک شگرد برای آشنایی‌زدایی در طول زمان متمادی، کارکرد خود برای آشنایی‌زدایی را از دست می‌دهد. بنابراین «فرم نو برای این می‌آید تا فرم پیشین را- که دیگر کفایت لازم را ندارد- از میان بردارد و جانشین آن شود.»(۱) شاید امروزه «غول مهربان» به‌اندازه‌ی یکی‌دو دهه‌ی گذشته توجه و تعجب مخاطب کودک را برنینگیزد. گویی مفهوم غول نیاز به شگردهایی جدیدتری برای زدودن غبار عادت مخاطب از خود دارد. داستان غول‌بوس‌کن حرفه‌ای نوشته «علی‌اصغر سیدآبادی» با تصویرگری «رضا دالوند» نمونه‌ای موفق در این زمینه است.

غول در این داستان هم وجود دارد و هم وجود ندارد. وجود دارد، چون سوژه‌ی ذهنی مشترک دو شخصیت داستانی است و وجود ندارد، چون به‌عنوان شخصیت داستانی مطرح نیست. بدین ترتیب غول این داستان به‎رغم حفظ ویژگی‎های سنتی و کلیشه‎ای خود، از جایگاه عادی‎اش تنزل پیدا می‎کند و بدل به مفهومی برای بازی کردن می‎شود.

۲

غول‌بوس‌کن حرفه‌ای داستانی شخصیت‌محور نیست. چندان‌که دو شخصیت داستان یعنی پدر و پسر، بی‌نام هستند. آن‌ها در این داستان تیپ و نوع هستند: تیپ والد و تیپ فرزند.

موضوع و پیرنگ داستان فراگیرتر از آن است که محتاج شخصیتی خاص با ویژگی‌های منحصربه‌فرد باشد. حتی پدر و پسر بودن دو شخصیت داستان نیز نقشی در پیرنگ داستان ندارد و صرفاً کنش‌های فیزیکی موجود در پیرنگ، با پدر و پسر بودن آن‌ها تناسب بیشتری دارد تا مادر و دختر بودنشان. درونمایه و کارکرد شناختی اثر نیز با وجود تیپ در داستان سازگارتر است تا وجود شخصیت. داستان غول‌بوس‌کن حرفه‌ای، داستانی‌ست برای تمامی فصول و برای هر والد و فرزندی، فارغ از هر مشخصه و تمایزی.

غول‌بوس‌کن حرفه‌ای روایتی‌ست از شکل‌گیری رابطه‌ی بین والد و فرزند در قالب یک بازی که درنهایت منجر به پیوندی عاطفی و ایمن بین آن‌ها می‌شود. این داستان سه ویژگی دارد:

ویژگی نخست، لذت عام خواندن است که با هیجان و عاطفه‌ی نهفته در متن مرتبط است. مخاطب در هیجان نهفته در متن غوطه‌ور می‌شود و در همان حال به کندوکاو در آن ادامه می‌دهد.

ویژگی دوم، لذت مخاطب از بازیگونه بودن داستان است که با قابلیت اجرایی داستان مضاعف می‌شود.

ویژگی سوم، توان بالای داستان برای ثبت در حافظه و بدل شدن آن به خاطره در ذهن مخاطب است که به‌واسطه‌ی دو ویژگی قبلی مضاعف می‌شود.

خلاصه‌ی داستان غول‌بوس‌کن حرفه‌ای از این قرار است:

پسری از پدرش می‌خواهد که با یکدیگر «غول‌بازی» کنند. پدر می‌پذیرد و دستان خود را مثل غول بالا می‌برد و صورتش را کج‌و‌کوله می‌کند و می‌گوید: «الان می‌خورمت». پسر اندکی می‌ترسد و می‌گوید: «تو نمی‌توانی من را بخوری.»، «چون من یک غول‌خوارم.» این بار پدر می‌ترسد و می‌پرسد: «غول‌خوار دیگر چه شکلی است؟» و پسر پاسخ می‌دهد: «این شکلی!» و داستان به تصویر ارجاع داده می‌شود. پدر پاسخ می‌دهد که تو نمی‌توانی من را بخوری و در بیان علت آن می‌گوید: «چون من غول‌خوارخوار هستم.» و…. داستان با تکرار چندباره‌ی این دیالوگ‌ها و کنش و واکنش‌های کلامی و غیرکلامی بین پدر و پسر ادامه می‌یابد و با درآمیختن بازی و خنده، به بوسه و آغوش ختم می‌شود.

۳

تفکیک روایت از بازی در این داستان دشوار است. غول‌بوس‌کن حرفه‌ای روایتی‌ست از یک بازی و درعین‌حال بازی‌ای است که لباس روایت بر تن کرده است. داستان قابلیت نمایش و اجرا دارد، به‌نحوی که می‌توان آن را به سهولت و بی‌آنکه نیاز به امکانات ویژه‌ای داشته باشد، در همه‌جا و در هر موقعیتی اجرا کرد. داستان دعوتی‌ست به بازی، اما نه هر بازی‌ای. غول‌بوس‌کن حرفه‌ای روایت‌گر بازی خاصی است که مهم‌ترین ویژگی آن ایجاد ارتباط و تعامل بین‌فردی است. اما بازهم نه هر نوع ارتباط و تعاملی. غول‌بوس‌کن حرفه‌ای روایتی‌ست از ارتباط و تعاملی «همسو» بین بازیگران، اما نه هر نوع بازیگری. بازیگران غول‌بوس‌کن حرفه‌ای والد و فرزندی هستند که به‌واسطه‌ی ارتباط و تعامل «همسو» بین آن‌ها، شکل‌گیری و برقراری پیوند میسّر می‌شود، اما نه هر پیوندی، تنها پیوندی که ایمن است و سازنده.

به همه‌ی این دلایل، داستان غول‌بوس‌کن حرفه‌ای را می‌توان از زاویه‌ی تأثیر رابطه‎های بین‌فردی و درون‎خانوادگی بر رشد ذهنی و مغز کودکان واکاوی کرد. ازآنجایی‌که چگونگی و چندوچون این تأثیر، موضوع مورد مطالعه‌ی شناخت‎گرایان و عصب‎شناسان است، این واکاوی خوانشی توأمان از اثر، با رویکردی شناختی و عصب‎شناسانه خواهد بود.

براساس این دو رویکرد، دنیای اجتماعی و روابط بین‌فردی و تجربه‏های برآمده از آن‏ها برای کودک، به‌ویژه در سال‌های نخست زندگی‌اش، در کیفیت و کمیت رشد ذهن و مغز کودک نقش‌آفرین هستند. به عبارت دقیق‌تر «اتصال بین سلول‌های عصبی فرایندهای ذهنی را خلق می‌کند و تجربه باعث شکل‌گیری این اتصالات در مغز می‌شود. بنابراین تجربه‌ی ذهن را شکل می‌دهد.» (۲) تأثیر روابط بین‌فردی و درون‎خانوادگی بر رشد ذهن دوگانه است. برخی روابط می‎توانند تأثیری مخرب و برخی دیگر، تأثیری سازنده از خود به جا بگذارند. بنابراین تجربه‌های کودک با والدین می‌تواند دو پیامد داشته باشد: نخست، رابطه‎ی امن با کودکان. دوم، رابطه‌ی ناامن با کودکان.

آنچه تعیین‎کننده است، نوع و الگوهای تکراری تعامل‎ها و روابط و نوع تجربه‎هایی است که از این نوع روابط تکرارشونده عاید کودک می‌شود. یعنی الگوهایی که حاصل سبکی از والدگری‌اند و درنتیجه بیش از انواع دیگر تکرار می‌شوند و در حافظه‌ی کودک یادآوری می‎شوند و برایش بدل به خاطره می‎شوند.

۴

شکل‌گیری «پیوند ایمن بین والد و فرزند» که منجر به رشد ذهنی و مغزی کودک می‌شود دارای ویژگی‌هایی است که می‌توان وجود آن‌ها را در متن داستان «غول‌بوس‌کن حرفه‌ای» رصد کرد و بیرون کشید:

نخستین ویژگی، وجود عنصر «هیجان» (Emotion) است. نگاه غالب نسبت به هیجان منفی است و در تقابل با «شناخت» تعریف می‌شود. حتی در رویکردهای کلاسیک شناختی، نظیر رویکرد پیاژه‌ای، شناخت مستقل از هیجان است. این درحالی‌ست ‌که براساس رویکردهای نوین شناختی، هیجان «سامان‌دهنده‌ی اصلی» فعالیت‌های مغزی و بنیان‌شناخت است. «رابطه بین والد و فرزند، مغز کودک را قادر به رشد مدارهای مسئول تنظیم هیجان سالم می‌کند.»(۳)

نقطه‌ی عزیمت فرایندی که منتهی به پیوند ایمن بین والد و فرزند می‌شود، هیجان و سرایت آن و یا ارتباط هیجانی با والد است‌. زیرا «نظام نورونی کودک- ساختار و کارکرد مغز در حال رشد- به‌وسیله‌ی مغز رشدیافته‌تر والد شکل داده می‌شود. این امر درون ارتباط هیجانی رخ می‌دهد.»(۴) در داستان «غول‌بوس‌کن حرفه‌ای» وجود غول در داستان -هرچند در ذهن و خیال دو شخصیت- منبع هیجان است. غول توسط پدر بازنمایی ذهنی می‌شود: «پدر دست‌هایش را شبیه چنگال‌های تیز بالا برد، صورتش را کج‌وکوله کرد و بعد گفت: من غولم! الان می‌خورمت!»

پسر در واکنش به این بازنمایی اندکی احساس ترس می‌کند که حاصل سرایت هیجان از ذهن پدر به ذهن پسر است. اما پسر به‌رغم احساس «کمی ترس»، این هیجان را کنترل می‌کند‌. کنترلی که حاصل فکر کردن و وجود «توجه» (Attention) است: «پسر کمی ترسید. بعد فکر کرد و گفت:…»

«توجه را می‌توان فرایندی تعریف کرد که جریان انرژی و اطلاعات را جهت می‎دهد.»(۵) فرایند توجه، به پسر جهت‎گیری می‎دهد تا قانون نانوشته‎ی بازی را کشف کند. چندان‎که در مقابل «غول‎خواری» پدر از «غول‎خوارخواری» خود سخن می‎گوید و توان خود را دوچندان جلوه می‎دهد.

طرح داستانی در غول‌بوس‌کن حرفه‌ای، مبتنی بر تکرار است. این تکرار الگویی مناسب برای پردازش رخدادهای داستانی در اختیار مخاطب خردسال و کشف معنای آن قرار می‎دهد. مجموعه‌ی کنش‎ها و واکنش‎های داستانی مدام تکرار می‎شوند و در هر حلقه از تکرار بر هیجان داستان و یا بازی افزوده می‌شود. این هیجان هر بار از طرف یک بازیگر به طرف بازیگر دیگر سرایت می‎کند. به عبارت دقیق‎تر، اطلاعات مدام بین ذهن و مغز طرفین بازی یعنی پدر و پسر منتقل می‌شود. این فرايند شناختی و عصبی نهفته در متن داستانی، حاصل رودرویی چهره‏به‏چهره و تماس چشمی طرفین و انتقال پیام‏های کلامی و غیرکلامی بین آن‏ها در هنگام بازی است. همه‌ی این موارد شروطی هستند که برای برقراری پیوندی امن بین والد و فرزند لازم است. زیرا «فرایند به هم پیوستن از طریق رفتارهای کلامی و غیرکلامی رخ می‌دهد که به شکل پیام‌های ارسال‌شده از یک ذهن به ذهن دیگر کار می‌کند.»(۶)

فهم این پیام‌ها در گروی پردازش آن‌ها در مغز است. مستلزم «همسویی ذهنی و عاطفی» طرفین است. «اگر علائم کلامی و غیرکلامی پیام‌های متفاوتی را در برداشته باشند، یعنی با همدیگر هم‌خوانی نداشته باشند، کل پیام غیرواضح و گیج‌کننده خواهد شد.»(۷) در داستان غول‌بوس‌کن حرفه‌ای دو سوی ارتباط و به‌عبارتی دو بازیگر و یا دو شخصیت در یک سطح ایستاده‌اند. پدر بر پسر سلطه ندارد. او در مواجهه با میل و خواسته‌ی ابتدایی پسر، مبنی بر اینکه «می‌آیی غول‌بازی کنیم؟» همسویی نشان می‌دهد و درنتیجه پاسخ مثبت می‌دهد. او دخالتی در بازی ندارد. برای بازی قانون‌گذاری نمی‌کند، اما برای شکل‌گیری ابتدایی با فرورفتن در نقش دیو، بازی را تسهیل‌گری می‌کند. حالات ذهنی پدر و پسر بر هم منطبق‌اند و مسیر با تشریک مساعی به پیش می‌رود.

داستان در فرجام خود به برقراری پیوندی عاطفی بین پدر و پسر می‌رسد. این پایان‌بندی اما ناگهانی نیست. در پاره‌های انتهایی داستان، هیجان منفی ترس جای خود را به هیجان مثبت خنده و شادی می‌دهد تا فضای لازم برای فرجام خوش داستان، یعنی پیوند والد و فرزند، ساخته شود. خنده نیز از بازیگری به بازیگر دیگر منتقل می‌شود و داستان با تصویری از آغوش و بوسه به پایان می‌رسد.

۵

مخاطب داستان، همه‌ی این فرایندهای نهفته در متن را تجربه می‌کند. رابطه‌ی متن واژگانی با متن شمایلی (تصاویر) در این کتاب نقش مهمی در این تجربه دارد. در هر پاره‌ی تکراری از داستان، متن واژگانی این پرسش را مطرح می‌کند که «غول‌خوار…دیگر چه شکلی است؟» متن واژگانی در پاسخ به این پرسش سکوت می‌کند و این تصویر است که با رابطه‌ای «افزایشی» عهده‌دار پاسخ می‌شود.(۸) پاسخی که هر بار به‌رغم تکرار در فرم داستانی از نظر محتوا متنوع است. انتقال مدام داستان از متن واژگانی به تصویر و برعکس، جنبش و حرکت بازی را در داستان زنده می‌کند و مخاطب را به درون متن می‌کشد.

هیجان، عاطفه، حرکت‌های بدنی، لحن موجود در کنش‌های گفتاری دو شخصیت،کنش‌های غیرکلامی آن‌ها، اشاره‌ها، پیام تصاویر و ذهن‌خوانی‌ها، مواردی از متن هستند که با پردازش‌های کلی و غیرخطی مغز راست مخاطب خردسال و کودک میانجی‌گری می‌شود. کنش‌های کلامی، تحلیل پیرنگ و توالی منطقی رخداد داستانی نیز با پردازش خطی و منطقی و زبان‌محور نیمکره‌ی چپ میانجی‌گری می‌شوند. با توجه به غالب بودن نیمکره‌ی راست در مخاطب خردسال و کودک، بار اصلی پردازش داستان بر دوش نیمکره‌ی راست است، اما نه به تمامی. در داستان غول‌بوس‌کن حرفه‌ای هیجان و عاطفه و تحلیل و شناخت در هم تنیده‌اند. به همین دلیل مخاطب کودک علاوه بر ادراک و استنتاج، از طریق تخیل (imagination) دست به شبیه‌سازی می‌زند و پابه‌پای پسرک داستان پیش می‌رود.«شبیه‌سازی تولید تخیلی شرایط و مسیرهای خاص فراتر از تجربه‌های ادراکی مستقیم و استنتاج مفهومی است.»(۹)

کلام واپسین اینکه، آثار برقراری ارتباط بین‌فردی و پیوند ایمن بین والد و فرزند در نخستین سال‌های زندگی، محدود به همان سال‌ها نیست. این آثار که حاصل لحظات جادویی برقراری ارتباط در دوران کودکی‌اند، در تمامی سال‌های بعدی زندگی بر دوام و ماندگار خواهند بود. از این زاویه، آرزوی شاعر در بدو این نوشتار مهم است اما شاید نگرانی‌اش از فرارسیدن «نوبت بازی دنیا» بی‌وجه باشد. چراکه با وجود پیوندی از این دست، کودک امروز و بزرگسال آینده نه یک غول‌بوس‌کن عادی که غول‌بوس‌کنی تمام‌وقت و «حرفه ای» خواهد بود، حتی به‌رغم فرارسیدن بازی‌های تلخ دنیا و روزگار.

📚 كتاب «غول‌بوس‌کن حرفه‌ای» نوشته ی «علی اصغر سیدآبادی» با تصویرگری «رضا دالوند» در سال ۱۴۰۲، از سوی «انتشارات فاطمی» (کتاب طوطی) منتشر شده است.

⚫️ پی‌نوشت و ارجاعات:

۱-رستاخیز کلمات: درس گفتارهایی درباره نظریه ادبی صورت گرایان روس. محمدرضا شفیعی کدکنی.نشر سخن. تهران:۱۳۹۱. صفحه ۹۲

۲-فرزندپروری از درون به بیرون.دنیل جی سیگل و مری هارتزل.ترجمه ی دکتر فروغ هدایی.نشر آبگین رایان.تهران:١٣٨٩.صفحه ۲۶

۳-ذهن در حال رشد. چگونه تعامل و روابط مغز ما را شکل می دهد. دنیل جی سیگل. ترجمه دکتر مهرناز شهرآرای. نشر آسیم. تهران:۱۳۹۳. صفحه ۴۹۷

۴-همان منبع. صفحه ۵۰۳

۵-همان منبع. صفحه ۷۳

۶-ذهن در حال رشد. صفحه ۴۴۹

۷-فرزندپروری از درون به بیرون.دنیل جی سیگل و مری هارتزل.ترجمه ی دکتر فروغ هدایی.نشر آبگین رایان.تهران:١٣٨٩.صفحه ۱۴۲

۸- در رابطه افزایشی بین متن واژگانی و متن شمایلی یک داستان «تصویرها چشمگیرانه داستان کلامی را گسترش می دهند، آن را تقویت می کنند و می پرورند؛ یا گاهی واژه ها، تصویرها را به گونه ای گسترش می دهند که داده های گوناگون هر دو روش ارتباطی معنای پیچیده تری تولید می کنند.» (درآمدی بر رویکردهای زیبایی شناختی به ادبیات کودک. ماریا نیکولایوا. ترجمه دکتر مهدی حجوانی و فاطمه زمانی. انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. چاپ اول: ۱۳۹۸. صفحه ۳۶۸)

۹-ادبیات از منظر شناختی (گفت و گویی میان ادبیات و شناخت). به کوشش مایکل برک و امیلی روشانکو. ترجمه گروه مترجمان تحت نظر لیلا صادقی. نشر لوگوس. تهران:۱۴۰۲. صفحه ۱۶۷ و ۱۶۸)

📝 یاشارهدایی

قصه‌ی موش سیاه و موش سفید قصه‌ی دو موش است که خیلی همدیگر را دوست دارند، اما تفاوت‌هایشان مانع از این می‌شود که در کنار همدیگر خوشحال باشند. موش سفید دوست دارد موش سیاه شکل او باشد، سفید سفید. موش سیاه هم خودش را سفید می‌کند، اما دلش برای رنگ سیاه خودش تنگ می‌شود. بعد از مدتی، موش سفید هم به رنگ سیاه درمی‌آید تا شبیه موش سیاه باشد، اما اینطوری هیچ‌کدام خوشبخت نیستند. آن‌ها باید برای این مشکل فکر اساسی‌تری بکنند.

قصه‌ی موش سیاه و موش سفید کتابی درمورد پذیرش تفاوت‌هاست. موش سیاه و سفید در انتهای داستان یاد می‌گیرند در عین تفاوت‌هایشان در کنار همدیگر زندگی کنند و هم خودشان و هم دیگری را، همانطور که هست، دوست داشته باشند.

فعالیت‌های پیشنهادی

• می‌توانید قبل از خواندن کتاب، از کودک بخواهید به جلد کتاب نگاه کند و از او بپرسید حدس می‌زند قصه‌ی موش سیاه و سفید درباره‌ی چه چیزی است؟ چرا کلمه‌ی سیاه و سفید برعکس رنگشان در عنوان کتاب آمده‌اند؟

بلندخوانی کتاب

این کتاب برای بلندخوانی مناسب است. می‌توانید در حالی که داستان را می‌خوانید، از کودک بخواهید خودش را جای شخصیت‌های کتاب بگذارد. این کار علاوه بر پرورش تخیل، تفکر نقادانه را نیز در کودک تقویت می‌کند. از او بپرسید دلش می‌خواهد جای موش سیاه باشد یا موش سفید و چرا این شخصیت را انتخاب کرده است. بعد می‌توانید در حین خواندن داستان، این سؤال‌ها را از او بپرسید:

• تو اگر جای موش سیاه بودی، وقتی موش سفید به تو جواب منفی می‌داد، چه کار می‌کردی؟
• چرا موش سیاه بعد از ازدواج با موش سفید خوشحال نبود؟ چرا دلش می‌خواست رنگ خودش باشد؟ اگر تو جای او بودی چه کار می‌کردی؟
• چرا وقتی موش سفید از موش سیاه خواست با او ازدواج کند، موش سیاه به او نه گفت؟
• فکر می‌کنید در صفحه‌ی آخر، موش سیاه و سفید خوشحالند؟ چرا؟

نگاهی به تصویرگری‌های کتاب

• در صفحه‌ای که موش سیاه برای موش سفید گل آورده، گلی در دست اوست. این گل در صفحه‌ی دیگری نیز آمده است. این گل را پیدا کنید.
• در صفحه‌ای که موش سیاه به حمام رفته، یک حمام قدیمی ایرانی به تصویر کشیده شده است. در قدیم به این حمام‌ها «گرمابه» می‌گفتند. آیا تابه‌حال از گرمابه‌های قدیمی بازدید کرده‌‌اید؟ چه چیزی درمورد این گرمابه‌ها برای شما جالب بوده است؟

تحقیق و پژوهش

• از کودک بخواهید درباره‌ی زندگی موش‌ها تحقیق کند. آن‌ها جز چه جاندارانی هستند و چه ویژگی‌هایی دارند؟
• از کودک بپرسید چه کتاب‌های دیگری را می‌شناسد که شخصیت آن‌ها موش‌ها باشد؟
• از کودک بپرسید در صفحه‌ای که موش سیاه و سفید عروسی کرده‌اند، چه چیزهایی در تصاویر می‌بیند؟ به او کمک کنید درباره‌ی آداب و رسوم عروسی ایرانی پژوهش کند.
• در صفحه‌ای که موش سفید به موش سیاه می‌گوید باید رنگش را عوض کند، کتاب کلیله و دمنه در دست موش سیاه است. از کودک بپرسید فکر می‌کند چرا موش سیاه این کتاب را به موش سفید هدیه داده است؟ به او کمک کنید درباره‌ی این کتاب تحقیق کند و ببیند چه داستان‌هایی درباره‌ی موش‌ها در این کتاب آمده است.

نقاشی و کاردستی

• از کودک بپرسید اگر جای رنگ پوست فعلی‌اش، رنگ پوست متفاوتی داشت، چه شکلی می‌شد؟ دوست داشت پوستش چه رنگی باشد وآن موقع چه احساسی داشت؟ از او بخواهید خودش را با رنگ پوست متفاوت نقاشی کند.
• کاردستی موش سیاه و سفید را با مقوای ضخیم درست کنید و آن‌ها را با رنگ گواش یا آبرنگ سیاه و بعد سفید و برعکس رنگ کنید. با استفاده از کاردستی‌های ساخته‌شده، نمایش عروسکی کتاب را اجرا کنید.

پازل داستان

• طرح خام یک پازل را پرینت بگیرید و حوادث داستان را روی آن بنویسید. از کودک بخواهید حوادث داستان را براساس آنچه در کتاب خوانده بود مرتب کند و پازل را کامل کند.

گفت‌و‌گو

• درباره‌ی مفاهیمی مانند تبعیض، پذیرش خود و دیگری و درک تفاوت‌های فردی با کودک گفت‌و‌گو کنید.

به گزارش خبرنگار مهر، کتاب «قصه موش سیاه و موش سفید» نوشته علی‌اصغر سیدآبادی به‌تازگی توسط انتشارات فاطمی منتشر و راهی بازار نشر شده است. این کتاب یکی از عناوین مجموعه «کتاب‌های طوطی» است که این ناشر برای کودکان و نوجوانان چاپ می‌کند.

کتاب پیش‌رو، درباره تفاوت‌های فردی، پذیرش خود و پذیرش دیگران است و تصویرگری‌اش توسط فاطمه زمانه‌رو انجام شده است.

در قصه «قصه موش سیاه و موش سفید» موش سیاهی هست که دلش می‌خواهد با موش سفید عروسی کند اما به همین سادگی هم نیست. چون موش سفید دلش نمی‌خواهد با او ازدواج کند، حتی اگر بهترین هدیه‌ها را برای او بیاورد. موش سفید برای ازدواج یک شرط دارد؛ این‌که موش سیاه باید همرنگ او شود، یعنی سفیدِ سفیدِ سفید! اما موش سیاه که نمی‌تواند رنگش را عوض کند، باید برای خوشحال شدن خودش و خوشحال کردن موش سفید، فکری کند…

در قسمتی از این کتاب می‌خوانیم:

موش سیاه از جواب موش سفید خیلی ناراحت شد، اما آن‌قدر او را دوست داشت که باز هم تصمیم گرفت هر جوری شده، دل موش سفید را به دست بیاورد.

دوباره پیش موش سفید برگشت و گفت: «اگر بروم از پشت بلندترین کوه‌ها، خوشبوترین گل‌ها را بیاورم چی؟ با من عروسی می‌کنی؟»

موش سفید بوی گل‌ها را حس کرد و دلش لرزید، اما باز هم گفت: «نه!»

این کتاب با ۳۲ صفحه مصور رنگی، شمارگان ۲ هزار نسخه و قیمت ۱۸۵ هزار تومان منتشر شده است.

می‌آیی غول‌بازی کنیم؟

دوست داری یک غول‌بوس‌کن حرفه‌ای شوی؟

می‌دانی یک غول‌خوار چه شکلی است؟

پدر و پسر ما یک بازی هیجان‌انگیز را شروع کرده‌اند که قرار است در مراسم غول‌بوس‌کنی در کنار هم تجربه‌اش کنیم. از شما دعوت می‌کنیم تا با طوطی به مراسم غول‌بوس‌کنی بیایید و در رونمایی و جشن امضای کتاب «غول‌بوس‌کن حرفه‌ای» حضور داشته باشید.

این مراسم با حضور علی‌اصغر سیدآبادی، نویسنده، و رضا دالوند، تصویرگر و همین‌طور مهسا هنردوست و حمزه خوشبخت در کتابفروشی فرهنگان قریب برگزار خواهد شد.

همه به این بازی دعوتید، منتظرتان هستیم.

زمان: دوشنبه ۲۶ تیر ۱۴۰۲، ساعت ۱۶:۳۰

مکان: تهران، خیابان دکتر قریب، پایین‌تر از نصرت، نبش اولیا، فروشگاه کتاب فرهنگان قریب

شورای کتاب کودک، خرداد ماه گذشته نامزدهای منتخب خود برای دریافت جایزه‌ی یادبود آسترید لیندگرن (آلما) ۲۰۲۴ را معرفی کرد که نام دو پدیدآورنده‌ی کتاب‌های طوطی در میان آن‌ها قرار داشت.

در بخش تصویرگران؛ علیرضا گلدوزیان، تصویرگر کتاب «هزارهزار دانه انار»، به دلیل بیش از دو دهه فعالیت مستمر در تصویرگری کتاب کودک، تأثیر ماندگار و مهم در رشد ادبیات و تصویرگری کتاب کودک و نوجوان، راه یافتن آثارش به فهرست‌ها و نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی و همچنین کسب جوایز متعدد و نیز نقش برجسته در ارتقای سطح تصویرگری ادبیات کودک و نوجوان ایران، داشتن نگاه شخصی و متفاوت در هر یک از آثار، توانایی بازنمایی و طراحی طیف وسیعی از فرم‌ها، فضاها و شخصیت‌ها با الهام از هنرهای تصویری ایران و جهان، مهارت در خلق تصاویری قدرتمند، زیبا و تاثیرگذار و گسترده بودن موضوعات تصویرشده و حضور پررنگ و تأثیرگذار‌ در تربیت تصویرگران نسل جوان؛ نامزد دریافت جایزه‌ی یادبود آسترید لیندگرن (آلما) شد.

در بخش ترویج خواندن؛ علی‌اصغر سیدآبادی، نویسنده‌ی کتاب «غول‌بوس‌کن حرفه‌ای» به دلیل ۳۳ سال‌ فعالیت مستمر و چشمگیر در ترویج کتابخوانی، ایده‌پردازی‌های نوآورانه و خلاقانه، گستردگی و تداوم فعالیت‌های تأثیرگذار در عرصه‌ی کتاب و کتابخوانی، نقش مؤثر در تشویق و ایجاد شور و شوق در عرصه‌ی ترویج کتابخوانی، طراحی و اجرای طرح‌های ملی و محلی ترویج کتابخوانی، ساخت کتابخانه‌های روستایی، تأسیس کتابفروشی و پشتیبانی از فعالیت‌های نهادهای ترویجی ایران نامزد دریافت جایزه‌ی یادبود آسترید لیندگرن (آلما) شد. شایان ذکر است علی‌اصغر سیدآبادی یکی از نامزدهای شورای کتاب کودک برای دریافت جایزه یادبود آسترید لیندگرن (آلما) در سال ۲۰۲۳ نیز بود.

جایزه‌ی یادبود آسترید لیندگرن به مناسبت بزرگداشت نویسنده محبوب سوئدی و یکی از پرطرفدارترین نویسندگان جهان از سال ۲۰۰۲ توسط دولت سوئد بنیان نهاده شده است. جایزه‌ی نقدی آلما به مقدار پنج میلیون کرون سوئد، به‌عنوان بزرگ‌ترین و گران‌ترین جایزه‌ی ادبیات کودکان و نوجوانان و دومین جایزه‌ی بزرگ ادبیات – پس از جایزه‌ی هانس کریستین اندرسن- در جهان مطرح است.

کتاب «هزارهزار دانه انار» نوشته‌ی احمد اکبرپور در آینده‌ای نزدیک با همکاری موزه‌ی فرهنگ و عروسک ایران منتشر خواهد شد.