Category: معرفی کتاب

photo_2025-07-01_09-15-52

با جنگ بجنگ؛ کتاب‌هایی در ستایش صلح…

گاهی‌وقت‌ها شرایط این‌قدر پیچیده می‌شود که درک آن برای بزرگ‌ترها هم سخت چه برسد به کودکان و نوجوانان.  گاهی نمی‌دانیم این شرایط چه تأثیری روی ما و دیگران می‌گذارند. مثل این روزها که همگی روزهای سختی را می‌گذرانیم اما دل‌هایمان پیش هم است.
اگر کتاب‌ها را ورق بزنیم به ما خواهند گفت که آینده روشن است.

حق دارم کودک باشم زمزمه‌ی شاعرانه‌ی حقوق است برای کودکان که با زبانی ساده و تصاویری پرمفهوم برای والدین و کودکان روشن می‌کند بچه‌های دنیا چه حقوقی دارند.

مشت‌زنی که با همه‌چیز در جنگ بود و به همه‌چیز مشت می‌زد، ناگهان روزی دید که دیگر چیزی برای مشت‌زدن نمانده و صدای هورای کسی را نمی‌شنود. او تنهای تنها شده بود!

هر مشکلی راه‌حلی دارد. روبه‌رو شدن با دشمن دیرینه برای موش به این سادگی‌ها نیست، اما موش که عاشق تماشای خورشید است راه‌حلش را پیدا می‌کند. او یک کار خیلی مهم دارد، حتی وقتی با مار آتشین قرمز روبه‌رو می‌شود!

یک جنگجوی جوان در سرزمینی کوچک وسط آب‌های دور ناگهان با دشمن روبه‌رو می‌شود، دشمنی که می‌خواهد سرزمین جنگجو را بگیرد و او را از آنجا بیرون کند. آیا می‌شود با چنین دشمنی به صلح رسید، جنگجو راه‌حل‌های بامزه‌ای دارد!

وقتی مردم دو سیاره درباره‌ی نقشه‌ی آسمانشان به توافق نمی‌رسند چه اتفاقی می‌افتد؟ درست است، مردمی که در صلح و صفا زندگی می‌کردند ناگهان علیه هم شورش می‌کنند. درحالی‌که فقط کافی است زاویه‌ی تلسکوپشان را کمی تغییر دهند.

درگیری و تنش می‌تواند بین دو برادر هم اتفاق بیفتد. وقتی‌که برادر کوچک فکر می‌کند در خانه جایی برای او وجود ندارد و همه‌چیز برای برادر بزرگ فراهم است، اما ناگهان برادر بزرگ واقعاً از جنگ برمی‌گردد. حالا وقت صلح است!

وقتی یک خواهر و برادر به‌خاطر شرایط جنگی مجبور می‌شوند از خانه‌شان سفر کنند با چه چالش‌هایی روبه‌رو خواهند شد؟ جهانگردها راز سفرهای طولانی و عجیب‌وغریب را می‌دانند. چطور است جهانگرد شوند؟

وقتی آدم‌ها با هم بحث و گفت‌وگو می‌کنند، معمولاً مشکلشان زود حل می‌شود. اما اگر گروهی از مردم یا بعضی  کشورها نتوانند با گفت‌وگو مشکلاتشان را حل کنند، شروع می‌کنند به جنگیدن و این‌طوری درگیری آغاز می‌شود. درگیری ممکن است زندگی آدم‌ها را برای همیشه عوض کند!

روزی روزگاری شش مرد در جستجوی سرزمینی بودند که در صلح و آرامش بتوانند در آن کار و زندگی کنند. آن‌ها سرانجام سرزمینی را که دنبالش بودند، پیدا کردند. اما فکر می‌کنید چقدر توانستند سرزمین‌شان را در صلح نگه دارند؟

برای مانو، جنگ یک بازی است که با خاموش شدن صفحه‌ی کامپیوتر به پایان می‌رسد. برای اونام، جنگ واقعیتی است که از پایان آن بی‌خبریم.

داستانی تأثیرگذار از زندگی دو کودک به‌طور موازی، در دو نقطه‌ی جهان با بیان ساده، عمیق و شعرگونه.

کرم کوچولو وقتی می‌خواست جای برگ، گلبرگ بخورد فکرش را هم نمی‌کرد که بتواند عقابی را نجات بدهد؛ گل‌های آفتابگردان هم همین‌طور. اصلاً مگر می‌شود همه‌چیز دست‌به‌دست هم بدهند و عقاب نجات پیدا کند؟ زنجیره‌ی شکار را می‌توان متوقف کرد؟

اَحمِت وقتی در سوریه جنگ شد و مجبور شد از سرزمینش به بریتانیا پناهنده شود، فکرش را هم نمی‌کرد دوستانی این‌قدر صمیمی پیدا کند. دوستانی که دست به دست هم می‌دهند تا به کمک کنند پدرومادرش را پیدا کند. مگر صلح چیزی غیر از این است؟

این‌طرف و آن‌طرف یک کوه باشکوه، مردم دو شهر زندگی می‌کنند. سال‌ها و سال‌هاست که مردمان دو طرف کوه با هم دعوا دارند، دعوایی تمام‌نشدنی.

این‌طرفی‌ها می‌گویند خورشید از دریا طلوع می‌کند و پشت کوه غروب می‌کند.

آن‌طرفی‌ها می‌گویند خورشید از پشت کوه طلوع می‌کند و در جنگل غروب می‌کند.

این دعوا ادامه دارد تا روزی که…

به‌راستی، خورشید از کجا طلوع می‌کند؟

خرید کتاب‌ها

آخرین-درخت-۲-min
19 February 2024 by simasahebi 0 Comments

آخرین درخت، داستانی پر از امید…

اگر می‌خواهید کتابی درباره موضوع «امید» برای کودکان تهیه کنید، داستان «آخرین درخت» یک گزینه مناسب است. داستان «آخرین درخت» درباره گروهی دوست است که دنبال جایی برای زندگی هستند و در یک‌جنگل دست‌نخورده ساکن می‌شوند. در جنگلی که آن‌ها در آن زندگی می‌کنند، لکه‌های نور از لابه‌لای برگ درخت‌ها روی زمین می‌افتد و نسیم ملایم بین شاخه‌ها حرکت می‌کند. اما کمی بعدتر، درخت‌ها را می‌برند تا آتش درست کنند و با چوبشان برای خود خانه و سرپناه بسازند. پس از اینکه سرزمینی برای خودشان ساختند وقت آن است که از آن محافظت کنند، پس دیواری بین خودشان و جهان بیرون می‌کشند: «وقتی با هم دیوار را می‌ساختند، خیلی بهشان خوش گذشت. بعد هم که دیوار تمام شد، چقدر به خودشان بالیدند! سکوت و آرامش همه‌جا را فرا گرفت. لباس‌ها روی بند رخت تکان نخوردند. گیاهان صاف بالا رفتند و بالاخره توی روستا همه‌چیز واقعاً سروسامان گرفت. ولی همین که چیزی جز دیوار به چشم نمی‌آمد، پیامدهایی هم برای آدم‌ها به دنبال داشت. آن‌ها سرگرمی‌ها و ترانه‌ها را فراموش کردند و خیلی زود آن دهکده شاد، سرد و غم‌انگیز شد. انگار دیواری هم میان دل‌هایشان کشیده شده بود.»

حالا وقت اتفاقات عجیب است. هرکسی به خانه خود وابسته می‌شود، رابطه‌ها کم و پر از دودلی می‌شود. وقتش است که تک درختی که در دنیا مانده است و بچه‌های کوچک این سرزمین کاری برای نجات خودشان انجام بدهند.

تصاویر این کتاب خطی و ساده و گویا هستند. رنگ‌بندی‌های آن به کودک کمک می‌کند تا او در هر صفحه به کشفی برسد و خود روایتگر داستانی جدید شود. این کتاب محیط زیستی درباره موضوع مهم دیگری هم با مخاطبانش صحبت می‌کند. مخاطب یاد می‌گیرد که روحیه دوستی و همکاری می‌تواند امید و زندگی را به یک جامعه برگرداند.

 

تهمینه حدادی؛ مجله‌ی آوانگارد

photo_2023-06-26_11-09-45

پسر کوچکی که می‌خواهد مری پاپینز شود

همه‌چیز از روزی شروع شد که سونیا سؤالی پرسید. آفتاب زرد و درخشان از میان پنجره می‌درخشید و برگ‌های رقصان در باد، من را یاد بابا می‌انداخت زمانی که صبح زود بیدار می‌شد تا من را تا ورودی مدرسه بدرقه کند درحالی‌که دستکش‌های سبزش را پوشیده، چون که زمستان بود.

خانم سونیا از کنار میزش برخاست، میزی که بزرگ‌ترین میز کلاس است و چند بار دست‌هایش را به هم زد و ابری از غبار برپا کرد. سرفه کرد. نازیا می‌گوید به‌خاطر گچ است، گلویت را خشک می‌کند انگار که شیرینی خشک خورده باشی و اگر آب ننوشی شاید بالا بیاوری.

 

معلم پسرک، سونیا، از دانش‌آموزان کلاس می‌پرسد: «وقتی بزرگ شدند می‌خواهند چه‌کاره بشوند؟» گیلِ نُه ساله یک جواب صاف و پوست‌کنده می‌دهد: مری پاپینز!

از وقتی که مادرش او و پدرش را رها کرده تا در دوبی کار کند، گیل شیفته‌ی جمله‌های جادویی مری پاپینز شده است. باید آن را به‌درستی و در زمان مناسب بگوید چون فقط در این صورت است که می‌تواند اوضاع را برای خودش و پدرش دوباره روبه‌راه کند. وقتی خانم سونیا از یک مشاور کمک می‌گیرد و پدر گیل آشفته است که باید چه کند؛ گیل بخشی از داستانش را رو می‌کند. داستانی که با تصور شما خیلی فرق می‌کند!

 

پسرک و جادوی مری پاپینز کتابی منحصربه‌فرد و ویژه است که تجربه‌ی مطالعه‌ی بی‌نظیری را رقم می‌زند. کتابی تأثیرگذار است: از شگفتی‌ای به شگفتی دیگر، از معمایی به معمای دیگر، از رازی به رازی دیگر می‌رسید. تقریباً شبیه یک هزارتو است؛ هزارتویی از خط‌های داستانی شکوفنده و پیشروی‌ای جادویی. پالوماس نویسنده‌ای است که بدون هیاهو، اما با اصالتی ناب، دنیایی کامل می‌آفریند و شما را به زندگی جذاب‌ترین شخصیت‌ها می‌برد: کل کتاب شبیه یک افسانه‌ی جادویی است.

 

کمتر نویسنده‌ای به خوبی پالوماس زوایای دید متفاوتی را ارائه می‌کند. زاویه‌ی دید گیل بسیار خوب از آب درآمده و سرشار از حقیقت و منطقی ساده است. گیل داستان‌گویی است که همه‌چیز را به‌صورتی عالی به هم می‌بافد: فصل‌های کتاب پر از نکات ويژه و ادراکات حسی به‌ظاهر بی‌اهمیت‌‌اند اما نقش پررنگ و شگفت‌انگیزی در داستان و کنش‌های بین شخصیت‌ها دارند و این بسیار هوشمندانه است.

 

به‌خاطر اینکه پالوماس زاویه‌ی دید پدر گیل،‌ سونیای معلم و ماریای مشاور را هم دخیل می‌کند، مخاطب تصویر فوق‌العاده قوی و کاملی از آنچه در دنیای کوچک اما پرماجرای گیل می‌گذرد پیدا می‌کند. به نظر شگفت‌انگیز است که چطور درباره‌ی ذهن بچه به فکر فرو می‌روید و بینش بهتری نسبت به آنچه واقعاً دغدغه‌ی چنین کودکی است پیدا می‌کنید.

دقیقاً به‌خاطر گیل و ژرف‌اندیشی‌اش است؛ چنان خوب به تصویر کشیده شده که غرق آن می‌شوید و داستان حسابی شما را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد: افسردگی پدر گیل، نازیا و مسائل فرهنگی‌اش، سروکله زدن گیل با رفتن مادرش و چگونگی وفاداری به فانتزی‌اش… همه و همه بسیار واقعی هستند و همین است که آن را خاص می‌کند.

 

پالوماس داستانی واقعاً زنده نوشته است؛ مسحورکننده و اصیل. تمرکزش بر مری پاپینز یک جادوی گیرا می‌آفریند: طوری آن را از آب درمی‌آورد که داستان را باور می‌کنید و دلتان می‌خواهد تا مری پاپینز خودتان را داشته باشید. همه‌ی ما می‌توانیم بعضی‌وقت‌ها کمی غیرعادی باشیم.

سرعت داستان بالاست و چیدمانش طوری است که دیر یا زود اما قطعاً حس می‌کنید یک چیزی سرجایش نیست و با خود می‌گویید چه خبر است؟ یک جاهایی بسیار غم‌انگیز و مصیبت‌بار می‌شود اما پایانش چنان خالص و واقعی است که خیلی زود آن قسمت‌ها فراموش می‌شوند.

 

پسرک و جادوی مری پاپینز داستانی است که نشان می‌دهد همه‌ی ما گاهی به کمی جادو نیاز داریم: داستان نور در تاریکی، امید، باور به جادو و آسودگی‌ای که می‌توانیم از تخیل بی‌حدومرزمان به دست بیاوریم.

 

منبع یادداشت

photo_2021-08-24_14-32-35

پسر پاپینزی: پسرک و جادوی مری پاپینز

پسرک و جادوی مری پاپینزکتاب خوش‌خوان و پرکششی است. داستان ما را با پسر بچه‌ی ده ساله‌ای آشنا می‌کند که با پدرش زندگی می‌کند. پدرش چندوقتی است بیکار شده و از شواهد و قراین به نظر می‌رسد غم بزرگی دارد که از همه پنهان می‌کند.

 پسرک و جادوی مری پاپینز کتابی درباره‌ی از دست‌دادن‌ها و به دست آوردن‌هاست. کتابی که راز بزرگی را در خود جای داده و غم و اندوه بسیاری را که دارد با جادو تلطیف کرده است. پسرک و جادوی مری پاپینز داستان گیل، پدرش، مادرش، ماریا، نازیا و سونیا است. ما داستان را از زبان چهار نفر از این شخصیت‌ها می‌خوانیم؛ گیل، مانوئل پدر گیل، ماریا روانشناس گیل و سونیا معلم گیل. هر کدام برای ما قسمتی از ماجرایی را تعریف می‌کنند که در آخر راز پنهان گیل را متوجه شویم. همه چیز مثل پازل است و مانند ماریا که باید از حرف‌ها و نقاشی‌های گیل به غمش پی ببرد ما هم با حر‌ف‌های این چهار نفر پازل را کامل می‌کنیم. گیل از نازیا و پدرش حرف می‌زند. مانوئل از همسرش و گیل حرف می‌زند. ماریا از گیل و نازیا حرف می‌زند و سونیا اطلاعاتش را درباره‌ی نازیا و گیل به ما می‌دهد.

پسرک و جادوی مری پاپینز کتاب خوش‌خوان و پرکششی است. داستان ما را با پسر بچه‌ی ده ساله‌ای آشنا می‌کند که با پدرش زندگی می‌کند. پدرش چندوقتی است بیکار شده و از شواهدی و قراین به نظر می‌رسد غم بزرگی دارد که از همه پنهان می‌کند. ما در طول داستان منتظر مادر گیل هستیم؛ همان کسی که خبری از او نیست. به کشوری دور رفته و پدر هر دفعه نوید آمدنش را می‌دهد. اما جرقه‌ی اصلی ماجرا با سوال سونیا معلم گیل و جوابی که گیل به آن می‌دهد، زده می‌شود. دوست دارم بزرگ که شدم چه کسی باشم؟ بیشتر بچه‌ها می‌خواهند فوتبالیست و بازیگر و تنیسور شوند، فقط جواب گیل است که کمی با بقیه فرق دارد؛ گیل می‌خواهد مری پاپینز شود. مری پاپینز همان پرستاری که در آسمان روی ابرها زندگی می‌کند و کلام جادویی دارد و فیلمش پر است از موسیقی و شادی. مری پاپینز خاطره‌ای است که گیل از مادرش دارد و نقطه اشتراک او و مادرش علاقه به مری پاپینز است. پدر گیل از حضور مری پاپینز در زندگی‌اش ناراحت است، به نظر مانوئل علاقه به مری پاپینز مردانه نیست و گیل که یک پسر است به جای غرق شدن در جادوی مری پاپینز باید راگبی بازی کند؛ اما مانوئل متوجه نیست که چرا گیل دودستی مری پاپینز را چسبیده و حتی برای جشن آخر سال مدرسه‌اش با نازیا می‌خواهد قسمتی از فیلم آن را اجرا کند. مانوئل کم کم می‌فهمد که چه اتفاقی در خانه‌اش و برای پسرش افتاده در صورتی که او در غم بزرگش غوطه‌ور بوده است.

داستان نازیا هم در میان داستان راز و غم گیل شکل می‌گیرد. نازیا دختر پاکستانی است که در اسپانیا مهاجر است. نویسنده کتاب خط باریکی را هم برای غم و اندوه مهاجران با نشان دادن وسعت روح گیل باز کرده است. نازیا درگیر تعصبات خانواده‌اش است و گیل دلش می‌خواهد او را از دست پدرش و رفیق برادرش نجات دهد، چرا که آن‌ها می‌خواهند نازیا را به پسرعمویش که در پاکستان مرد پولداری است، شوهر دهند. همه این آگاهی‌ها را ما در اتاق امن ماریا که روان‌شناس مدرسه است کم کم کشف می‌کنیم. حرف‌هایی که گیل به ماریا می‌زند، هرچند نه خیلی مستقیم و ماریا مجبور می‌شود هر دفعه آن‌ها را رمزگشایی کند، رازهای گیل و نازیا را برملا می‌کند. پروسه‌ی برملا شدن این رازها هم برای گیل خیلی دردناک است هم برای پدرش، چرا که وقتی غم‌شان کشف می‌شود دیگر فقط متعلق به خودشان نیست و باید جور دیگری رفتار کنند.

روایت کتاب پسرک و جادوی مری پاپینز  شباهت زیادی با کتاب با کفش‌های دیگران راه‌ برو اثر شارون کریچ دارد. فقط در آن کتاب پدر غم را پذیرفته بود اما دختر نپذیرفته بود و در کتاب جادوی مری پاپینز پسر غم را پذیرفته و پدر در برابرش مقاومت می‌کند. کتاب دو موضوع مهم را در خودش جای داده؛ یکی مرگ عزیزان و دیگری کمک گرفتن از آدم‌های متخصص مانند مشاور و روان‌شناس در زمان‌هایی که توان ادامه دادن نداریم.

صحبت کردن درباره‌ی مرگ عزیزان معمولاً موضوعی است که به آن پرداختن در سن نوجوانی کار دشواری است و کتاب به خوبی به آن پرداخته ولی از زاویه‌ای که گاهی نوجوانان خودشان تکیه‌گاه والدین‌شان می‌شوند و جای والدین و فرزند عوض می‌شود. مقاومت پدر در برابر کمک گرفتن از دیگران و دوری کردن از همه، مخصوصاً روان‌شناس مدرسه به خوبی در کتاب با روایت‌هایی که از بقیه می‌شنویم آشکار است و گیل می‌خواهد در حال و هوای سن خودش با جادویی که از مری پاپینز سراغ دارد غم پدرش را تمام کند و او را نجات بدهد. این نجات دهنده در کتاب همان روان‌شناسی است که پله پله و با استانداردهای لازم گیل و پدرش را به درستی هدایت می‌کند.

کتاب پسرک و جادوی مری پاپینز علاوه بر مناسب بودن برای نوجوانان به شدت به والدین، مربیان و روان‌شناسان حوزه کودک و نوجوان هم توصیه می‌شود. کتاب را مترجم نام‌آشنای کتاب‌های نوجوان کیوان عبیدی آشتیانی ترجمه کرده است. این کتاب را که نویسنده‌ای اسپانیایی به نام الخاندرو پالوماس نوشته است، طوطی بخش کودک و نوجوان نشر فاطمی حق نشر آن را خریده و از زبان انگلیسی آن را ترجمه و روانه‌ی بازار کرده است.

زهرا ماهری؛ وینش

lili-kojaei-baghe-ketab

در جست‌وجوی لی‌لی

ماما چند وقتی است که از دنیا رفته و حالا پاپا، پیرمرد عروسک‌ساز قصه، برای کنار آمدن با این غم تصمیم می‌گیرد برای دل خودش عروسکی بسازد که شبیه به همسرش است. او لی‌لی را خلق می‌کند و همه‌جا همراه خودش می‌برد اما یک روز لی‌لی هم مانند ماما ناپدید می‌شود…

لی‌لی کجایی؟پاپا عروسک‌ساز است و حالا بعد از ساختن هزار و پانزده عروسک تصمیم می‌گیرد عروسک متفاوتی بسازد. عروسکی برای خودش و مطابق میل خودش؛ عروسکی که برای درست کردنش یک تکه از پارچه‌ی لباس ماما را هم استفاده می‌کند، پارچه‌ای با عکس درخت‌های کاج. پاپا اسم عروسک را لی‌لی می‌گذارد و او را همه‌جا با خودش می‌برد؛ گردش، خرید، حمام و… اما یک روز وقتی به خانه برمی‌گردد دیگر لی‌لی روی شانه‌اش نیست. پس تمام شهر را دنبال او می‌گردد و وقتی پیدایش نمی‌کند به شدت اشک می‌ریزد. تا اینکه لی‌لی از لابه‌لای ریش‌های او بیرون می‌آید و دوباره زندگی را به پاپا برمی‌گرداند.

نخستین نکته‌ی حائز اهمیت در مورد این کتاب موضوع آن است. پاپا همسرش ماما را از دست داده و برای کنار آمدن با این غم، دست به ساخت عروسکی شبیه به ماما می‌زند. عروسکی که حتی لباس او را به تن دارد و در یکی از فریم‌ها مخاطب می‌بیند که عروسک درست شبیه به عکس ماماست که در یکی از قاب عکس‌ها وجود دارد. از دست دادن عزیزان و کنار آمدن با فقدان آنان یکی از مسائلی است که نه تنها بزرگسالان، بلکه کودکان و خردسالان را هم با چالش مواجه می‌کند. ضمن اینکه کودکان معمولاً برداشت کامل و درستی از این موضوع ندارند و در هنگام روبه‌رویی با چنین غمی آسیب بیشتری می‌بینند.

به همین دلیل همیشه خلق کتاب‌هایی که بتواند موضوع مرگ و کنار آمدن با غم از دست دادن عزیزان را برای خردسالان و کودکان توصیف کند، یکی از موضوعات مطرح در ادبیات کودک و نوجوان بوده است. گاهی کتاب‌هایی پدید آمده که بیشتر به این مشکل دامن زده است و گاهی هم آثاری خلق شده که توانسته باری از دوش خانواده‌ها بردارد و به زبانی بسیار ساده مرگ و فقدان را برای مخاطب کودک شرح دهد. لی‌لی کجایی؟ یکی از همین کتاب‌هاست که در این زمینه موفق است و برای مخاطب خود (کودکان بالای چهار سال) به درستی و به طور غیر مستقیم این موضوع را شرح داده است.

روانشناسان معتقدند که افراد در زمان مرگ عزیزان‌شان راه‌های متفاوتی را در پیش می‌گیرند. برخی این اتفاق را انکار می‌کنند، برخی به دنبال توجیه‌های علمی هستند، بعضی‌ها سوگواری‌ می‌کنند، بعضی دیگر با نوشتن از شخص درگذشته سعی می‌کنند دردشان را کاهش دهند و هزاران راه دیگر. پاپا از بین همه‌ی این‌ها خلق کردن را انتخاب می‌کند. راهی که نه تنها آسیب‌زننده نیست، می‌تواند از اندوه او بکاهد و بازگشت به زندگی عادی را برایش ساده‌تر کند. او لی‌لی را خلق می‌کند و سعی می‌کند خاطرات ماما را از طریق لی‌لی زنده نگه دارد.

البته این تنها موضوع مطرح شده در کتاب نیست. زمانی که پاپا لی‌لی را گم می‌کند، تمام شهر را دنبال او می‌گردد. سراغ آرایشگر، آقای کفاش، خانم بستنی‌فروش، گروه نوازنده‌ها، پرنده فروش و پسرک گل‌فروش می‌رود و از این طریق خواننده با برخی از مشاغل هم آشنا می‌شود. ضمن اینکه محیط کار آنان و بعضی ابزار و لوازم مورد استفاده‌شان را هم در تصاویر می‌بیند.

تصاویر از نقطه‌های قوت این کتاب است. لی‌لی کجایی؟ کتابی درباره‌ی سوگ و از دست دادن است اما مخاطب به هیچ‌وجه با رنگ‌های تیره روبه‌رو نمی‌شود. رنگ‌های شاد و درخشان (با اولویت رنگ زرد در بیشتر تصاویر) فضای کتاب را از یک فضای غم‌انگیز و دلهره‌آور به فضایی دوست‌داشتنی تبدیل کرده است.

با اینکه به جز فریم‌های تصویرگری شده درباره‌ی مشاغل مختلف، بقیه تقریباً موقعیت مکانی یکسانی دارند و در خانه‌ی پاپا اتفاق می‌افتند، تصویرگر به خوبی با تغییر زاویه دید توانسته تصاویر متنوع و جذابی خلق کند که برای مخاطب کسل‌کننده نباشد. تصاویر به خوبی مکمل متن هستند و چیزهایی به متن اضافه می‌کنند. به عنوان مثال همانطور که پیش‌تر گفته شد مخاطب از طریق تصاویر می‌تواند با ابزار کار مشاغل مختلف آشنا شود یا جزئیاتی را در مورد پاپا، ماما و لی‌لی ببیند که در متن به آن‌ها اشاره‌ای نشده است و این همان چیزی است که کتاب را به یک کتاب تصویری واقعی تبدیل کرده است. البته یکی بودن نویسنده و تصویرگر در این اتفاق بی‌تأثیر نیست و از ناهماهنگی‌هایی که گاهی بین این دو رخ می‌دهد جلوگیری کرده است. طراوت جلالی فراهانی که پیش از این بیشتر به عنوان تصویرگر شناخته می‌شد با خلق این کتاب نشان داد که در ایده‌پردازی و نوشتن داستان برای کودکان هم می‌تواند بسیار موفق عمل کند.

نیلوفر نیک‌بنیاد؛ وینش

front-leo

داستان لئو؛ خیال واقعی

لئو همه را می‌بیند اما کسی او را نمی‌بیند و همین او را تنهاتر می‌کند. او سال‌ها گوشه‌ای از شهر به تنهایی در خانه‌ای زندگی می‌کرد، در گرد و خاک کتاب می‌خواند و نقاشی می‌کشید. تا اینکه آن خانه‌ی بدون سکنه با آمدن خانواده‌ای پر می‌شود. با آمدن آن‌ها، لئو خیال می‌کند که از تنهایی درمی‌آید، اما این‌طور نیست. با وجود شلوغ شدن خانه، او باز هم تنهاست. برای همین تصمیم می‌گیرد که برای کشف خودش و شهر از خانه بیرون بیاید.

داستان لئو، داستانی چند وجهی است. در نگاه اول ما با یک روح سروکار داریم. روحی که از ندیده شدن ناراحت است و با وجود مهربانی‌اش مردم از او می‌ترسند. این همان ماجرایی است که کودکان از یک سنی به بعد، درگیرش می‌شوند. درگیری با موجوداتی مثل روح و جن که دیده نمی‌شود و همین کودکان را می‌ترساند. ترس کودکان از روح و … باعث هیجان در آن‌ها می‌شود و تا مدت‌ها در جمع‌های کوچک و بزرگشان در مورد این موجودات با یکدیگر صحبت می‌کنند. کودکی که با ترس از روح در ذهنش کشمکش دارد، وقتی با لئوی داستان آشنا شود ناخودآگاه این ترس کم‌رنگ می‌شود. کودک متوجه می‌شود که این موجودات به اندازه‌ای که آن‌ها در جمع‌های دوستانه‌شان از آن گفته‌اند، ترسناک نیستند.

در خلال داستان، ما علاوه‌بر لئو با شخصیت دیگری هم آشنا می‌شویم. دختری به اسم جین که در دنیای خیالات خودش سیر می‌کند. جین فارغ از لئو، در این داستان یک نقش کلیدی دارد و آن هم این است که او به کودک خواننده، دنیای خیال و دوستی‌های خیالی را نشان می‌دهد. جین به کودک می‌فهماند که بدون خجالت و واهمه می‌تواند دوست خیالی داشته باشد. جین داستان با استفاده از همین تخیلی که دارد، خلاق بودنش را در بازی‌هایی که می‌کند هم نشان می‌دهد. این دقیقاً نکته‌ای است که علم روان‌شناسی هم به ما می‌گوید؛ این که خیال و خلاقیت همسو با یکدیگر هستند و بزرگ‌ترها در جهت خلاقیت کودک نباید تخیل او را دست کم بگیرند.

پذیرش تفاوت‌ها و دوستی با کسانی که شبیه ما نیستند، نکته‌ای است که در دوستی لئو و جین دیده می‌شود. جین انسان است و لئو یک روح. اما این باعث جدایی، ترس و دوری گزینی آن‌ها از یکدیگر نمی‌شود. مک بارنت این موضوع را با نگاه جدید و خلاق خود در داستان لئو به ما نشان می‌دهد. کودک با خواندن این داستان می‌آموزد چیزی که در شکل‌گیری و ادامه‌ی روابط انسانی و حتی ارتباط با سایر موجودات و محیط زیست مهم است داشتن همدلی و پذیرش تفاوت‌ها و احترام به آن‌ها است.

مک بارنت نویسنده‌‌ای آمریکایی است که برای کودکان می‌نویسد و تاکنون اکثر کتاب‌هایش به 30 زبان زنده دنیا ترجمه شده است. او علاقه‌ی‌ خود به کتاب و نویسندگی را مدیون مادرش است. بارنت تاکنون برنده‌ جایزه‌های متعددی برای کتاب‌هایش شده است. کتاب داستان لئو برنده‌ جایزه‌ «کتاب‌های مناسب بلندخوانی ای بی وایت» شده است. معیار گزینش کتاب‌های مناسب برای دریافت این جایزه، داشتن متنی پویا، درون‌مایه و موضوع سرگرم کننده و جهانی است. در زمینه کتاب‌های تصویری کتاب‌هایی شانس برنده شدن دارند که متن و تصویر از ارتباط محکمی برخوردار باشند و ساختار کتاب دارای تعلیقی پر کشش باشد. کتاب‌هایی که بتوانند خواننده را شگفت‌زده یا کنجکاو کنند و یا حتی او را به خنده اندازد و در کل درون‌مایه کتاب چنان غنی باشد که بتواند بستری برای گفت‌وگو فراهم کند. داستان لئوی مک بارنت شانس دریافت این جایزه را در سال 2013 داشته است. از دیگر کتاب‌های این نویسنده که به فارسی ترجمه  شده ‌است می‌توان «آن پایین چه خبر است؟»، «دو خفن»، «دو خفن خفن‌تر می‌شوند»، «تلفن» و «آنابل و جعبه جادویی» را نام برد.

در سال 2015 نیز، این کتاب به‌خاطر تصویرگری‌های کریستین رابینسون، توسط نیویورک تایمز به عنوان بهترین کتاب مصور سال، انتخاب شد. رابینسون در داستان لئو به‌سادگی جزئیات را وارد داستان می‌کند. یکی از نکات جالبی که در تصویرگری این کتاب دیده می‌شود، به تصویر کشیدن پلیس زن است. این خلق رابینسون کلیشه‌های جنسی را در کودک می‌شکند و نشان می‌دهد که در مشاغل جنسیت چندان مطرح نیست.

مترجم این کتاب کیوان عبیدی آشتیانی است. او کار ترجمه‌ی ادبیات کودک و نوجوانان را از سال ۱۳۷۹ شروع کرده و تاکنون جوایز زیادی را نیز در این زمینه دریافت کرده است.

عطیه میرزاامیری؛ وینش

hard-cover-chatri-ba-parvanehaye-sefid02

چتری با پروانه‌های سفید؛ روشنی‌بخشی یک چتر بر سر شهر

اردلان، آتوسا، علی و مریم بدون آن‌که همدیگر را بشناسند در داستان زندگی هم قرار می‌گیرند. داستانی که دو ساعت قبل از تحویل سال شروع می‌شود و تا قبل از منفجر شدن توپ شادی آمدن سال جدید، تمام می‌شود. رسالت آن‌ها این است که در شهر دود گرفته‌ی خاکستری چرخه‌ی بخشش را متوقف نکنند. «در زندگی هیچ گرهی نیست که باز نشود. گاهی گره من به دست تو باز می‌شود. گره تو به دست یکی دیگر و گره یک نفر دیگر به دست من. ولی خوب می‌دانم که در زندگی هیچ گرهی نیست که باز نشود.»

قصه در یک شهر خاکستری و در آستانه‌ی سال نو شروع می‌شود. اردلان در آرایشگاه است و هنوز نوبتش نشده، آتوسا پشت در خانه شیرین خانم خیاط مانده و هرچقدر در می‌زند تا لباس‌های عیدش را بگیرد کسی در را باز نمی‌کند. مریم و علی، خواهر و برادری که سر چهارراه گل فروشی می‌کنند باید زودتر گل‌ها را بفروشند و برای تحویل سال پیش مادر برگردند. هرکدام از این شخصیت‌ها، قهرمان داستان‌اند. قهرمانانی که بدون اینکه یکدیگر را بشناسند، گره کارشان به دست یکدیگر باز می‌شود. هرکدام از آن‌ها مانعی سرراهشان به‌وجود آمده و تمام دلشوره‌شان این است که زودتر به خانه برسند تا موقع تحویل سال کنار خانواده باشند. این تنها شروع داستان است. فرهاد حسن‌زاده در خلال اشاره به اهمیت نوروز و دورهم جمع شدن، به موضوع «حل مسئله» در کودکان اشاره می‌کند.

وقتی یک کودک برای رسیدن به هدف خود متوجه فرصت، تهدید و یا مانعی می‌شود در واقع با یک مسئله روبرو شده است. در این‌جاست که مهارت حل مسئله به او کمک می‌کند تا بتواند از این موقعیت به درستی عبور کند. فرایند حل مسئله سه قدم دارد که در چتری با پروانه‌های سفید به خوبی دیده می‌شود. اولین چیز تشخیص مسئله است. در ابتدای این امر کودک باید مسئله را به درستی تشخیص دهد و بفهمد موضوعی که باعث به‌وجود آمدن چنین مسئله‌ای شده است، چیست. بعد از آن کودک باید به دنبال یافتن راه حل باشد. و در آخر کودک راه حل‌هایی را که ارائه داده است امتحان کرده، به نتیجه‌ی آن‌ها فکر می‌کند و در نهایت بهترین راه حل را برمی‌گزیند. ما با این موارد در قسمتی که آتوسا پشت در خانه شیرین خانم مانده، روبرو می‌شویم و به‌خوبی می‌بینیم که چطور او به نتیجه مطلوبش می‌رسد.

اما این تمام ماجرا نیست. لایه‌ی دیگر و مهم این داستان باز شدن گره‌ها به دست افراد دیگر است. لابد در مورد «اثر پروانه‌ای» یا butterfly effect شنیده‌اید. اثری که می‌گوید «بال زدن یک پروانه در گوشه‌ای از دنیا، می‌تواند در قاره‌ای دیگر طوفانی به‌پا کند.». درواقع هر کار کوچکی در جهان می‌تواند منجر به نتایج بزرگ و شگفت‌انگیزی شود. چیزی که ما به‌صورت خیلی ساده اما قوی در کتاب چتری با پروانه‌های سفید به آن برمی‌خوریم. مخاطب کودک با خواندن این کتاب متوجه می‌شود بخشندگی و خوبی، جهان را جای امن‌تری می‌کند.

از تصویرگری کتاب در اثربخشی انتقال مفاهیم نمی‌توان گذشت. تصاویر کتاب به روایت قصه جان می‌دهند و جزئیاتش مخاطب را به بازی لذت و کشف می‌کشاند. همه چیز شهر سیاه و سفید است جز اتفاقات دو ساعت قبل از تحویل سال و چتری زرد که نشانه جریان حیات و بخشندگی است. غزاله بیگدلو تصویرگر این کتاب، در سال ۱۳۵۹ در تهران به دنیا آمده است. او تحصیلات خود را در رشته نقاشی و در دانشکده‏‎‌ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان رسانده است. پس از آن فعالیت جدی خود را در زمینه‏‌ی تصویرگری کتاب کودک و نوجوان آغاز کرده است. بیگدلو چند کتاب ازجمله «یک قور ظریف قورباغه‌ای» و «ماهی‌های بالا بندر» را نیز به رشته‌ی تحریر در آورده است. از آثار او در نمایشگاه‏‌های بین‌المللی مختلف به نمایش درآمده و برنده جوایز بسیاری بوده است. تصویرگری این کتاب نیز، به دوسالانه تصویرگری براتیسلاوا راه یافته است.

فرهاد حسن‌زاده هم نیاز به معرفی ندارد. او از نویسندگانی قدیمی و نامدار است که در تمامی حوزه‌های ادبی از داستان کودکان، نوجوانان تا رمان برای بزرگسالان دست به نگارش زده است و تاکنون بیش از ۸۰ اثر از او چاپ شده است. کتاب‌های حسن‌زاده از جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی جوایز بسیاری گرفته که می‌توان به مهمترین‌شان اشاره کرد: جایزه ماه طلایی انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، تقدیر شده در سه دوره کتاب سال ایران، برگزیده چند دوره جشنواره کتاب کانون پرورش فکری، برنده تندیس نقره‌ای از جشنواره لاک‌پشت پرنده. همچنین در عرصه جهانی می‌توان به دریافت لوح سپاس جایزه «هانس کریستین اندرسن» در سال ۲۰۱۸ و 2020 اشاره کرد. فرهاد حسن زاده تا کنون سه بار نامزد دریافت جایزه «آسترید لیندگرن» شده که یکی از معتبرترین جایزه‌های ادبیات کودک جهان است.

کتاب چتری با پروانه‌های سفید در سال 1397 برگزیده‌ی شورای کتاب کودک شده است.

عطیه میرزاامیری؛ وینش

cover ansoye daryaye mordegan copy

«آن‌سوی دریای مردگان»؛ دروازه‌ی ورود به دنیای شگفت‌انگیز افسانه‌ها

درباره‌­ی داستان…

داستان «آن‌سوی دریای مردگان»، درواز­ه­‌ی ورود به دنیای شگفت­‌انگیز افسانه­‌هاست. دنیایی که می­‌شود در آن به معنای مرگ و زندگی بیش­تر پی برد. دنیایی که پشت خار و خس خانه‌­های کاه­گلی و بام‌­های توسری‌خورده‌ی­­ روستا، پشت غسالخانه‌­ی دورافتاده، آن­جایی که قارچ‌­ها بی­خودوبی‌­دلیل سربرآورده‌­اند از هر گوشه‌­کناری مثل رازی پنهان مانده است.

­جایی که بچه­‌های مدرسه اسمش را گذاشته‌­اند محله‌­ی جن‌­آباد، درست سمت خانه­‌ی جلال و دایی‌­اش، که کسی جرات ندارد پایش را آن­جا بگذارد، جهانِ مردگان است.

افشین، پسرک جسور قصه با آن پای لنگش، خودش را به زمین و زمان می‌­زند تا هر طور شده راز آن خانه‌­ی سوت‌­وکورِ دورافتاده‌­ی جلال را کشف کند، که اصلا چرا جلال با دایی‌­اش این همه گوشه­‌گیر شده‌­اند یا چرا حرف و حدیث‌­ها باعث شده که جلال را تک‌­پَر و تنها کند!؟ بله افشین، پسرک پرجربزه‌­ی قصه‌ی «آن‌سوی دریای مردگان» که با چوب زیر بغلش، خودش را می‌­رساند به محله‌­ی جن‌­آباد و از زمانی که موجود ناشناسی در خانه فریاد می‌­زند: «اِن‌نوگی»، دیگر ول کن ماجرا نیست. اول پیله می‌­شود به جلال تا باهاش باب دوستی را باز کند. اما بعد پاپی­‌اش می‌­شود که اصلا «اِن‌نوگی» چیست یا چه کسی­‌ست؟

از ننه­‌اش می‌­پرسد، از آقاجونِ پیرِ مریضش و دست آخر از پدرش، هیچ­کس سر در نمی‌­آورد، برای همین خودش دست‌به‌کار می‌­شود و پا به محله‌­ی دورافتاده می‌­گذارد تا برسد به خانه‌­ی جلال و بفهمد این صدا از کجا می‌­آید؟

بعد از چندین اتاق و دالان و دیدن گچ‌­بری­های عجیب و غریبِ اشکال حیوانات تراشیده‌­شده روی سقف خانه‌­ی جلال در اتاق جلال نوری می­‌پاشد و آجرها کنار می­‌رود و دروازه‌­ای از جهان مردگان به رویش باز می­‌شود و «اِن‌نوگی» مردِ راسو شکلی که با دماغ کوچک سیاهش و شاخک‌­های روی سرش، دمِ حلقه­‌حلقه‌­ی سیاه و سفیدش را روی دوشش انداخته ­است و روبه‌­روی افشین ظاهر می­‌شود که درجا شوکه می‌­شود و پا به فرار می‌­گذارد.

اما چیزی نمی‌­گذرد که دوباره به سمت خانه­‌ی جلال می‌­رود و ماجرا از آن­جایی آغاز می‌­شود که افشین برای نجات جان پدربزرگش پا به جهان مردگان می‌گذارد.

افشین برخلاف پدرش رازدار است. حتی دم برنمی‌­آورد که در خانه‌­ی جلال چه دیده و چه شنیده، تا اینکه آقاجون سرطانش شدید می­‌شود و او را برای مداوا به شهر می‌­برند. افشین برای رهایی پدربزرگش از چنگال مرگ، افسانه‌­هایی از نجات جان آدمیزاد در دنیای پشت دروازه می‌­شنود. قصه‌­ی مردی به نام «اوتَه­ نه­پیش­تیم» که می‌­تواند کاری کند تا کسی نمیرد. برای همین این‌­بار عزمش را جزم می­‌کند و کوله‌­بارش را می­‌بندد و راهیِ جهانِ پشت دروازه می‌شود.

افشین و جلال برای جستجوی نامیرایی پا به دنیای ناشناخته‌­ی پرفراز و نشیب مردگان می‌­گذارند و مراحل مختلفی را تجربه می‌­کنند. اولین مرحله جنگل­ درختان سدر است، درختان عجیب و غریبی که اگر دست بهشان بزنند، یا چوبی از شاخه­‌شان بکنند، وای به حالشان می‌­شود. آن‌­قدر توی هوا می­‌چرخند و به سر و بدنشان می‌­زنند که دیگر جرات نکنند تا چنین کاری کنند. اما بعد از آن به درختان افرا می‌­رسند، درختان اغواگری که در تاریکی جنگل مثل طوطی حرف می­‌زنند و تقلیدصدا می­‌کنند تا راه گم کنند. مرحله‌­ی بعدی غول بی­‌شاخ و دمی به نام «خوم بَبِه» است، غولی که می­‌افتد به جانشان و باید از دستش فرار کنند، وگرنه یک لقمه چپشان می­‌کند.

بعد از آن به صحرای بی­‌آب و علف و مردان گرگی شکلی که آدم­‌ها و راسوها را دستگیر می‌­کنند، می‌­رسند. گرگ­‌ها، آن­‌ها را به عمارت زیرزمینی، جایی که احتمال می‌­رود «اوتَه نه­پیش­تیم» آن­جا باشد، می­‌برند.

در عمارت زیرزمینی کتابخانه‌­ی بزرگی­ست که هرگز استفاده نمی­‌شود. آدم‌­های جامانده در دنیای مردگان از طریق کتاب‌­ها با هم حرف می­‌زنند و این­جاست که افشین با وجود نقص جسمی‌­اش که اهالیِ دنیای ناشناخته زیاد او را داخل آدم حساب نمی‌­کنند، با دانشش و دسترسی به کتاب‌­ها راه نجات از جهان مردگان را پیدا می‌­کند.

مرحله­‌ی بعدی دریای مردگان است، دریایی که مرده‌­ها با صورت­‌های بادکرده و چشم‌­های از حدقه درآمده‌­شان، توی آب معلقند، اما نیمه‌­مرده‌­ها قایقرانند. درمیانه­‌ی دریا، رعد و برقی در آسمان می‌­پیچد و نجواهای آسمانی به گوش می‌­رسد. صداهایی از دنیای زنده‌­هایی که طاقت نبودِ مرده­‌هایشان را ندارند و مدام صدایشان می‌­زنند.

این صداهای اغواکننده باعث می‌­شود هر کسی عنان از کف بدهد و داخل آب بیفتد و بشود جزیی از مردگان. افشین با نگاه فیلسوفانه‌­اش تمامی جزییات جهان مردگان را بررسی می‌­کند: جنگلِ درختانِ سدرِ بی‌­اعصاب، درختان افرای اغواگر و درختان انجیرِ موعظه‌­گر، آن عمارت زیرزمینی پر پیچ­‌وتاب و کتابخانه‌ی پررمزورازش، صحراها، گرگ‌­ها، گل‌­های رونده‌­ی شکارچی، درختان سپیدار عاشق و همه­‌ی مراحلی که این دو ماجراجو، از خود به خود می‌رسند، خواندنی و جذاب است. رسیدن به نفس و روحِ آدمیزاد یکی از پیام‌­های این داستان است.

 

 

پیام داستان:

مهم­‌ترین پیام داستان، فلسفه­‌ی مرگ و زندگی‌­ست. آدمیزاد نمی‌­میرد مگر آن­که بی‌­دوست و نادان باشد. پس راز جاودانگی در دانستن است.

پس از آن­که دو ماجراجوی داستان با میوه‌­ی نور و خواندن کتاب­ها، به آگاهی می‌­رسند، با کمک یک­دیگر، یعنی با نگاهِ فیلسوفانه‌­ی افشین و راهنمایی دو همسفرش: جلال و اِن‌­نوگی، به راز نامیرایی پی می­‌برند. آن راز چیزی جز آگاهی و دوستی زلال و باشکوه انسان در دنیای زندگان نیست و همیشه این مرگِ عزیزان نیست که انسان را تنها و بی‌­کس می­کند، بلکه انسان باید پیوسته مواظب افکار، درونیات خود باشد، تا در گذر از مراحل پرپیچ و تاب زندگی در دنیای ما یا در جهان مردگان بتواند روحش را از اشتباهات صیقل دهد.

شخصیت‌­ها:

افشین: ماجراجوی باهوش و کنجکاوی­ست که با اینکه مادرش را در تصادف از دست داده و خودش هم پایش ناقص شده­، اما هرگز احساس ناتوانی نمی‌کند. حتی وقتی موجودات آن دنیای ناشناخته، افشین را به خاطر نقص جسمانی‌­اش دست­‌کم می‌­گیرند، او باز به دل نمی‌­گیرد، مثل سردار جنگی است که با دانشش و با خواندن کتاب‌­های کتابخانه­‌ی آن دنیا، کلید حل مشکلات را می‌­یابد. یعنی افشین به میوه‌­ی کمال و آگاهی می­‌رسد.

جلال: پشت سر جلال و دایی‌­اش هزار حرف و حدیث است، برای همین تنها و بی‌­دوست است. اما ماجراجویی افشین و همراهی جلال، باعث می­‌شود که بفهمد اتفاقا در دوستی و رفاقت بی­‌نظیر است و برای افشین سنگ تمام می‌­گذارد.

اِن­‌نوگی: نگهبان دروازه‌­ی دنیای ناشناخته است. برای آن­که نگذارد کسی اشتباهی پایش را به دنیای دیگر بگذارد. ظاهرا موجود مهربانی­ست که اگر نخندد و آن دندان­‌های نیش­‌مانندش دیده نشود، اتفاقا هیچ­ ترسناک هم نیست­، بلکه همین موجود راسوشکل است که بارها جان جلال و افشین را در دنیای مردگان نجات می‌­دهد.

گاو آسمانی: ظاهرا شبیه به همه­‌ی گاوهاست، اما انگار که در پاتیل رنگ قرمز افتاده باشد، موقرمز است. با چشم­‌های آبی آسمانی و بال­‌هایی سه برابر عرض بدنش که جانِ افشین و جلال و اِن‌نوگی را در دنیای مردگان نجات می‌­دهد.

دایی جلال: شایع شده که داییِ جلال، معتاد است، اما اتفاقا خیلی مرد خوب و گوشه‌­گیر است. داییِ جلال، نسل در نسل در نگهداری رازِ خانه­‌شان می‌کوشد و اهمیتی به حرف مردم نمی‌­دهد.

خوم­بَبه: غول بی‌­شاخ‌­ودمِ دنیای مردگان است که لابه‌­لای جنگل درختان سدر و افرا، با گام‌­های بلندش، راه می‌رود و هر چیزی را می‌­خورد و می‌­بلعد از جان مرغ تا شیر آدمیزاد.

نمادها:

داستان «آن‌سوی دریای مردگان» اگرچه به ظاهر ساده است، اما مفاهیم و نشانه‌­های عمیقی می­توان در آن یافت. ماجراجویی افشین و جلال، از خیلی جهات به داستان همسفری حضرت خضر و ذوالقرنین شباهت دارد، آن­ها برای رفتن به سرزمین ظلمات یاقوت سرخ را با خود به همراه داشتند، اما جلال و افشین برای رسیدن به راز نامیرایی و جاودانگی، میوه‌­ی نور را با خودشان داشتند.

از طرفی در بخشی از داستان، زمانی‌­که افشین احساس می­‌کند سوسک شده، اشاره‌­ای به کتاب مسخ نوشته‌­ی کافکا دارد که به عنکبوت تبدیل می‌شود. یعنی به جدایی روح از بدن و فرسایش جسم اشاره دارد. جسم فانی است و آن­چه اهمیت دارد و جاودانه است، روحِ آدمیزاد است.

حتی پایانِ داستان هم برگرفته از کتاب منطق­‌الطیرعطار است، آن­جایی که پرندگان برای رسیدن به سیمرغ، پس از فراز و فرودهای بسیار تنها سی­مرغ می‌مانند و با تعجب به وجود خود و ارزشمندی خود پی می‌­برند، افشین و جلال هم، راز جاودانگی را در جدایی روح از جسم می‌­دانند.

آن چه در این کتاب جذابیت دارد:

شخصیت ماجراجو، باجربزه و کنجکاو افشین است که تا آخر داستان، همچنان پرانرژی و جسور باقی می‌­ماند و لنگ‌­لنگان تمام مراحل را طی می‌­کند. او با هوش سرشاری که دارد هرگز دست از ماجراجویی و کندوکاو برنمی‌­دارد. از طرفی، جزییات مراحل مختلف دنیای مردگان و اتفاقات عجیب و غریب هنرمندانه و خلاقانه نوشته شده است.

درباره­‌ی نویسنده:

خانم «معصومه میرابوطالبی» متولد 1360 در شهر قم است، که تاکنون چندین کتاب در حوزه­‌ی کودک و نوجوان از او به چاپ رسیده ­است. نوشتن را از نوجوانی آغاز کرد و فعالیت حرفه‌­ای‌­اش را با کلاس­‌های داستان‌­نویسی شروع کرد. اگرچه خانم میرابوطالبی علاقه‌­ی بسیاری به ریاضی دارد و لیسانسش را در این حوزه گرفت. اما برای مدرک کارشناسی ارشد، رشته‌­ی ادبیات کودک و نوجوان را انتخاب کردند. از دیگر آثار این نویسنده­‌ی پرکار می­‌توان به: «اژدهای دماوند»، «پروفسور فوفو»، «هندوانه خوشحال»، «شهر من»، «عروسی درِ قوری»، «سفر دانه‌ای» و «جوجه‌های آفتاب‌پرست» اشاره کرد.

بخش­‌هایی از کتاب:

  • آن­ها محتاج بودند، زنده ­بودن خودش شکلی از احتیاج است. (درحالی که اِن‌­نوگی و جلال در حال خوردن میوه‌­ی درخت انجیرند.)
  • من سفیر مرگ بودم یا زندگی؟
  • نشستم روی ریشه‌­های درخت و به ستاره شدنم فکر کردم. ستاره ­شدن چقدر خوب است.
  • حالا در موضع قدرت بودم، من می‌­دانستم او نیمه‌مرده است و او نمی‌­دانست ما آدم­‌هایی هستیم که از دروازه رد شده‌­ایم. نمی‌­دانست ما چیزی از دریای مردگان نمی­‌دانیم و اصلا چیزی از این دنیا نمی‌­دانیم. و همین ندانستن او برتری ما بود.
  • دیگر می­‌دانستم مرگ زشت نیست، ستاره شدن است.

نگار موقرمقدم؛ مجله‌ی رشد جوان، آبان ۱۳۹۹

khargosh-himaliae

ادسون آرانتس دو ناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش؛ نامزد نُهمین دوره‌ی اهدای نشان‌های طلایی و نقره‌ای لاک‌پشت پرنده

ادسون آرانتس دوناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش
نویسنده: جمشید خانیان
ناشر: فاطمی(کتاب طوطی)
۹۱ صفحه
۱۹۰۰۰ تومان
گروه سنی: نوجوان
کاربرد: آشنایی با شکل تازه‌ی روایت، آشنایی با واقعه‌ی آتش‌سوزی سینما رکس

نویسنده پشت میزش نشسته و می‌خواهد داستانی بنویسد. داستانی که اگرچه قرار نیست سبک و سیاقی واقع‌گرا داشته باشد اما نویسنده قصد دارد در آن از رویدادهایی بنویسد که مو به مو اتفاق افتاده. داستانی که قرار نیست فانتزی و غیرواقعی باشد، اما در همان لحظات اولیه‌ی طراحی، از مارپیچی که قرار است به نویسنده کمک کند تا افکارش را جمع‌وجور کند، ناگهان چیزی بیرون می‌پرد و مسیر داستان و ماجرای واقعی را دست‌خوش بحرانی غافلگیرکننده می‌کند. چیزی که اگرچه در شروع داستان گفته می‌شود “ناگهان چیزی بیرون پرید و ناپدید شد”، اما نه تنها ناپدید نمی‌شود بلکه شخصیت تازه‌ای را به داستان اضافه می‌کند که ادعا دارد قهرمان داستان است و در جست‌وجوی خرگوش هیمالیایی‌اش به آنجا آمده. شخصیتی که خودش را ادسون آرانتس دوناسیمنتو می‌نامد و با موهای فرفری، پوست سیاه، لهجه‌ی شیرین و لاف‌هایش، از شغل و موقعیت مهم پدرش در شرکت نفت، پرواز با یک هواپیمای دوملخه‌ی اختصاصی تا آمریکای شمالی، شنا در شط ماداگاسکار و نقشه‌‌اش می‌گوید و فراتر از این‌ها ادعا دارد، نفر چهارم جمع دوستانه‌ی چند نوجوان، در یک شب خاص است. همان شبی که نویسنده در سال‌های دور، همراه سه دوستش دور یک میز نشسته‌اند و به آوازی گوش می‌دهند که از رادیویی در آن نزدیکی پخش می‌شود. شبی که پدر و مادر نویسنده قرار است بروند سینما رکس و تا شروع حادثه‌ی هولناک و تاریخی آتش‌سوزی سینما رکس در آبادان چیزی باقی نمانده. حالا هم نویسنده پشت میزش نشسته است، تا از همان شب و ماجرایی که در نوجوانی برای خود و خانواده‌اش پیش آمده بنویسد. قراردادش را هم با ناشر بسته تا آنچه را که واقعا پیش آمده بنویسد، اما حالا شخصیت تازه‌ای از ناکجای ذهنش بیرون آمده که می‌خواهد داستان جور دیگری تمام شود.
ادسون آرانتس دوناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش، تنها یک نویسنده ندارد. نویسنده‌ی اول، پشت میزش نشسته و می‌خواهد داستانی واقعی بنویسد. او اصول نوشتن را می‌داند و بلد است چطور یک ماجرای واقعی را بنویسد، اما زمانی که با یک خواسته‌ و مسیر غافلگیرکننده روبرو می‌شود، تنها کاری که ازش برمی‌آید، مچاله کردن کاغذ و انداختنش در سطل زباله است. اما نویسنده‌ی دوم، جمشید خانیان، هم از راز و رمز نوشتن آگاه است، هم خوب می‌داند چگونه در یک داستان جذاب، با رگه‌هایی از خیال و فانتزی و حتی طنز، از حادثه‌ای هولناک و دردناک بگوید که با گذشت چند دهه، همچنان در نوشته‌ها و گفته‌هایی که قرار است واقعیت تاریخی را بسازند، نانوشته و ناگفته‌های بسیار دارد.

photo_2020-06-23_11-13-57

مکس، بلدی دزد بگیری؟

یک روز آقای مزرعه دار به سگش گفت: «مکس، بلدی دزد بگیری؟» البته که مکس بلد بود! مکس می توانست هر چیزی را بگیرد! و اینطوری شد که مکس راه افتاد تا دزد هویج‌ها، توت‌ها، لوبیاها و گیلاس‌ها را بگیرد. مکس عاشق گرفتن دزد است و اولین چیزی را که می‌بیند، فکر می کند همان دزد ناقلای مزرعه است. این اولین نفر، چیزی نیست جز یک حشره‌ی کوچک که تندی از دستش فرار می کند و مکس مجبور می‌شود همه‌ی هویج‌ها را، توت‌فرنگی‌ها، لوبیاها را و گیلاس‌ها را به بقیه‌ی حیوانات مزرعه بسپارد و خودش به دنبال حشره‌ی کوچک برود.

او سرانجام موفق می‌شود حشره را از مزرعه بیرون کند. وقتی مکس به سراغ مزرعه‌دار می‌رود تا این خبر خوش را به او برساند، حیوانات مرزعه برای قدردانی از او تصمیم می‌گیرند یک جشن با محصولات مزرعه برای او برگزار کنند. اما چون نگران هستند که دزد زودتر از مکس سربرسد آن‌ها را می‌خورند تا به دست دزد نیفتد!

داستان بامزه دست نگه‌دار دزد! را برای کودکان بلندخوانی کنید و با هم درباره‌ی آن گفت‌وگو کنید و براساس آن نمایش اجرا کنید. ین داستان به پرورش مهارت تفکر انتقادی کودکان کمک می کند زیرا آن‌چه که در متن بیان می‌شود با آن‌چه که در تصویر در حال رخ دادن است متفاوت است.

 

کتابک

photo_2020-05-10_16-31-11

معرفی «مدرسه حشرات باحال ۱»

داستان اولین جلد از مجموعه کتاب «مدرسه حشرات باحال» حول ورود شاگردی جدید به نام «عنکبوت گرگی ۰۰۱» به کلاس قاب‌بالان می‌گذرد. شاگرد جدید برخلاف بقیه‌ی قاب‌بالان که نوعی حشره هستند، هشت دست و پا دارد و قاب و چشم مرکبی ندارد.

کتاب با معرفی شخصیت‌های محوری کتاب: سرگین غلتانک، سوسک شاخک دراز، استاد مگس لاشه، عنکبوت گرگی، سوسک غواصی، سوسک گوزنی کنگره‌دار، سوسک جواهر نشان و آقای مدیر ملخی آغاز می‌شود.

کتاب یازده فصل دارد: ۱) سرنوشت بد استاد مگس لاشه، ۲) معلم جدید کجاست؟، ۳)عنکبوت گرگی، دانش‌آموز تازه، وارد کلاس می‌شود، ۴) دانش‌آموزی که از کنار راه پیدا شد، ۵) توپ سرگینی خوش‌شانس‌، ۶) مصیبتی که خال‌خالی قرمزه درست کرد، ۷) تحصیل و کار هم‌زمان زنبورها، ۸) دوران پرفراز و نشیب استاد پروانه، ۹) بسیج تمام دانش‌آموزان کلاس، ۱۰) همه این‌ها مصیبت‌هایی هستند که شته‌ها ایجاد کرده‌اند و ۱۱) سرنوشت یک چوپان شته‌چران. در هر فصل از کتاب، در کنار سیر داستان، در بخشی به نام علم به زبان ساده، حقایق علمی درباره‌ی برخی از شخصیت‌های کتاب با تصاویری دقیق و متفاوت از سبک تصاویر کمیک استریپ شرح داده شده‌اند.

مجموعه کتاب کمیک استریپ «مدرسه حشرات باحال» دنیای علم و داستان طنز و کمیک استریپ را در هم آمیخته است تا مجموعه‌ای کم‌نظیر پدید آورد. این مجموعه کتاب در کشور چین بسیار محبوب و پرفروش است. انتشار کمیک استریپ مدرن در دنیا بیش از ایران سابقه دارد. این سبک را در ایران بیشتر از همه با کتاب‌های ترجمه شده‌ی تن‌تن می‌شناسیم. انتشار کتاب‌های کمیک استریپ جدید برای کودکان را چند انتشارات هم‌چون فاطمی آغاز کرده‌اند تا بازار کتاب ایران بیش از قبل از این سبک غنی شود.

? صفورا زواران حسینی – کتابک

nedaye-mordab

«ندای مرداب» داستانی شیرین برای فهم و پذیرش تفاوت‌ها

کتاب «ندای مرداب» داستان زندگی کودکی است به نام بوریس. کودکی پرسش‌گر که برای یافتن پاسخ پرسش‌های‌اش فضای امن خانه را ترک می‌کند و در جست‌وجوی هویت گم‌شده‌اش خانواده جدیدی پیدا می‌کند اما در این فضای جدید، هم‌چنان پرسش‌هایش بی‌پاسخ می‌ماند.

بوریس هنگامی که کودک بود والدین‌اش او را در یک باتلاق یافتند. بوریس بزرگ شد و با وجود چشم‌های بزرگ‌اش مانند بقیه بچه‌ها بازی می‌کرد، غذا می‌خورد و به مدرسه می‌رفت. تا این‌که روزی باد با خود بویی آورد، یک بوی شور. بویی که با خود پرسش‌هایی بدون پاسخ را برای بوریس آورد. بوریس دیگر نمی‌دانست که آیا واقعا خوشحال است و آیا زندگی‌اش همان است که باید باشد؟ …

این پرسش‌ها بوریس را ناآرام و کلافه می‌کرد. او همیشه تشنه بود و دیگر نمی‌توانست شب‌ها راحت بخوابد. سرانجام بوریس تصمیم گرفت به دنبال بو برود؛ پس با دنیایی پرسش به سمت مرداب می‌رود و درپایان پاسخی را که دوست دارد پیدا می‌کند.

داوید کالی در این داستان نشان می‌دهد که از طرح پرسش‌های سخت واهمه‌ای ندارد. پرسش‌هایی فیلسوفانه. پرسش‌هایی  بدون پاسخ سرراست و مشخص.

کتاب «ندای مرداب» داستانی است شیرین برای فهم و پذیرش تفاوت‌ها. داستانی برای هر کودکی که احساس می‌کند نمی‌داند متعلق به کجاست. داستانی برای کسانی که حاضرند بهای سنگینی برای دانستن بپردازند. خواننده در این داستان با موجودی شاد و دوست‌داشتنی نیز آشنا می‌شود. با دوزیستی به نام axolotl.

تصویرهای کتاب در ترسیم فضای داستان به‌خوبی متن را همراهی می‌کند. این کتاب برای بلندخوانی مناسب است و قابلیت اجرای گفت‌وگویی فعال و مشارکتی را، در پیوند با موضوع‌های متنوع کتاب، دارد.

درباره نویسنده کتاب «ندای مرداب»:

داوید کالی (زاده ۱۹۷۲) نویسنده ایتالیایی سوئدی کتاب‌های تصویری و رمان‌های گرافیکی است. بیشتر کارهای کالی برای کودکان و نوجوانان است. داوید کالی در حال حاضر در ایتالیا زندگی می‌کند. او از نویسندگان موفق و نوآور اروپایی است و کارهایش به زبان‌های مختلف ترجمه شده است. داوید کالی هم‌چنین با نام مستعار تارو می‌آزاوا (Taro Miyazawa) و دایکون (Daikon) می‌نویسد.

در ایران، از این نویسنده تاکنون کتاب‌های دشمن، مشق شبم را ننوشتم چون …، به مدرسه دیر رسیدم چون… و ماجرای باورنکردنی تابستان من منتشر شده است.

درباره تصویرگر کتاب «ندای مرداب»:

مارکو ساما در سال ۱۹۸۳ در ایتالیا متولد شد. او دانش‌آموخته رشته نقاشی از آکادمی هنرهای زیبا در کوئینو است و اکنون در همین آکادمی تدریس می‌کند. آثار هنری مارکو ساما برگزیده نمایشگاه کتاب بولونیا شده است.

گزیده‌هایی از کتاب

  • آن‌هایی که احساس می‌کنیم شبیه ما هستند، واقعا چه‌قدر به ما شباهت دارند؟ گفتنش سخت است.
  • آدم‌ها چه‌قدر باید شبیه ما باشند تا بتوانیم دوستشان داشته باشیم؟
  • برای این‌که همدیگر را دوست داشته باشیم، حتما باید شبیه هم باشیم؟
  • یعنی کسانی که شبیه ما هستند، همان‌هایی هستند که دوست‌شان داریم؟ و آیا آن‌ها هم ما را دوست دارند؟

ویکتوریا فاتحی
کتابک

photo_۲۰۲۰-۰۳-۲۷_۱۷-۵۲-۱۸-1
27 March 2020 by مهدی امیری 0 Comments

جادوی معبد نمایش

امروز، ۸ فروردین، روز جهانی تئاتر است. شخصیت مری پاپینز یکی از محبوب‌ترین شخصیت‌های داستانی است که شهرت جهانی و طرفداران زیادی دارد. یک پرستار کودک که چتری جادویی دارد و جهانی رؤیایی می‌آفریند.
نمایش موزیکال مری پاپینز در تئاتر وست اند لندن و برادوی نیویورک به‌روی صحنه رفته است. اما این بار قرار است نازیا و گیل آن را در سالن نمایش مدرسه اجرا کنند. گیل عاشق مری پاپینز است و جادوی مری پاپینز قرار است در غیاب مادرش، به او و پدر کمک کند تا زندگی تازه‌ای را از سر بگیرند. نازیا، دوست گیل، دختری پاکستانی است که مشکلات و محدودیت‌هایی در زندگی دارد. معلم و مشاور مدرسه سعی می‌کنند با کمک هم مشکلات را حل کنند و جادوی مری پاپینز می‌تواند راهگشای آنها باشد.

پیام روز جهانی تئاتر امسال را هنرمند پاکستانی، شاهد ندیم نوشته است. او معتقد است تئاتر می‌تواند به یک معبد تبدیل شود و معبد نیز به فضایی برای نمایش.
او می‌گوید ما باید با بی‌تفاوتی، رخوت، بدبینی، طمع و بی‌توجهی نسبت به جهانی که در آن زندگی می‌کنیم بجنگیم و تئاتر در این مسیر نقشی برجسته دارد.


الخاندرو پالوماس نیز در رمان «پسرک و جادوی مری پاپینز» قدرت داستان و نمایش را به‌خوبی بیان می‌کند. این کتاب را می‌توانید با ترجمه‌ی کیوان عبیدی آشتیانی بخوانید.‌
‌

متن پیام روز جهانی تئاتر ۲۰۲۰

photo_2020-03-25_18-48-37
25 March 2020 by مهدی امیری 0 Comments

قوی‌ترین موجود دنیا

‌
فکر می‌کنید قوی‌ترین موجود دنیا کیست؟ خب! دندان‌موشی شجاع‌ترین و قوی‌ترین موش دنیاست. در همه‌ی مسابقه‌ها پیروز است و کلی خاطرخواه دارد، اما او می‌خواهد با قوی‌ترین موجود دنیا ازدواج کند.‌‌
‌
خورشید؟ آیا خورشید از همه قوی‌تر است؟ ابر؟ باد؟ کوه و…‌‌
‌ ‌
ازدواج با خورشید را در ابتدای سال موش ورق بزنیم و با دندان‌موشی همراه شویم تا قوی‌ترین موجود دنیا را پیدا کنیم.
این کتاب را احمد اکبرپور برای کودکان بالای چهار سال نوشته است و حمیده خسرویان تصویرگری کرده است.‌‌

photo_2020-02-26_14-48-32
26 February 2020 by مهدی امیری 0 Comments

روز بزرگداشت وکیل

‌۶۷ سال پیش در چنین روزی، ۷ اسفند ۱۳۳۱، لایحه‌ی استقلال کانون وکلا با پافشاری‌های دکتر محمد مصدق تصویب شد.‌‌


کتاب حق دارم کودک باشم نوشته‌شده بر اساس پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک، مقدمه‌ای عالی برای درک مفهوم حقوق بشر است.
قدردان انسان‌هایی هستیم که در سراسر جهان برای آگاهی‌بخشی حقوق کودکان تلاش می‌کنند و خستگی‌ناپذیرند‌.‌
‌
روز بزرگداشت وکیل را به مهناز کاظمی مترجم این کتاب تبریک می‌گوییم.‌
‌
«حق دارم کودک باشم» را آلن سر نوشته و اورلیا فرانتی تصویرگری کرده است.

برای همه‌ی گروه‌های سنی مناسب است که این کتاب را تهیه کنند و با حقوق کودکان آشنا شوند.
طوطی این کتاب را با قیمت ۲۵۰۰۰ تومان (جلد نرم) و ۳۰۰۰۰ هزار تومان (جلد سخت) منتشر کرده است.‌
‌