Category: وبلاگ

فعالیت-انسان-min

فعالیت پیشنهادی برای کتاب «آنچه ما را انسان می‌کند»

درباره‌ی کتاب

 آنچه ما را انسان می‌کند معمایی شاعرانه است درباره‌ی زبان، تاریخ و فرهنگ که با مشارکت یونسکو به مناسبت دهه‌ی بین‌المللی زبان‌های بومی (۲۰۲۲- ۲۰۳۲) منشتر شده است.

می‌توانی حدس بزنی من چه چیزی هستم؟ از روزگاران بسیار دور وجود داشته‌ام. وقتی بچه بودی، من را خوب نمی‌شناختی اما الان هم نمی‌توانی من را از سرت بیرون کنی. در سراسر دنیا هزاران شکل از من وجود دارد هرچند برخی از اشکال من دارند از بین می‌روند. من می‌توانم شما را به گذشته، حال و آینده وصل کنم. من چه چیزی هستم و چرا این‌قدر برای انسان‌ها مهم هستم؟

کتاب آنچه ما را انسان می‌کند مقدمه‌ای هوشمندانه و تأمل‌برانگیز است درباره‌ی اینکه چطور زبان، مردم سراسر دنیا را به هم وصل می‌کند. این کتاب منحصر‌به‌فرد تمام شیوه‌های شگفت‌انگیز ارتباطی که زندگی ما را شکل داده ستایش می‌کند ازجمله پیام‌های متنی، گوشی‌های تلفن، خط بریل روی دکمه‌های آسانسور و زبان‌های در معرض نابودی.

درباره‌ی پدیدآورندگان

ویکتور دی. اُ. سانتوس زبان‌شناس است و نویسنده‌ی کودکان که در شش کشور مختلف زندگی کرده و ده زبان متفاوت آموخته است. کتابش به زبان انگلیسی با عنوان بابای من، پناه من (My Dad, My Rock) به عنوان بهترین کتاب کِرکِس در سال ۲۰۲۲ شناخته شده است. ویکتور اهل برزیل است و اکنون با همسر اوکراینی‌اش در شهر دِموین ایالت آیووا امریکا زندگی می‌کند و مشغول بزرگ کردن دو فرزند چندفرهنگی و چندزبانه‌شان هستند. شناسه‌ی اینستاگرام ویکتور @linguacious_llc  است و وبگاهش اینجا است.

آنا فورلاتی هنرمند و تصویرگری است که کتاب‌هایی چون یوگا برای کودکان (Yoga for Kids (Albert whitman)) و بابای من، پناه من (My Dad, My Rock) را کار کرده است. تصاویر کتاب آنچه ما را انسان می‌کند در نمایشگاه تصاویر کتاب‌های چاپ نشده (dPICTUS) به نمایش گذاشته شده بود و همچنین جزء آثار برگزیده‌ی نمایشگاه کتاب کودک بولونیا بوده است. آنا زبان یونانی و لاتین خوانده است و در حال حاضر مشغول یادگیری زبان عربی است. او در شهر تورین ایتالیا زندگی می‌کند. وبگاه او را اینجا مشاهده کنید.

 

پرسش‌هایی برای بحث و گفت‌وگو 

  • * کتاب آنچه ما را انسان می‌کند، کتابی معمایی است و موضوع اصلی کتاب (زبان) تا آخرین صفحه‌ی آن آشکار نمی‌شود. می‌توانید موضوع کتاب را قبل از آخرین صفحه حدس بزنید؟ کدام صفحه، تصویر یا جمله جواب را لو می‌دهد و چرا؟ وقتی کتاب را می‌خوانید فکر می‌کنید چه چیزهای دیگری می‌تواند موضوع کتاب باشد؟
  • * فکر می‌کنید چطور جمله‌هایی مانند «شک ندارم که تو هم امروز من را دیده‌ای، یا صدایم را شنیده‌ای یا من را احساس کرده‌ای» به زبان مرتبط می‌شود؟ چطور ممکن است زبان «احساس» شود؟ (سرنخ: خط بریل و احساسات انسان!)
  • * وقتی راوی اول شخص (زبان) می‌گوید: «اما حالا، می‌توانی من را در انواع و اقسام شکل‌ها پیدا کنی.» فکر می‌کنید منظورش از «شکل‌ها» و «انواع» چیست؟ (جواب: شکل‌ها اشاره دارد به نظام‌های نوشتاری و الفبایی متنوعی که در دنیا استفاده می‌شود و «انواع» اشاره دارد به انواع بصری مثل خواندن/ نوشتن/ زبان اشاره/ نوع شنیداری مانند شنیدن و صحبت‌کردن یا حتی نوع لمسی مثل خط بریل.) دانش‌آموزان از میان نظام‌های الفبایی مشاهده‌شده در کتاب، ترجیحی دارند؟ در صفحه‌ای از کتاب منظره‌ای از باغ نشان داده شده، آیا دانش‌آموزان متوجه نظام‌های الفبایی متنوع پنهان شده میان گیاهان شدند؟
  • * در متن کتاب، راوی اول شخص (زبان) می‌گوید: «می‌توانم به نرمی یک بچه‌گربه یا به سختی زمستان سرد آلاسکا باشم.» یک زبان چطور می‌تواند نرم باشد؟ و چطور می‌تواند سخت باشد؟ در متن همچنین بیان می‌شود: «می‌توانم عشق را به تو نشان دهم، اما می‌توانم آسیب هم برسانم.» به نظر شما چگونه می‌توان از زبان برای دوست داشتن یا آسیب رساندن به کسی استفاده کرد؟
  • * فکر می‌کنید بعضی از زبان‌ها گویش‌ور بیشتری از دیگر زبان‌ها دارند؟ دلیل این موضوع چیست؟ چرا ممکن است کسی صحبت‌کردن به یک زبان را کنار بگذارد و شروع به صحبت‌کردن به زبان دیگری کند؟
  • * می‌توانید تصور کنید آخرین گویش‌ور زبانی باشید که در کودکی از پدر و مادر خود یاد گرفته‌اید؟ فکر می‌کنید این موضوع چه تأثیری بر شما دارد؟ چه کاری خواهید کرد؟ فکر می‌کنید انتقال احساسات، فکرها و ایده‌هایتان به زبان دوم یا یک زبان خارجی به‌اندازه‌ی زبان مادری‌تان آسان است؟ چرا این‌طور است؟
  • * به کسی که به دو زبان صحبت می‌کند چه می‌گویید؟ (جواب: دوزبانه) به کسی که به بیش از دو زبان صحبت می‌کند چه می‌گویید؟ (جواب: چند زبانه) به نظرتان چطور صحبت‌کردن به زبان‌های بیشتر می‌تواند به شما در باز کردن درهای زندگی‌تان کمک کند؟ فکر می‌کنید چطور می‌تواند به شما در ارتباط‌گرفتن با آدم‌های دیگر کمک کند؟ چطور ممکن است درهای بیشتری (فرصت‌های) به روی کسانی که به بیش از یک زبان حرف می‌زنند باز شود؟
  • * به سنت‌ها و عادت‌های گروهی از افراد فرهنگ گفته می‌شود (مانند موسیقی، آشپزی و دین). فرهنگ و زبان چگونه به هم مرتبط می‌شوند؟ این موضوع را در این کتاب چطور می‌بینید؟ چگونه از بین‌رفتن یک زبان به بقای یک فرهنگ آسیب می‌زند و حتی می‌تواند تهدیدی برای آن باشد؟ 
  • * زمان‌سنج را برای سه دقیقه تنظیم کنید و زبان‌های زنده‌ای که می‌شناسید را نام ببرید. چند تا زبان را نام بردید؟ بعد به انتهای کتاب آنچه ما را انسان می‌کند برگردید تا تعداد زبان‌های زنده‌ی دنیا را ببینید. فکر می‌کردید تعدادشان از این بیشتر باشد یا کمتر؟ چرا این‌طور فکر کردید؟
  • * همان‌طور که توضیح داده شد، آنچه ما را انسان می‌کند به طور رسمی مرتبط است با یونسکو و نام‌گذاری دهه‌ی زبان‌های بومی ۲۰۲۲-۲۰۳۲. زبان‌های بومی از زیباترین و پیچیده‌ترین زبان‌های دنیا برای یادگیری هستند که در معرض خطر نابودی هستند. فکر می‌کنید چرا بسیاری از زبان‌های بومی در خطر نابودی‌اند؟
  • * اگر به بخش کتاب کودک در کتابخانه‌ی محله‌تان نگاهی بیاندازید، چه کتاب‌هایی به‌جز انگلیسی در دسترس هستند؟ از چه زبان‌هایی هستند؟ زبان‌هایی هستند که در جامعه‌ی شما صحبت می‌شود؟
  • * جایی در متن کتاب آمده است «تا تو بزرگ شوی، شاید خیلی از آن‌ها از بین رفته باشند.» فکر می‌کنید چرا تصویرگر در آن صفحه تصمیم گرفته تا از پرندگان استفاده کند؟ پرندگان چه چیزی روی نوک منقارشان حمل می‌کنند؟ (جواب: حروف زبان‌های در خطر یا نابودشده) پرنده‌ی پایین صفحه «دودو» نام دارد و پرنده‌ی معروفی است؛ پرنده‌ای بی‌پرواز و منقرض‌شده. این پرنده اولین بار توسط سربازان هلندی در سال ۱۸۰۰ شناسایی شد و فقط کمتر از هشتاد سال بعد به دلیل شکار و تخریب زیستگاه آن توسط انسان منقرض شد. چه کارهایی ممکن است انسان انجام دهد که تأثیر منفی بر آینده‌ی بعضی از زبان‌ها داشته باشد و حتی احتمال نابودی آن‌ها را برای همیشه افزایش دهد، مانند اتفاقی که برای دودو افتاد؟!
  • * در صفحه‌ای از کتاب جایی‌که دختری در آسانسور با سگ دیده می‌شود، سرنخ مهمی برای حل معمای کتاب و حدس زدن موضوع کتاب (زبان) داده می‌شود. چرا؟ (جواب: دختر عصای سفید و سگ همراه دارد که نشان می‌دهد او نابیناست به اضافه‌ی اینکه روی دکمه‌های آسانسور با خط بریل نوشته شده است، نظام نوشتاری لمسی که توسط افراد نابینا یا کم‌بینا استفاده می‌شود.) به نظر شما چطور کم‌بینایی بر توانایی عملکردتان تأثیر می‌گذارد آن هم در دنیایی که پر از زبان‌های گفتاریست؟

 فعالیت‌های پژوهشی درباره‌ی زبان‌های بومی

به این وبگاه بروید و با کمک نقشه، زبان بومی یا مادری‌ای را که در اطراف شهر محل زندگی یا تولد‌تان به آن صحبت می‌شود پیدا کنید.

بعد از اینکه نام آن زبان را فهمیدید، از اینترنت کمک بگیرید تا درباره‌ی سؤال‌های زیر تحقیق کنید و به جواب برسید.

در زیر برخی از وبگاه‌هایی که ممکن است در تحقیقات شما درباره‌ی زبان مفید باشد آمده است:

britannica.com

ethnologue.com

omniglot.com

پرسش‌های تحقیق

* این زبان در کجا صحبت می‌شود؟

* تخمین زده می‌شود چند نفر از گویش‌ورا‌ن بومی این زبان باقی مانده باشند؟

فعالیت‌های پژوهشی درباره‌ی زبان‌های بومی

 می‌توانید ویدیوی برخط یا صدای ضبط‌شده‌ی آن زبان را پیدا کنید؟ اگر نه، فرهنگ لغتی از آن زبان وجود دارد که بتوانید یک یا دو کلمه از آن زبان را یاد بگیرید و به بقیه‌ی کلاس یاد بدهید؟ معنی آن کلمه چیست؟

نظام الفبایی این زبان مشابه کدام زبان است؟ توضیح دهید که کاربران آن زبان چطور زبان خود را می‌نویسند و مستند می‌کنند؟

فعالیت‌های عملی

ایده‌هایی برای معلم‌ها

کندوکاو درباره‌ی زبان اشاره

یکی از زبان‌هایی که در این کتاب به تصویر کشیده شده است، زبان اشاره است. می‌توانید صفحه‌ای در کتاب که این زبان توصیف شده است را پیدا کنید؟ می‌دانستید زبان اشاره فقط یک راه ابتدایی برای ارتباط نیست که در آن افراد فقط با تکان دادن تصادفی دستشان آنچه را می‌خواهند نشان دهند، توصیف کنند؟ می‌دانستید که زبان اشاره فقط ترجمه‌ی زبان گفتاری نیست؟ زبان‌های اشاره خودشان زبانی کامل و پیچیده هستند که دستور زبان، واژگان و لهجه‌ی مخصوص به خودشان را دارند. اگر فکر می‌کنید زبان اشاره آسان است، کافی است کسی که از زبان اشاره استفاده می‌کند را ببینید و حدس بزنید درباره‌ی چه چیزی صحبت می‌کند.

در این فعالیت، دانش‌آموزان باید سعی کنند به انتخاب خودشان پنج کلمه‌ از زبان اشاره یاد بگیرند. بعد از اینکه دانش‌آموزان نشانه‌ها را یاد گرفتند (از طریق برنامه‌ای مانند Lingvano، ویدیوی یوتیوب)  باید کلماتی که یاد گرفته‌اند را با همکلاسی‌های خود به اشتراک بگذارند و از آن‌ها بخواهند تا معنی کلمه حدس بزنند.

photo-2024-11-1-3-02-05

مراسم هله‌هوله‌خوری به مناسبت هفته‌ی کتاب و کتابخوانی

روز دوشنبه، 21 آبان، کتاب‌های طوطی با کلی هله‌هوله به کتابفروشی ستارا آمده بود تا دوستانش را ببیند.

در این مراسم مهدی رجبی، نویسنده‌ی کتاب هاله هله‌هوله، مریم طهماسبی، تصویرگر کتاب، و صالح محبی، تسهیلگر کتاب هم آمده بودند تا در مراسم عجیب هله‌هوله‌خوری شرکت کنند. دوستان هاله هم خودشان را به مراسم رسانده بودند و همه منتظر اتفاق‌های عجیب بودند، مثل همان اتفاق‌های عجیبی که در کتاب می‌افتد. اتفاق‌های عجیبی مثل بادکنک‌بازی و اختراع اسم‌های جدید مثل برگرگرگرنات!

اول از همه، بچه‌ها خودشان را معرفی کردند و هر دو نفر اسم‌هایشان را با هم قاتی کردند تا یک اسم جدید اختراع کنند. بعد از آن نوبت آدامس بادکنکی بود، البته بدون آدامس! بچه‌ها باید با نگه داشتن بادکنک روی دست‌ها یا صورتشان راه می‌رفتند. حالا نوبت اختراع خوراکی‌های جدید به سبک هاله بود. هرکدام از بچه‌ها نقش یک خوراکی را داشتند و باید در گروه با بقیه‌ی بچه‌ها، یک خوراکی جدید کشف می‌کردند.

بعد از آنکه صالح محبی کتاب را برای بچه‌ها خواند، مهدی رجبی و مریم طهماسبی درباره‌ی هاله و هله‌هوله‌های عجیبش حرف زدند و بچه‌ها سؤال‌هایی که داشتند از آن‌ها پرسیدند. در آخر هم نوبت خوشمزه‌ترین بخش مراسم و خوردن هله‌هوله‌های متنوعی مثل پف‌فیل و پاستیل و اسمارتیز بود که طوطی برای بچه‌ها آورده بود.

امیدواریم طوطی شما را به‌زودی در مراسم‌های بعدی ببیند و هله‌هوله‌هایش را این بار برای شما بیاورد.


عکاس: فاطمه نوینده

فعالیت-فیگو-min

فعالیت پیشنهادی برای کتاب «فیگو»

ایده‌هایی برای گفت‌وگو و فعالیت درباره‌ی داستان فیگو

 

کتاب فیگو با داستان جذاب و تصاویر دلنشین، انتخابی مناسب برای بلندخوانی با کودکان است. والدین یا تسهیلگران می‌توانند برنامه‌ای برای بلندخوانی این کتاب در محیطی آرام و راحت با نور مناسب یا حتی در دل طبیعت طراحی کنند. برای ایجاد انگیزه می‌توان قبل از بلندخوانی از کودکان خواست تا مانند بره یا فیل راه بروند و خود را در نقش شخصیت‌های داستان تصور کنند.

بلندخوانی کتاب

در هنگام خواندن، بهتر است کتاب به شکلی نگه داشته شود که همه‌ی کودکان بتوانند تصاویر آن را ببینند. استفاده از لحن‌ها و صداهای مختلف برای شخصیت‌های داستان، تجربه‌ی خواندن را برای کودکان جذاب‌تر می‌کند. برای مشارکت بیشتر کودکان، می‌توان در بخش‌های مختلف داستان، پرسش‌هایی مطرح کرد. مانند «بره چه احساسی دارد؟»، «چرا بره نمی‌خواهد به دنیا بیاید؟»، «واکنش کشاورز بعد از به دنیا آمدن بچه‌ی پشمک‌خانوم چه بود؟ چرا؟»، «به دنیا آمدن یعنی چه؟»، «آیا ما به دنیا آمده‌ایم؟»، «رفت به مکان‌های جدید ترس دارد؟» و…

این پرسش‌ها کمک می‌کند تا کودکان به موضوع کتاب و احساسات شخصیت‌ها توجه کنند و درباره‌ی آن‌ها فکر کنند. همچنین، می‌توان به تصاویر کتاب اشاره کرد و از کودکان خواست تا درباره‌ی آن‌ها صحبت کنند.

 

گفت‌وگو درباره‌ی مفاهیم داستان

پس از خواندن کتاب، می‌توان با کودکان درباره‌ی مفاهیم کلیدی داستان یعنی ترس، دوستی، تغییر و… صحبت کرد. این گفت‌وگو به کودکان کمک می‌کند تا احساس‌های خود را بیان کنند، با تجربه‌های شخصیت‌ها همذات‌پنداری کنند و مفاهیم داستانی در ذهنشان نقش ببندد.

می‌توان درباره‌ی تغییرات مهمی که ممکن است باعث ترس در کودکان شود – مانند شروع مدرسه، نقل مکان به خانه‌ی جدید و… – صحبت کرد و با اشاره به تجربه‌های مثبت، کودکان را ترغیب کرد تا راه‌حل‌های موفق برای غلبه بر ترس‌هایشان را شناسایی و بیان کنند.

 

فعالیت‌های پس از بلندخوانی

 

نقاشی و کاردستی:

از کودکان بخواهید فیگو یا صحنه‌های موردعلاقه‌شان را نقاشی کنند. با استفاده از مواد مختلف، کاردستی‌هایی از شخصیت‌های داستان مانند بره یا فیل بسازند. حتی می‌توان از کودکان خواست شخصیت‌های جدیدی با ترکیب حیوانات مختلف بسازند و ویژگی‌های آن‌ها را شرح دهند.

 

نمایش خلاق:

کودکان را به گروه‌های کوچک تقسیم کنید و از آن‌ها بخواهید بخش‌هایی از داستان را به صورت نمایش اجرا کنند. این فعالیت هم به تقویت مهارت‌های اجتماعی و هم به درک بهتر داستان کمک می‌کند.

 

نقش‌آفرینی:

از کودکان بخواهید در نقش بره و فیل درباره‌ی ترس‌های خود صحبت کنند و به یکدیگر کمک کنند تا بر آن‌ها غلبه کنند. این بازی می‌تواند به کودکان در شناخت بهتر ترس‌هایشان و پیدا کردن راه‌حل کمک کند.

 

اگرهای تخیلی:

از کودکان بپرسید:

«اگر جای فیگو بودید، چه کار می‌کردید؟»

«اگر بره بخواهد با حیوان دیگری دوست شود، چه حیوانی را انتخاب می‌کند؟»

«اگر در خیابان با فیگو روبه‌رو شوید، چه می‌کنید؟»

 

نوشتن نامه یا دفترچه‌ی خاطرات:

اگر کودکان سواد نوشتن دارند، می‌توان از آن‌ها خواست نامه‌ای به فیگو بنویسند و درباره‌ی ترس‌های خود و راه‌حل‌هایی که برای غلبه بر آن‌ها پیدا کرده‌اند، صحبت کنند. همچنین می‌توانند دفترچه‌ای بسازند و ماجراهای زندگی فیگو پس از پایان داستان را در آن بنویسند.

 

دختر-دال

معرفی «دختر دال» در برنامه‌ی صبحانه‌ی ایرانی

زن از حکیم خواست که دعایی بخواند تا او بچه‌دار شود. حکیم تخم پرنده‌ای به او داد تا چهل روز از آن مراقبت کند. اما مگر از توی تخم پرنده بچه بیرون می‌آید؟ شوهرش که چنین اعتقادی نداشت. پس تخم پرنده را برداشت و پرت کرد توی زباله‌ها! پرنده‌ی دال از راه رسید و آن را با خود برد. از داخل آن تخم دختر زیبارویی به دنیا آمد که حتی پرواز را از دال آموخت. روزی شاهزاده تصویر دختر دال را در آب دید…

 

 

01 [Tuti]
23 September 2024 by کتاب‌های طوطی 0 Comments

معرفی «مدرسه‌ی تیزوبزان جنگل» در برنامه‌ی صبحانه‌ی ایرانی

نظر شما درباره‌ی شیوه‌های آموزشی مدارس و تفاوت‌های فردی چیست؟
زهرا محسنی‌فرد در برنامه‌ی صبحانه‌ی ایرانی به معرفی «مدرسه‌ی تیزوبزان جنگل» اثر پیام ابراهیمی و غزاله بیگدلو پرداخته است.

01kermi-post [Tuti]
11 September 2024 by کتاب‌های طوطی 0 Comments

گفت‌وگوی یسنا و پرهام با حمیدرضا توکلی درباره‌ی «کرمی که عقاب را نجات داد»

وقتی کتاب کرمی که عقاب را نجات داد را می‌خوانی برایت سؤال‌هایی پیش می‌آید؟
یسنا و پرهام هم بعد از خواندن این کتاب سؤال‌هایی داشتند که تصمیم گرفتند آن‌ها را از دکتر #حمیدرضا_توکلی بپرسند. برای همین با نویسنده‌ی کتاب به گفت‌وگو نشستند تا ببینند کسی که این‌همه سال در ادبیات فارسی مطالعه و پژوهش داشته است چگونه به این شاعرانه‌ی زیبا در ادبیات کودک و نوجوان رسیده و داستانی دغدغه‌مند و محیط‌زیستی خلق کرده است.
با سپاس از فاطمه سرمشقی، نویسنده‌ی خوب کودک و نوجوان، که ما را به دیدن این گفت‌وگوی جذاب دعوت کرد.

 

سفری به قصه‌های اقوام ایران [@tutibooksir]
10 September 2024 by کتاب‌های طوطی 0 Comments

سفری به قصه‌های اقوام در موزه‌ی عروسک و فرهنگ ایران

دوشنبه، پنجم شهریورماه ۱۴۰۳، سفری به قصه‌های اقوام ایران در موزه‌ی عروسک و فرهنگ ایران.

جای شما خالی، فرصتی فراهم شد تا میهمان قصه‌ها و افسانه‌ها باشیم، میهمان دختر دال و دختر هزارهزاردانه‌انار!
مسعود ناصری دریایی و علی گلشن و دیگر دوستانمان در موزه‌ی عروسک و فرهنگ ایران ضیافتی برپا کرده‌اند پر از رنگ و داستان و چه بهانه‌ای خوش‌تر از قصه‌های اقوام ایران.
رونمایی از دختر دال و هزارهزاردانه‌انار با صحبت‌های مسعود ناصری دریایی از چگونگی شکل‌گیری این مجموعه آغاز شد. مجموعه‌ای که بازتاب‌دهنده‌ی جهان‌بینی و اندیشه‌ی اقوام ایرانی است با نقش‌آفرینی پررنگ زنان و دختران.
سپس علی گلشن از منشأ شکل‌گیری این قصه‌ها گفت و نمونه‌های مشابه آن‌ها در میان ملل مختلف جهان با بازگویی قصه‌ای از مازندران شبیه دختر دال.
صحبت‌های سحر ترهنده، مدیر کتاب‌های طوطی، همه از اهمیت دقت به جزئیات داستان‌ها و تصویرگری‌ها و حساسیت طوطی در فرایند تولید این مجموعه بود.
احمد اکبرپور، با همان لحن طناز و دل‌نشین خود از علاقه‌ی دیرینه‌اش به افسانه‌ها گفت و به اهمیت بازنویسی مناسب قصه‌ها و افسانه‌ها برای کودکان و نوجوانان اشاره کرد.
علیرضا گلدوزیان نیز شرایط متفاوتش در تصویرگری هزارهزاردانه‌انار و لزوم توجهش به فرهنگ، نوع پوشش و آداب و رسوم منطقه‌ی فارس را برای مهمانان شرح داد.
نوشین صادقیان هم اگرچه حضور نداشت با پیام ویدیویی در این سفر با ما همراه شد.
در آخر هم بازدید از سازه‌ی دختر دال بود و قصه‌گویی پریسا به‌آبادی.

خلاصه که جای شما خالی!

صحبت‌های مسعود ناصری دریایی

صحبت‌های احمد اکبرپور
صحبت‌های علی گلشن
صحبت‌های سحر ترهنده
صحبت‌های علیرضا گلدوزیان
 

IMG_20240828_125921_058 [Tuti]

گزارش جشن تولد کرگدن

آخرین روز مرداد 1403 دوستان کرگدن در شهر کتاب مرکزی جمع شدند تا برایش جشن تولد بگیرند. از کلاه تولد، کیک، یک عالمه کادو و مهمانان معلوم بود که باید منتظر یک جشن تولد هیجان‌انگیز باشیم. علاوه بر بچه‌ها، نویسنده کتاب، اعظم مهدوی، تصویرگر کتاب، پدرام کازرونی و مدیر کتاب‌های طوطی، سحر ترهنده، هم به این جشن تولد آمده بودند.

فاطمه خدابنده‌لو که از دوستان جوجه و کرگدن است، برایمان نمایشی از کتاب همه‌ش مال جوجه باشه! اجرا کرد و بچه‌ها از دیدن نمایش کلی کیف کردند. اعظم مهدوی و پدرام کازرونی از مراحل شکل‌گیری کتاب گفتند و به ما قول دادند که به زودی با ماجرای جدیدی از جوجه و کرگدن قرار است بهمان سر بزنند و باید منتظر کتاب جدید باشیم.

پایان مراسم، خوشمزه‌ترین قسمت آن بود. کیک تولد را خوردیم و بچه‌ها هدیه‌های کوچکی که کرگدن برایشان آورده بود، به خانه بردند تا همیشه به یاد این جشن تولد قشنگ باشند.

photo_2024-02-28_11-09-42

پیام ویدیویی مارک یانسن درباره‌ی عجیب‌غریب

داستان عجیب‌غریب مارک یانسن را خوانده‌ای؟ حیوانات عجیب‌وغریبی که روبه‌روی آینه عجیب‌وغریب‌تر هم می‌شوند.
از مارک یانسن خواستیم تا برای شما طرفدارانش در ایران، یک پیام ویدیویی بفرستد.
این شما و این هم مارک یانسن!

gardesh

قصه‌های من و بابام – بطری نوشابه

در تابستان برای گردش به کجا می‌روی؟

cover [@tutibooksir]

گفت‌وگو با طوطی – پیام ابراهیمی

پیام ابراهیمی، نویسنده و مترجم کودک و نوجوان، را در طوطی با کتاب‌های «تک‌خال»، «چی بپوشم؟» و «شش مرد» می‌شناسیم. چند ماهی است که «پرونده‌ی قتل یک (یا دو) خفاش جوان» و همچنین ترجمه‌ی سری دوم مجموعه‌ی «کودکان در دنیای ما» منتشر شده است. گفت‌وگوی ویدیویی‌مان را با شما به اشتراک می‌گذاریم. کدام کتاب‌های پیام ابراهیمی را خوانده‌اید؟

 

چشم_هایت-min
22 July 2024 by simasahebi 0 Comments

چشم‌هایت را ببند و دنیا را ببین

کدام دو نفر را می‌شود در این دنیا پیدا کرد که همه‌چیز را یکسان ببینند؟ به یک اندازه دوستش داشته باشند و همان شکلی را توی ذهنشان داشته باشد که برای دیگری دارد؟ تفاوت‌ها همیشه و همه‌جا، حتی در شبیه‌ترین موقعیت‌ها وجود دارند. بعضی وقت‌ها باعث اختلاف نظر می‌شوند و بعضی وقت‌ها زیبایی می‌آفرینند.

چشم‌هایت را ببند داستانی درباره‌ی تفاوت‌هاست؛ تفاوت در نگاه و برداشت ما از دنیا و هر آنچه در دنیا وجود دارد. قصه‌ی دو برادر را می‌خوانیم که در مورد چیزهای یکسان نظرات متفاوتی دارند. هرکدام سعی می‌کنند ویژگی‌های شیء یا شخص مورد نظر را از نگاه خودشان بیان کنند و هرچه جلوتر می‌روند، تفاوت‌ها بیشتر به چشمشان می‌آید. از کجا می‌توان فهمید که حرف کدامشان درست است؟

داستان از زبان پسری بیان می‌شود که با چشمانش دنیا را خوب نگاه می‌کند، ویژگی‌های ظاهری اجسام را می‌بیند و بر همان اساس تعریفشان می‌کند. اما برادرش بر خلاف او، صداها را خوب ‌می‌شنود، سطوح را لمس می‌کند، بو‌ها را استشمام می‌کند و مزه‌ها را می‌چشد و بر این اساس تعریفش از اجسام و افراد را بیان می‌کند. گفت‌وگوی آن‌ها از درخت و مار و ساعت شروع می‌شود تا ماه و لامپ و حتی بابا!

راوی داستان بخشی از گفت‌وگویشان را برای ما تعریف می‌کند. «به او می‌گویم: می‌‌بینی؟ درخت یک‌ جور گیاه خیلی بلند است که کلی برگ دارد. او توضیح می‌دهد: نه اینطور نیست! درخت یک چوب دراز است که از زمین بیرون آمده و آواز می‌خواند.» آیا در آنچه تعریف می‌کنند، تفاوتی وجود دارد؟ کدامشان درست می‌گوید و کدام اشتباه؟

برای پسرِ راوی صابون وسیله‌ای است برای شستشو و برای برادرش «سنگی است که آب می‌شود و بوی خوب می‌دهد.» او می‌گوید: «ماه درست مثل خورشید است، فقط به رنگ سفید» و برادرش می‌گوید: «ماه یک کُپه جیرجیرک است که توی حیاط ما آواز می‌خوانند.» انگار که هر دو دارند درست می‌گویند. هیچ چیز بی‌ربطی ردوبدل نمی‌شود. یکی ویژگی‌های ظاهری را می‌گوید و دیگری از صدا و بو و جنس حرف می‌زند. آن‌ها حتی تعریفشان از بابا فرق می‌کند! پسر می‌گوید: «بابا قدبلند است و کلاه سرش می‌کند.» و برادرش می‌گوید: «بابا یک بوس زبر است که بوی پیپ می‌دهد.»

این تعریف‌ها پسر راوی قصه را گیج و کلافه می‌کند. پس سراغ مادرش می‌رود و می‌گوید هرچه برای برادرش توضیح می‌دهد، متوجه حرف‌هایش نمی‌شود و حرف خودش را می‌زند. مامان لبخند می‌زند و او را دعوت می‌کند تا چشم‌هایش را ببندد و به همه‌ی چیزهایی که برادرش گفته، فکر کند تا ببیند چطور ممکن است حرف‌های او هم درست از آب درآید…

در این داستان با ظرافت به جزئیات و ویژگی‌های هر یک از افراد و اجسامی که در پیرامون بچه‌ها وجود دارد، پرداخته می‌شود؛ نخست از نظر ظاهری و بعد از باقی جنبه‌ها. این کتاب علاوه بر اینکه خواننده را ترغیب می‌کند تا به جزئیات بیشتری در اطرافش توجه کند، تفاوتی که میان حواس افراد بینا و نابینا وجود دارد را نیز به‌خوبی نشان می‌دهد.

جلد این کتاب دارای برجستگی‌هایی است تا کودک بتواند چشمانش را ببندد و آن‌ها را لمس کند و تا حدی با نحوه‌ی زندگی نابینایان آشنا شود. تصاویر کتاب به گونه‌ای طراحی شده که مفهوم تفاوت و اختلاف را برای خواننده عینی کند. استفاده از رنگ‌های متضاد و جهت‌های مخالف می‌تواند به ملموس شدن این تفاوت در نگرش کمک کند. همچنین برای درک بهتر از آنچه کودک نابینا بیان می‌کند، تصاویر بر اساس این گفته‌ها ترسیم شده و می‌تواند نگاهی نو را به خواننده هدیه کند.

در تمام داستان از ابتدا تا انتها تصاویر پسر راوی و برادرش به گونه‌ای است که چشم‌هایشان در تصویر ترسیم نشده و در صفحه‌ی پایانی، آنجا که مادر پسرش را دعوت می‌کند چشمانش را ببندد تا به‌ درستیِ حرف‌های برادرش پی ببرد، تمام صفحه سیاه است و پسر قصه با رنگ‌های رنگین‌کمان احاطه می‌شود. و البته چشمانی که سفیدند و بدون جزئیات. بله، چشمانمان را که ببندیم، همه چیز سیاه است. ماییم و رنگ‌هایی که خودمان به دنیایمان می‌بخشیم.

 

فائزه ملاعبداللهی؛ آوانگارد

درخت دوستی – معصومه میرابوطالبی [@tutibooksir]

درخت دوستی بنشان یا سنگ دوستی بیاب

اولین مواجهه‌ی من با کتاب گورکن و راسو، دست‌های کوچک یک راسو بود، یک راسو با چند خط سفید روی کمرش که نشان از یک‌چیز داشت، بوی بد. بوی بدی که می‌تواند برای لحظه‌ای همه را خفه کند. بعد نگاه خیره‌ی گورکن به راسو بود و دست درازش، دستی که برای دوستی دراز شده، اما شما در مواجهه‌ی اول انتظار دارید در کوبیده شود توی صورت راسو و گورکن برگردد سر بقیه‌ی زندگی‌اش. بله! همین‌طور می‌شود. مجموعه گورکن و راسو این‌طور شروع می‌شود.

دوستی مفهوم عجیبی است. گاهی از جایی شروع می‌شود که اصلاً انتظارش را نداریم. گاهی به جاهایی ختم می‌شود که اصلاً حدسش را نمی‌زنیم و گاهی ماجراجویی‌هایی را در دل خودش دارد که به‌یادماندنی است. هیچ‌کس نمی‌تواند برای دوستی چهارچوب دقیقی تعیین کند. چون زندگی برای هر لحظه یک ماجرای جدید رو می‌کند و دوست در این ماجرای جدید، می‌تواند نقش جدید و متفاوتی بگیرد.

گورکن در خانه‌ی خودش، در اتاق خودش نشسته بود و یک پروژه‌ی بزرگ سنگ پیش رویش داشت. خانه‌اش ساکت، غذایش سرد و برنامه‌ریزی روزانه‌اش دقیقاً سر جای خودش بود. بعد یک‌دفعه، یک دوست وارد شد. یک راسوی پاشنده‌ی بوی بد، که دستش را دراز کرد سمت گورکن و خواست دوست او بشود. راسویی که با همه‌ی مرغ‌ها دوست می‌شد، آشپز خوبی بود و قصه‌های زیادی می‌دانست. اما چه کسی می‌خواهد برنامه‌ریزی روزانه‌اش را به هم بریزد. اصلاً این به‌هم‌ریختگی چقدر می‌تواند شما را از هدفتان دور کند. پس گورکن مقاومت کرد. او نمی‌خواست راسو وارد خانه‌اش بشود اما عمه لولا که صاحب اصلی خانه بود برنامه‌ی دیگری برای گورکن داشت. راسو هم‌خانه‌ی گورکن شد و همراهی این دو نفر از همین‌جا آغاز شد. اول که دوستی نبود، یک شکلی از تحمل موجودی غیر هم‌شکل بود. اما داستان لحظه‌به‌لحظه زنجیره‌ی این دوستی را پررنگ می‌کند و این نقطه‌ی قوت داستان است. همه‌چیز در آرامش رخ می‌دهد حتی تغییر گورکن برای پذیرش راسو.

دوستیِ واقعی، رابطه‌ی محبت متقابل، بین دو نفر است و در پایان جلد یک این دوستی واقعی بین راسو و گورکن تثبیت می‌شود. همدلی به معنی درک و تقسیم احساسات با فرد دیگر، برای گورکن شکل می‌گیرد و او از لاک خودش بیرون می‌آید. حالا همه دوستانش فقط سنگ‌های مهمش نیستند، موجودات دیگری هم هستند که راسو به خانه دعوتشان کرده است.

پیدا کردن دوست نمی‌تواند برای همه به‌راحتی رخ بدهد، مثل راسو که در خانه را زد، دستش را دراز کرد و خواست که با گورکن دوست شود. برای گورکن همه‌چیز سخت‌تر بود، برای خیلی از ماها هم ممکن است این‌طور باشد. دوست نداشته باشیم همان اول جواب سلام کسی را بدهیم، همان اول او را در جریان همه علاقه‌مندی‌هایمان قرار دهیم و همان اول ریتم زندگی‌مان را به خاطر او به هم بزنیم. اما راسو ذره‌ذره وارد زندگی گورکن شد، با یک غذای گرم، با صحبت‌های هیجان انگیزش و با ارتباطات عجیبش با مرغ‌ها.

یک نکته‌ی جذاب در مورد شکل‌گیری این دوستی این است که راسو خودش را به خاطر خوشایند گورکن و پذیرش از سمت او تغییر نمی‌دهد. در جلد دوم این را به‌خوبی می‌بینیم. اگر او راسوست، با همه‌ی خصیصه‌هایش راسوست و همین باعث می‌شود گورکن سنگ‌شناس او را دوست داشته باشد. در کتاب دوم، جای خالی یک سنگ روی دیوار اتاق سنگ‌های گورکن دیده می‌شود. سنگی که داستانی قدیمی و مفصلی دارد. سنگی که جست‌وجویش با یک سفر شروع می‌شود و داستان به‌گونه‌ای رقم می‌خورد که گورکن باز هم چیز بیشتری از دوستی‌اش با راسو یاد بگیرد. گاهی باید از چیزی گذشت تا چیز ارزشمند دیگری را به دست آورد. چیز ارزشمندی که تا چند روز پیش، میزان اهمیتش را نمی‌دانستیم.

مجموعه‌ی دوجلدی گورکن و راسو، داستان حیوانات است، اما آن‌قدر دقیق و پر از عاطفه نوشته شده، که شما نمونه‌ی دو آدم با خصوصیات رفتاری متفاوت را در برابر هم می‌بینید، البته نویسنده از ویژگی‌های حیوانی گورکن و راسو غافل نشده و از آن‌ها به خوبی استفاده کرده تا داستانش را پیش ببرد.

یادداشتی از معصومه میرابوطالبی، نویسنده‌ی آن‌سوی دریای مردگان

درباره‌ی خانه‌ی سنگی و دایناسور در مرغدانی از مجموعه‌ی گورکن و راسو

نوشته‌ی ایمی تیمبرلیک با تصویرگری جان کلاسن و ترجمه‌ی پژمان واسعی

01 (18)

قصه‌های من و بابام – توپ من و سرِ بابام

تا حالا با بابایت فوتبال بازی کرده‌ای؟

روایت-تازه_ای-از-امر-واقع-min
15 June 2024 by simasahebi 0 Comments

«ادسون آرانتس دو ناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش»، روایت تازه‌ای از امر واقع

«امر واقع اگر می‌خواهد باقی بماند، باید داستان شود.» (اسکولز، عناصرداستان)

… و «داستان قصه‌ای بَرساخته است.» (همان)

داستان، به امر واقع زندگی دوباره می‌بخشد و آن را در ذهن و ضمیر آدمیان، فرهنگ و تاریخ ماندگار می‌سازد. آن‌چه این امر را ممکن می‌کند، قوه تخیل و رویاپردازی‌های نویسندگان است. قصه بَرساخته، داستانی است که در چنگ تعاریف و داده‌های از پیش تعیین شده نمی‌گنجد بلکه محصولِ تخیلِ آگاهانه و نگریستن به جهان از منظری تازه است.

بدون تخیل، انسان همواره گرفتار محدودیت‌ها، چهارچوب‌ها، تکرارها، فرورفتن‌ها، روزمرگی‌ها و ملال‌ها باقی می‌ماند. داستان «اِدسون آرانتِس دو ناسیمِنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش» قصه‌ای بَرساخته است. در این داستان نقش و قدرت تخیل تا آن‌جا پیش می‌رود که قهرمان خیالی داستان حتی جسارت تغییر آن‌چه را که در گذشته در واقعیت رخ داده است، می‌یابد! او از امر واقع، روایت تازه‌ای ارائه می‌دهد و آن‌چنان بر آن پافشاری می‌کند که نه تنها راوی، بلکه خواننده داستان نیز روایت تازهٔ او را بپذیرد و از زاویه نگاه او به جهان، به گذشته، به زمان و به رخداد بنگرد! در این موقعیت شگفت‌انگیز است که پرسشی مهم شکل می‌گیرد: اهمیت، جایگاه و نقش تخیل نه تنها در داستان بلکه در هستی انسان چیست؟! تا کجا ما را پیش می‌برد و رویاهای‌مان را برای دست یافتن به ناشناخته‌ها، نداشته‌ها و آرزوهای فروخورده شکل می‌دهد؟! آیا بدون تخیل و رؤیا، امید معنا دارد؟ و انسان جرأت تغییر در خود و جهان‌اش را پیدا می‌کند؟! پاسخ به این پرسش‌ها همواره مسئله و دغدغه انسان بوده است.

در حوزه علوم انسانی و اجتماعی توجه و تأکید بر نقش و جایگاه تخیل در امر شناخت و ادراک به چالش با عقلانیتِ مدرن پوزیتیویستی و نقد افسون‌زدایی بازمی‌گردد، شرایطی که منجر به تحولی پَساتجربی و تغییری معرفت‌شناسانه در علوم انسانی شد؛ از جمله مطالعه و پژوهش بر اساس تخیل. از این رو نویسندگان، فیلسوفان و اندیشمندان به وجوه متفاوت تخیل مانند رؤیا، خیال، خاطره، اسطوره، آرمان‌شهر و امید در آثار خویش پرداختند.

مانند دورکیم، کاسیرر، باستید، باشلار، دوران، دروش، فروید، یونگ، فروم، میلز، گیدنز، اشتراوس، ریکور، لاکان، فوکو، کراپانزانو و بسیاری دیگر. برای مثال اریک فروم، تخیل را شاخصی از تفکر منطقی انسان سالم همراه با خِردورزی و عشق‌ورزی می‌داند یا وینسِنت کراپانزانو که می‌گوید: جهان به کمک تخیل وسیع‌تر می‌شود و این امر در توسعه ادراک نقش مهمی بازی می‌کند.

ژیلبردوران نیز تخیل را دارای قدرتی می‌داند که می‌توان با اتکاء بر آن آثاری علیه پوسیدگی مرگ و سرنوشت خلق کرد. او در کتاب «ساختارهای انسان‌شناسی قوه تخیل» به تعریف و طبقه‌بندی تخیل و کارکردهای آن می‌پردازد. روش ژیلبر دوران دارای ساختار منطقی و منسجم در حوزه تخیل است، به طوری که امکان خوانشِ متون کلامی یا تصویری را در فضای گفتمانی و بافت‌محور ممکن می‌سازد (عباسی، ۴:۱۳۹۰). او تخیلات انسان را به دو منظومه بزرگ روزانه و شبانه تقسیم می‌کند که هریک ساختارها و نمادهای خاص خود را دارند. در منظومه روزانه که نبردی علیه مرگ و زمان به نمایش گذاشته می‌شود، همه چیز بر اساس تضاد، نفی و رَد است اما در منظومهٔ شبانه از راه‌های دیگری غیراز عمل قهرآمیز برای کنترل زمان بهره برده می‌شود و همه چیز تلطیف شده و از ترس، عاری می‌شود. یعنی رابطه تقابلی به رابطهٔ تعاملی و پیوندی تبدیل می‌شود.

آن‌چه آثار خانیان، از جمله این اثر، را از منظر تخیل متمایز و برجسته می‌سازد، بهره‌گیری از تخیلی پویا و زایا، سیال و منعطف، لایه‌مند و ژرف، آگاهانه و برانگیزاننده، تعاملی و دگرپذیر، تصویری و سمبلیک، رو به آینده و امیدآفرین است. ساختارها و نمادهای نظامِ تخیل درآثار او تقابلی، قهرآمیز و مبتنی بر رَد و نفی نیست بلکه تعاملی و دیالکتیکی است.

از این‌رو بیشتر متمایل به منظومه شبانه است. تحلیلِ داستان «اِدسون آرانتِس دوناسیمِنتو و …» بر اساس ساختارهای اسرارآمیز منظومهٔ شبانه، از جمله تکرار در یک کنش ثابت، پیوند و ذوب‌شدگی، واقعیت حسی و گرایش به عمل مینیاتورسازی همراه با ساختارهای دراماتیک این منظومه همچون هماهنگی، جمع اضداد، درک چرخه‌ای و نجات‌بخشی با نمادهای وارونگی، تداخل‌شونده، پیوندی و تلطیف‌شده، نشان‌دهندهٔ نظامِ تخیل پیوندی، تعاملی و مبتنی بر منظومه شبانه است. این داستان نمایش دیالکتیک هستی و نیستی است، دیالکتیک زندگی و مرگ در هر لحظه.

کارکرد رهایی‌بخش و روان‌درمانی تخیل نیز در این اثر برجسته است. برون آمدن، گسست و جدایی اِدسون به مثابه کودک درونِ راوی از راوی در مرحله اول، سپس همراهی و تجربهٔ مشترک آنان و در پایان بازگشت و پیوستن اِدسون به راوی که همانا بازنمایی پیوند و درهم‌آمیزی امر خیالی و امر واقعی در هرلحظه است، نقطهٔ اوج داستانی است که می‌توان در یک جمله خلاصه‌اش کرد:

داستان «اِدسون آرانتِس دوناسیمِنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش»، داستانی است در ستایش تخیل.

سارا صدیق؛ کتابک