آنتون پسرک کوچکی است که چنگک به دست در حال جمع آوری و کپه کردن برگهای خشک پاییزی درختان است. همان برگهایی که زیر پا خش خش می کنند و با یک باد به این طرف و آن طرف به پرواز در می آیند. کارش را دقت بسیار انجام می دهد اما امان از باد که یک لحظه وزید و یکی از برگها را برداشت و برد.

آنتون به دنبال برگ دوید تا آن را هم به کپه اش اضافه کند وسط راه دوستانش لوکاس و گرتا و نینا هم به کمکش آمدند اما با همه ی تلاش هایی که انجام می دادند باد کار خودش را می کند تا اینکه …

آنتون عزمش را جمع کرده تا برگهای خشک را جمع کند، مگر کپه کردن برگها با چنکگ شنکشی کاری دارد؟ در ظاهر و ابتدای امر کار آسانی است کافی است بخواهی تا مرتب کنی و کمی تلاش بس است. اما یک جز کوچک، فقط یک برگ خشک با عاملی ناخواسته مثل باد دست به دست هم می دهند تا کل برنامه به هم بریزد. آنتوان دو راه پیش رو دارد این یک برگ و سفرش با باد را نادیده بگیرد یا کارش را کامل انجام بدهد و انتخاب آنتون گزینه دوم است. در این مسیر سه تا از دوستانش هم او را همراهی می کنند و با وجود تجمیع قوا اما آنچه که هدف آغازین بود محقق نمی شود. بلکه فرایندی ساخته می شود کاملا متفاوت از خواست اولیه.

یک برگ خشک کوچک و باد پاییزی برای انتون تجربه شگرفی از ممتنع بودن کنترل جهان هستند. اینکه وقتی اصلا انتظار نداری تمام نقشه عوض می شود و در مسیری تازه می افتی و این دقیقا لذت بخش ترین بخش زندگی است. انتخاب با خودت است تن به این بخش های جبری و غیرقابل کنترل بدهی و لذت کشف و ساختن آن به آن با دیگران را به جان بکشی یا احساس ناکارآمدی کنی و از اینکه به هدف اولیه ات نرسیده ای زجر بکشی؟

نگاه سیستمی به خردسالان می آموزد هر جز کوچک از یک مجموعه می تواند قصه ای شخصی و متفاوت داشته باشد که نمی شود نادیده اش گرفت و مهمتر اینکه این قصه های متفاوت با تغییر مسیرهای نابهنگام در کل زندگی مجموعه ای از روایت های و تجارب معنادار را می سازند.

مهارت ریسک و تغییر مسیر وقتی در یک قدمی قله ایستاده ای در قصه آنتون به تصویر کشیده می شود. یاد اوری ارزشمندی انتخاب و عاملیت و پذیرش و گذار.

ایده کتاب بسیار خوب بود و در کنار تصویرگری گویا و ترجمه روان مهمترین امتیازات کتاب هستند اما پرداخت ایده پا به پای تصاویر پیش نرفته. والدین و کودکان بعد از خواندن روایت آنتون بار اول با حس «خب، حالا چی شد؟» روبرو می شوند که در گفتگوی فعال پساخوانشی می توانند حلش کنند. پرداخت قصه می توانست قوی تر باشد.

سحر سلطانی
کتابستان کودک و نوجوان ایران

اردلان، آتوسا، علی و مریم بدون آن‌که همدیگر را بشناسند در داستان زندگی هم قرار می‌گیرند. داستانی که دو ساعت قبل از تحویل سال شروع می‌شود و تا قبل از منفجر شدن توپ شادی آمدن سال جدید، تمام می‌شود. رسالت آن‌ها این است که در شهر دود گرفته‌ی خاکستری چرخه‌ی بخشش را متوقف نکنند. «در زندگی هیچ گرهی نیست که باز نشود. گاهی گره من به دست تو باز می‌شود. گره تو به دست یکی دیگر و گره یک نفر دیگر به دست من. ولی خوب می‌دانم که در زندگی هیچ گرهی نیست که باز نشود.»

قصه در یک شهر خاکستری و در آستانه‌ی سال نو شروع می‌شود. اردلان در آرایشگاه است و هنوز نوبتش نشده، آتوسا پشت در خانه شیرین خانم خیاط مانده و هرچقدر در می‌زند تا لباس‌های عیدش را بگیرد کسی در را باز نمی‌کند. مریم و علی، خواهر و برادری که سر چهارراه گل فروشی می‌کنند باید زودتر گل‌ها را بفروشند و برای تحویل سال پیش مادر برگردند. هرکدام از این شخصیت‌ها، قهرمان داستان‌اند. قهرمانانی که بدون اینکه یکدیگر را بشناسند، گره کارشان به دست یکدیگر باز می‌شود. هرکدام از آن‌ها مانعی سرراهشان به‌وجود آمده و تمام دلشوره‌شان این است که زودتر به خانه برسند تا موقع تحویل سال کنار خانواده باشند. این تنها شروع داستان است. فرهاد حسن‌زاده در خلال اشاره به اهمیت نوروز و دورهم جمع شدن، به موضوع «حل مسئله» در کودکان اشاره می‌کند.

وقتی یک کودک برای رسیدن به هدف خود متوجه فرصت، تهدید و یا مانعی می‌شود در واقع با یک مسئله روبرو شده است. در این‌جاست که مهارت حل مسئله به او کمک می‌کند تا بتواند از این موقعیت به درستی عبور کند. فرایند حل مسئله سه قدم دارد که در چتری با پروانه‌های سفید به خوبی دیده می‌شود. اولین چیز تشخیص مسئله است. در ابتدای این امر کودک باید مسئله را به درستی تشخیص دهد و بفهمد موضوعی که باعث به‌وجود آمدن چنین مسئله‌ای شده است، چیست. بعد از آن کودک باید به دنبال یافتن راه حل باشد. و در آخر کودک راه حل‌هایی را که ارائه داده است امتحان کرده، به نتیجه‌ی آن‌ها فکر می‌کند و در نهایت بهترین راه حل را برمی‌گزیند. ما با این موارد در قسمتی که آتوسا پشت در خانه شیرین خانم مانده، روبرو می‌شویم و به‌خوبی می‌بینیم که چطور او به نتیجه مطلوبش می‌رسد.

اما این تمام ماجرا نیست. لایه‌ی دیگر و مهم این داستان باز شدن گره‌ها به دست افراد دیگر است. لابد در مورد «اثر پروانه‌ای» یا butterfly effect شنیده‌اید. اثری که می‌گوید «بال زدن یک پروانه در گوشه‌ای از دنیا، می‌تواند در قاره‌ای دیگر طوفانی به‌پا کند.». درواقع هر کار کوچکی در جهان می‌تواند منجر به نتایج بزرگ و شگفت‌انگیزی شود. چیزی که ما به‌صورت خیلی ساده اما قوی در کتاب چتری با پروانه‌های سفید به آن برمی‌خوریم. مخاطب کودک با خواندن این کتاب متوجه می‌شود بخشندگی و خوبی، جهان را جای امن‌تری می‌کند.

از تصویرگری کتاب در اثربخشی انتقال مفاهیم نمی‌توان گذشت. تصاویر کتاب به روایت قصه جان می‌دهند و جزئیاتش مخاطب را به بازی لذت و کشف می‌کشاند. همه چیز شهر سیاه و سفید است جز اتفاقات دو ساعت قبل از تحویل سال و چتری زرد که نشانه جریان حیات و بخشندگی است. غزاله بیگدلو تصویرگر این کتاب، در سال ۱۳۵۹ در تهران به دنیا آمده است. او تحصیلات خود را در رشته نقاشی و در دانشکده‏‎‌ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان رسانده است. پس از آن فعالیت جدی خود را در زمینه‏‌ی تصویرگری کتاب کودک و نوجوان آغاز کرده است. بیگدلو چند کتاب ازجمله «یک قور ظریف قورباغه‌ای» و «ماهی‌های بالا بندر» را نیز به رشته‌ی تحریر در آورده است. از آثار او در نمایشگاه‏‌های بین‌المللی مختلف به نمایش درآمده و برنده جوایز بسیاری بوده است. تصویرگری این کتاب نیز، به دوسالانه تصویرگری براتیسلاوا راه یافته است.

فرهاد حسن‌زاده هم نیاز به معرفی ندارد. او از نویسندگانی قدیمی و نامدار است که در تمامی حوزه‌های ادبی از داستان کودکان، نوجوانان تا رمان برای بزرگسالان دست به نگارش زده است و تاکنون بیش از ۸۰ اثر از او چاپ شده است. کتاب‌های حسن‌زاده از جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی جوایز بسیاری گرفته که می‌توان به مهمترین‌شان اشاره کرد: جایزه ماه طلایی انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، تقدیر شده در سه دوره کتاب سال ایران، برگزیده چند دوره جشنواره کتاب کانون پرورش فکری، برنده تندیس نقره‌ای از جشنواره لاک‌پشت پرنده. همچنین در عرصه جهانی می‌توان به دریافت لوح سپاس جایزه «هانس کریستین اندرسن» در سال ۲۰۱۸ و 2020 اشاره کرد. فرهاد حسن زاده تا کنون سه بار نامزد دریافت جایزه «آسترید لیندگرن» شده که یکی از معتبرترین جایزه‌های ادبیات کودک جهان است.

کتاب چتری با پروانه‌های سفید در سال 1397 برگزیده‌ی شورای کتاب کودک شده است.

عطیه میرزاامیری؛ وینش

?‌
نزدیک به چهارصد گونه از طوطی‌ها در سرتاسر جهان پراکنده‌اند که بسیاری از این گونه‌ها در خطر انقراض قرار دارند.
با رنگ‌ها و شکل‌های متنوع بال و پر سر و دم، طوطی‌ها از هم متمایز می‌شوند.

هوش طوطی‌ها در میان سایر پرندگان زبانزد است و در ادبیات و هنر جایگاه ویژه‌ای دارند، به‌خصوص در ادبیات داستانی ایرانیان.

طوطی، کتاب کودک و نوجوان انتشارات فاطمی، یکی از انواع طوطی‌ها است که در این سال‌ها با داستان‌هایش به خانه‌های خیلی از فارسی‌زبانان راه یافته است.

در روز جهانی طوطی، فرزندانمان را با این پرنده‌‌ی دوست‌داشتنی آشنا کنیم و به آن‌ها یاد بدهیم که این پرنده‌های وحشی مناسب نگهداری نیستند؛ مثل مولوی در داستان طوطی و بازرگان.
?
به‌جای نگهداری از طوطی‌های پرنده، با کتاب‌های طوطی به جهان داستان و خیال سفر می‌کنیم.

درباره‌­ی داستان…

داستان «آن‌سوی دریای مردگان»، درواز­ه­‌ی ورود به دنیای شگفت­‌انگیز افسانه­‌هاست. دنیایی که می­‌شود در آن به معنای مرگ و زندگی بیش­تر پی برد. دنیایی که پشت خار و خس خانه‌­های کاه­گلی و بام‌­های توسری‌خورده‌ی­­ روستا، پشت غسالخانه‌­ی دورافتاده، آن­جایی که قارچ‌­ها بی­خودوبی‌­دلیل سربرآورده‌­اند از هر گوشه‌­کناری مثل رازی پنهان مانده است.

­جایی که بچه­‌های مدرسه اسمش را گذاشته‌­اند محله‌­ی جن‌­آباد، درست سمت خانه­‌ی جلال و دایی‌­اش، که کسی جرات ندارد پایش را آن­جا بگذارد، جهانِ مردگان است.

افشین، پسرک جسور قصه با آن پای لنگش، خودش را به زمین و زمان می‌­زند تا هر طور شده راز آن خانه‌­ی سوت‌­وکورِ دورافتاده‌­ی جلال را کشف کند، که اصلا چرا جلال با دایی‌­اش این همه گوشه­‌گیر شده‌­اند یا چرا حرف و حدیث‌­ها باعث شده که جلال را تک‌­پَر و تنها کند!؟ بله افشین، پسرک پرجربزه‌­ی قصه‌ی «آن‌سوی دریای مردگان» که با چوب زیر بغلش، خودش را می‌­رساند به محله‌­ی جن‌­آباد و از زمانی که موجود ناشناسی در خانه فریاد می‌­زند: «اِن‌نوگی»، دیگر ول کن ماجرا نیست. اول پیله می‌­شود به جلال تا باهاش باب دوستی را باز کند. اما بعد پاپی­‌اش می‌­شود که اصلا «اِن‌نوگی» چیست یا چه کسی­‌ست؟

از ننه­‌اش می‌­پرسد، از آقاجونِ پیرِ مریضش و دست آخر از پدرش، هیچ­کس سر در نمی‌­آورد، برای همین خودش دست‌به‌کار می‌­شود و پا به محله‌­ی دورافتاده می‌­گذارد تا برسد به خانه‌­ی جلال و بفهمد این صدا از کجا می‌­آید؟

بعد از چندین اتاق و دالان و دیدن گچ‌­بری­های عجیب و غریبِ اشکال حیوانات تراشیده‌­شده روی سقف خانه‌­ی جلال در اتاق جلال نوری می­‌پاشد و آجرها کنار می­‌رود و دروازه‌­ای از جهان مردگان به رویش باز می­‌شود و «اِن‌نوگی» مردِ راسو شکلی که با دماغ کوچک سیاهش و شاخک‌­های روی سرش، دمِ حلقه­‌حلقه‌­ی سیاه و سفیدش را روی دوشش انداخته ­است و روبه‌­روی افشین ظاهر می­‌شود که درجا شوکه می‌­شود و پا به فرار می‌­گذارد.

اما چیزی نمی‌­گذرد که دوباره به سمت خانه­‌ی جلال می‌­رود و ماجرا از آن­جایی آغاز می‌­شود که افشین برای نجات جان پدربزرگش پا به جهان مردگان می‌گذارد.

افشین برخلاف پدرش رازدار است. حتی دم برنمی‌­آورد که در خانه‌­ی جلال چه دیده و چه شنیده، تا اینکه آقاجون سرطانش شدید می­‌شود و او را برای مداوا به شهر می‌­برند. افشین برای رهایی پدربزرگش از چنگال مرگ، افسانه‌­هایی از نجات جان آدمیزاد در دنیای پشت دروازه می‌­شنود. قصه‌­ی مردی به نام «اوتَه­ نه­پیش­تیم» که می‌­تواند کاری کند تا کسی نمیرد. برای همین این‌­بار عزمش را جزم می­‌کند و کوله‌­بارش را می­‌بندد و راهیِ جهانِ پشت دروازه می‌شود.

افشین و جلال برای جستجوی نامیرایی پا به دنیای ناشناخته‌­ی پرفراز و نشیب مردگان می‌­گذارند و مراحل مختلفی را تجربه می‌­کنند. اولین مرحله جنگل­ درختان سدر است، درختان عجیب و غریبی که اگر دست بهشان بزنند، یا چوبی از شاخه­‌شان بکنند، وای به حالشان می‌­شود. آن‌­قدر توی هوا می­‌چرخند و به سر و بدنشان می‌­زنند که دیگر جرات نکنند تا چنین کاری کنند. اما بعد از آن به درختان افرا می‌­رسند، درختان اغواگری که در تاریکی جنگل مثل طوطی حرف می­‌زنند و تقلیدصدا می­‌کنند تا راه گم کنند. مرحله‌­ی بعدی غول بی­‌شاخ و دمی به نام «خوم بَبِه» است، غولی که می­‌افتد به جانشان و باید از دستش فرار کنند، وگرنه یک لقمه چپشان می­‌کند.

بعد از آن به صحرای بی­‌آب و علف و مردان گرگی شکلی که آدم­‌ها و راسوها را دستگیر می‌­کنند، می‌­رسند. گرگ­‌ها، آن­‌ها را به عمارت زیرزمینی، جایی که احتمال می‌­رود «اوتَه نه­پیش­تیم» آن­جا باشد، می­‌برند.

در عمارت زیرزمینی کتابخانه‌­ی بزرگی­ست که هرگز استفاده نمی­‌شود. آدم‌­های جامانده در دنیای مردگان از طریق کتاب‌­ها با هم حرف می­‌زنند و این­جاست که افشین با وجود نقص جسمی‌­اش که اهالیِ دنیای ناشناخته زیاد او را داخل آدم حساب نمی‌­کنند، با دانشش و دسترسی به کتاب‌­ها راه نجات از جهان مردگان را پیدا می‌­کند.

مرحله­‌ی بعدی دریای مردگان است، دریایی که مرده‌­ها با صورت­‌های بادکرده و چشم‌­های از حدقه درآمده‌­شان، توی آب معلقند، اما نیمه‌­مرده‌­ها قایقرانند. درمیانه­‌ی دریا، رعد و برقی در آسمان می‌­پیچد و نجواهای آسمانی به گوش می‌­رسد. صداهایی از دنیای زنده‌­هایی که طاقت نبودِ مرده­‌هایشان را ندارند و مدام صدایشان می‌­زنند.

این صداهای اغواکننده باعث می‌­شود هر کسی عنان از کف بدهد و داخل آب بیفتد و بشود جزیی از مردگان. افشین با نگاه فیلسوفانه‌­اش تمامی جزییات جهان مردگان را بررسی می‌­کند: جنگلِ درختانِ سدرِ بی‌­اعصاب، درختان افرای اغواگر و درختان انجیرِ موعظه‌­گر، آن عمارت زیرزمینی پر پیچ­‌وتاب و کتابخانه‌ی پررمزورازش، صحراها، گرگ‌­ها، گل‌­های رونده‌­ی شکارچی، درختان سپیدار عاشق و همه­‌ی مراحلی که این دو ماجراجو، از خود به خود می‌رسند، خواندنی و جذاب است. رسیدن به نفس و روحِ آدمیزاد یکی از پیام‌­های این داستان است.

پیام داستان:

مهم­‌ترین پیام داستان، فلسفه­‌ی مرگ و زندگی‌­ست. آدمیزاد نمی‌­میرد مگر آن­که بی‌­دوست و نادان باشد. پس راز جاودانگی در دانستن است.

پس از آن­که دو ماجراجوی داستان با میوه‌­ی نور و خواندن کتاب­ها، به آگاهی می‌­رسند، با کمک یک­دیگر، یعنی با نگاهِ فیلسوفانه‌­ی افشین و راهنمایی دو همسفرش: جلال و اِن‌­نوگی، به راز نامیرایی پی می­‌برند. آن راز چیزی جز آگاهی و دوستی زلال و باشکوه انسان در دنیای زندگان نیست و همیشه این مرگِ عزیزان نیست که انسان را تنها و بی‌­کس می­کند، بلکه انسان باید پیوسته مواظب افکار، درونیات خود باشد، تا در گذر از مراحل پرپیچ و تاب زندگی در دنیای ما یا در جهان مردگان بتواند روحش را از اشتباهات صیقل دهد.

شخصیت‌­ها:

افشین: ماجراجوی باهوش و کنجکاوی­ست که با اینکه مادرش را در تصادف از دست داده و خودش هم پایش ناقص شده­، اما هرگز احساس ناتوانی نمی‌کند. حتی وقتی موجودات آن دنیای ناشناخته، افشین را به خاطر نقص جسمانی‌­اش دست­‌کم می‌­گیرند، او باز به دل نمی‌­گیرد، مثل سردار جنگی است که با دانشش و با خواندن کتاب‌­های کتابخانه­‌ی آن دنیا، کلید حل مشکلات را می‌­یابد. یعنی افشین به میوه‌­ی کمال و آگاهی می­‌رسد.

جلال: پشت سر جلال و دایی‌­اش هزار حرف و حدیث است، برای همین تنها و بی‌­دوست است. اما ماجراجویی افشین و همراهی جلال، باعث می­‌شود که بفهمد اتفاقا در دوستی و رفاقت بی­‌نظیر است و برای افشین سنگ تمام می‌­گذارد.

اِن­‌نوگی: نگهبان دروازه‌­ی دنیای ناشناخته است. برای آن­که نگذارد کسی اشتباهی پایش را به دنیای دیگر بگذارد. ظاهرا موجود مهربانی­ست که اگر نخندد و آن دندان­‌های نیش­‌مانندش دیده نشود، اتفاقا هیچ­ ترسناک هم نیست­، بلکه همین موجود راسوشکل است که بارها جان جلال و افشین را در دنیای مردگان نجات می‌­دهد.

گاو آسمانی: ظاهرا شبیه به همه­‌ی گاوهاست، اما انگار که در پاتیل رنگ قرمز افتاده باشد، موقرمز است. با چشم­‌های آبی آسمانی و بال­‌هایی سه برابر عرض بدنش که جانِ افشین و جلال و اِن‌نوگی را در دنیای مردگان نجات می‌­دهد.

دایی جلال: شایع شده که داییِ جلال، معتاد است، اما اتفاقا خیلی مرد خوب و گوشه‌­گیر است. داییِ جلال، نسل در نسل در نگهداری رازِ خانه­‌شان می‌کوشد و اهمیتی به حرف مردم نمی‌­دهد.

خوم­بَبه: غول بی‌­شاخ‌­ودمِ دنیای مردگان است که لابه‌­لای جنگل درختان سدر و افرا، با گام‌­های بلندش، راه می‌رود و هر چیزی را می‌­خورد و می‌­بلعد از جان مرغ تا شیر آدمیزاد.

نمادها:

داستان «آن‌سوی دریای مردگان» اگرچه به ظاهر ساده است، اما مفاهیم و نشانه‌­های عمیقی می­توان در آن یافت. ماجراجویی افشین و جلال، از خیلی جهات به داستان همسفری حضرت خضر و ذوالقرنین شباهت دارد، آن­ها برای رفتن به سرزمین ظلمات یاقوت سرخ را با خود به همراه داشتند، اما جلال و افشین برای رسیدن به راز نامیرایی و جاودانگی، میوه‌­ی نور را با خودشان داشتند.

از طرفی در بخشی از داستان، زمانی‌­که افشین احساس می­‌کند سوسک شده، اشاره‌­ای به کتاب مسخ نوشته‌­ی کافکا دارد که به عنکبوت تبدیل می‌شود. یعنی به جدایی روح از بدن و فرسایش جسم اشاره دارد. جسم فانی است و آن­چه اهمیت دارد و جاودانه است، روحِ آدمیزاد است.

حتی پایانِ داستان هم برگرفته از کتاب منطق­‌الطیرعطار است، آن­جایی که پرندگان برای رسیدن به سیمرغ، پس از فراز و فرودهای بسیار تنها سی­مرغ می‌مانند و با تعجب به وجود خود و ارزشمندی خود پی می‌­برند، افشین و جلال هم، راز جاودانگی را در جدایی روح از جسم می‌­دانند.

آن چه در این کتاب جذابیت دارد:

شخصیت ماجراجو، باجربزه و کنجکاو افشین است که تا آخر داستان، همچنان پرانرژی و جسور باقی می‌­ماند و لنگ‌­لنگان تمام مراحل را طی می‌­کند. او با هوش سرشاری که دارد هرگز دست از ماجراجویی و کندوکاو برنمی‌­دارد. از طرفی، جزییات مراحل مختلف دنیای مردگان و اتفاقات عجیب و غریب هنرمندانه و خلاقانه نوشته شده است.

درباره­‌ی نویسنده:

خانم «معصومه میرابوطالبی» متولد 1360 در شهر قم است، که تاکنون چندین کتاب در حوزه­‌ی کودک و نوجوان از او به چاپ رسیده ­است. نوشتن را از نوجوانی آغاز کرد و فعالیت حرفه‌­ای‌­اش را با کلاس­‌های داستان‌­نویسی شروع کرد. اگرچه خانم میرابوطالبی علاقه‌­ی بسیاری به ریاضی دارد و لیسانسش را در این حوزه گرفت. اما برای مدرک کارشناسی ارشد، رشته‌­ی ادبیات کودک و نوجوان را انتخاب کردند. از دیگر آثار این نویسنده­‌ی پرکار می­‌توان به: «اژدهای دماوند»، «پروفسور فوفو»، «هندوانه خوشحال»، «شهر من»، «عروسی درِ قوری»، «سفر دانه‌ای» و «جوجه‌های آفتاب‌پرست» اشاره کرد.

بخش­‌هایی از کتاب:

• آن­ها محتاج بودند، زنده ­بودن خودش شکلی از احتیاج است. (درحالی که اِن‌­نوگی و جلال در حال خوردن میوه‌­ی درخت انجیرند.)
• من سفیر مرگ بودم یا زندگی؟
• نشستم روی ریشه‌­های درخت و به ستاره شدنم فکر کردم. ستاره ­شدن چقدر خوب است.
• حالا در موضع قدرت بودم، من می‌­دانستم او نیمه‌مرده است و او نمی‌­دانست ما آدم­‌هایی هستیم که از دروازه رد شده‌­ایم. نمی‌­دانست ما چیزی از دریای مردگان نمی­‌دانیم و اصلا چیزی از این دنیا نمی‌­دانیم. و همین ندانستن او برتری ما بود.
• دیگر می­‌دانستم مرگ زشت نیست، ستاره شدن است.

نگار موقرمقدم؛ مجله‌ی رشد جوان، آبان ۱۳۹۹

هر کتابی که می‌خوانیم مثل هواپیما، قطار، کشتی، ماشین و دوچرخه ما را به سفر می‌برد، سفری جادویی. کتاب‌ها هم آغازند و هم پایان، یک‌سره خود زندگی‌اند.

یونسکو هر ساله ۲۳ آوریل، ۳ اردیبهشت، را به احترام ناشران و پدیدآورندگان کتاب‌ها با نام «روز جهانی کتاب و حق مؤلف» گرامی می‌دارد.

خوشحالیم که طوطی با همه‌ی سختی‌ها و محدودیت‌ها، توانسته است در این سال‌ها کتاب‌هایش را با رعایت حقوق مؤلفان و خرید حق‌نشر، چاپ کند.

امروز با کتاب‌هایی که دوست دارید عکس بگیرید. درباره‌ی پدیدآورنده‌ها و ناشرانشان با هم حرف بزنید و بنویسید کتاب‌ها برای شما مثل چه چیزی هستند…

آیا از مترسکی که زیاد شجاع نیست خوشت می‌آید؟ اصلاً مترسک برای چه ساخته می‌شود؟ مگر مترسک نباید بترساند؟ تو حاضری با این مترسک ترسو دوست بشوی؟

مترسک قصه‌ی ما را خیلی زشت ساخته‌اند؛ برای اینکه حیوانات را بترساند و برای اینکه پرنده‌ها سراغ محصولات مزرعه نیایند. اما مترسک نمی‌خواهد کسی از او بترسد. او می‌خواهد با همه دوست باشد. اگر تو اولین نفری باشی که مترسک را می‌بیند، به او چه خواهی گفت؟

?‌
مثلِ یک چشم به‌هم زدن
کوتاه
مثلِ مسیرِ دوِ استقامت
طولانی
مثلِ سفر به مریخ
دور
مثلِ تماس‌های برخط
نزدیک
مثلِ صورت‌های پنهان
بی‌لبخند
مثلِ هیولای رنگ‌ها
پراحساس

سال ۱۳۹۹ گذشت.

? طوطی پر می‌گشاید و هم‌پرواز با شما به سال ۱۴۰۰ سفر می‌کند تا قصه‌گوی رنگی‌ترین رؤیاها باشد.

? سالِ نو مبارک.

?️ تصویرگر: هدا حدادی

قبلاً ته کلاس ما یک صندلی خالی بود…

محبوبه نجف‌خانی، مترجم دوست‌داشتنی کودک و نوجوان، از رمان تازه‌ی طوطی می‌گوید: پسر ته کلاس.

✅ تو یک جهانگردی
نویسنده: شهرزاد شهرجردی
تصویرگر: غزل فتح‌الهی
ناشر: فاطمی (کتاب طوطی)
۳۲ صفحه
۲۵۰۰۰ تومان
گروه سنی: کودکان سالهای اول دبستان
کاربرد: ایجاد احساس مسئولیت و همدلی نسبت به دیگران، آشنایی با وضعیت مهاجران

چگونه می‌توان در یک کتاب ۳۲ صفحه‌ای برای کودکان سال‌های اول دبستان درباره‌ی سخت‌ترین اتفاق‌های زندگی گفت؟ شاید بتوان کتاب تو یک جهانگردی نوشته‌ی شهرزاد شهرجردی و تصویرگری غزل فتح‌الهی را یک پاسخ پیشنهادی خیلی خوب دانست.
ما سال‌هاست که هر روز درباره‌ی سوریه، یمن و هزاران پناهجوی سرگردان از سراسر جهان می‌خوانیم و می‌شنویم و می‌بینیم. یک بار جسد آیلان بر ساحلی در یونان پیدا می‌شود و روزی دیگر کودکی دیگر در ساحلی دیگر. روزی خبر جدا شدن صدها کودک پناهجو در آمریکا از مادرانشان را می‌خوانیم و هر روز در صف‌های طولانی آوارگان، در قایق‌های پناهجویان و در میان پشت مرزماندگان کودکان را می‌بینیم.
حالا در این کتاب داستانی درباره‌ی پناه‌جویان و مهاجران می‌خوانیم و با مسیری آشنا می‌شویم که از ترس مرگ با پناه بردن به ترک کردن آغاز می‌شود، داستانی که برای کودکان نوشته شده است. اما چگونه می‌توان این همه دشواری و اندوه را برای کودک بازگو کرد؟
شاید پاسخ همان شیوه‌ای است که نویسنده و تصویرگر این کتاب انتخاب کرده‌اند، دو داستان در یک کتاب. داستانی که از رویا می‌گوید و داستانی که از واقعیت تلخ. رویا و آرزویی که تصویرگر برای کودک خلق کرده است و کلماتی که این سفر را روایت می‌کنند در برابر خانه‌ای که ویران می‌شود، پدر و مادری از دست می‌روند و برادر و خواهری که راهی جز رفتن ندارند. برادر بزرگ‌تر برای آسان‌تر کردن و قابل تحمل‌تر کردن فاجعه برای خواهرش رویایی می‌آفریند، رویای جهانگردی، رویای سفر، رویای دیدن جهان، رویای نجات، رویای آرامش، رویای تجربه‌ی اتفاق‌های بهتر و ماجرا این‌چنین و با این رویا آغاز می‌شود، رویا به اضافه‌ی چند وسیله‌ی کوچک و البته یک کتاب. کودک با رویا و وسیله‌هایش همراه برادر و همسفرهایش، از کوه‌ها می‌گذرد، گرسنه و تشنه می‌شود، از سرما می‌لرزد، از دریا عبور می‌کند و قایقشان در آب می‌افتد و در تمام مدت در نقش یک جهانگرد به دنبال کشف کردن و دیدن است.
حتی وقتی برادر مستاصل می‌شود، کم می‌آورد و خسته می‌شود، خواهر است که او را دلداری می‌دهد. روایتی در متن و تصاویری مبتنی بر واقعیت، تلفیقی است که این کتاب را متفاوت کرده است. این کتاب می‌تواند هر کودکی را با زندگی دیگران در گوشه و کنار جهان آشنا کند و برای کودکان مهاجر و آواره رویایی بیافریند. روایتی تلخ که شاید ما را یاد فیلم زندگی زیباست ساخته‌ی روبرتو بنینی بیاندازد، اما باز هم ایمان ما را به معجزه رویا و تخیل بیشتر می‌کند، به ممکن کردن ناممکن‌ها که یکی از کارکردهای داستان است.

ادسون آرانتس دوناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش
نویسنده: جمشید خانیان
ناشر: فاطمی(کتاب طوطی)
۹۱ صفحه
۱۹۰۰۰ تومان
گروه سنی: نوجوان
کاربرد: آشنایی با شکل تازه‌ی روایت، آشنایی با واقعه‌ی آتش‌سوزی سینما رکس

نویسنده پشت میزش نشسته و می‌خواهد داستانی بنویسد. داستانی که اگرچه قرار نیست سبک و سیاقی واقع‌گرا داشته باشد اما نویسنده قصد دارد در آن از رویدادهایی بنویسد که مو به مو اتفاق افتاده. داستانی که قرار نیست فانتزی و غیرواقعی باشد، اما در همان لحظات اولیه‌ی طراحی، از مارپیچی که قرار است به نویسنده کمک کند تا افکارش را جمع‌وجور کند، ناگهان چیزی بیرون می‌پرد و مسیر داستان و ماجرای واقعی را دست‌خوش بحرانی غافلگیرکننده می‌کند. چیزی که اگرچه در شروع داستان گفته می‌شود “ناگهان چیزی بیرون پرید و ناپدید شد”، اما نه تنها ناپدید نمی‌شود بلکه شخصیت تازه‌ای را به داستان اضافه می‌کند که ادعا دارد قهرمان داستان است و در جست‌وجوی خرگوش هیمالیایی‌اش به آنجا آمده. شخصیتی که خودش را ادسون آرانتس دوناسیمنتو می‌نامد و با موهای فرفری، پوست سیاه، لهجه‌ی شیرین و لاف‌هایش، از شغل و موقعیت مهم پدرش در شرکت نفت، پرواز با یک هواپیمای دوملخه‌ی اختصاصی تا آمریکای شمالی، شنا در شط ماداگاسکار و نقشه‌‌اش می‌گوید و فراتر از این‌ها ادعا دارد، نفر چهارم جمع دوستانه‌ی چند نوجوان، در یک شب خاص است. همان شبی که نویسنده در سال‌های دور، همراه سه دوستش دور یک میز نشسته‌اند و به آوازی گوش می‌دهند که از رادیویی در آن نزدیکی پخش می‌شود. شبی که پدر و مادر نویسنده قرار است بروند سینما رکس و تا شروع حادثه‌ی هولناک و تاریخی آتش‌سوزی سینما رکس در آبادان چیزی باقی نمانده. حالا هم نویسنده پشت میزش نشسته است، تا از همان شب و ماجرایی که در نوجوانی برای خود و خانواده‌اش پیش آمده بنویسد. قراردادش را هم با ناشر بسته تا آنچه را که واقعا پیش آمده بنویسد، اما حالا شخصیت تازه‌ای از ناکجای ذهنش بیرون آمده که می‌خواهد داستان جور دیگری تمام شود.
ادسون آرانتس دوناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش، تنها یک نویسنده ندارد. نویسنده‌ی اول، پشت میزش نشسته و می‌خواهد داستانی واقعی بنویسد. او اصول نوشتن را می‌داند و بلد است چطور یک ماجرای واقعی را بنویسد، اما زمانی که با یک خواسته‌ و مسیر غافلگیرکننده روبرو می‌شود، تنها کاری که ازش برمی‌آید، مچاله کردن کاغذ و انداختنش در سطل زباله است. اما نویسنده‌ی دوم، جمشید خانیان، هم از راز و رمز نوشتن آگاه است، هم خوب می‌داند چگونه در یک داستان جذاب، با رگه‌هایی از خیال و فانتزی و حتی طنز، از حادثه‌ای هولناک و دردناک بگوید که با گذشت چند دهه، همچنان در نوشته‌ها و گفته‌هایی که قرار است واقعیت تاریخی را بسازند، نانوشته و ناگفته‌های بسیار دارد.

نه قاشق نه چنگال، شنگال!
کیو مکلیر، نویسنده ی کتاب شنگال، از زندگی اش می گوید و داستان نوشتن شنگال.
آیا شنگال راهش را پیدا می کند؟