وقتی آدم‌ها با هم بحث و گفت‌وگو می‌کنند، معمولاً مشکلشان زود حل می‌شود.

اما اگر گروهی از مردم یا بعضی از کشورها نتوانند با گفت‌وگو مشکلاتشان را حل کنند، شروع می‌کنند به جنگیدن و این‌طوری درگیری آغاز می‌شود.

شاید درگیری‌ها به این دلیل پیش بیایند که گروه یا کشوری سعی کند سرزمین یک گروه یا کشور دیگر را اشغال کند. یا شاید آدم‌ها برای این بجنگند که نگذارند به دیگران آسیب برسد یا با آن‌ها بدرفتاری شود.

وقتی جنگ می‌شود، گروه‌های مختلف با هم نبرد می‌کنند تا اینکه سرانجام یک طرف از جنگیدن دست برمی‌دارد یا شکست می‌خورد. گاهی هم جنگ به این دلیل متوقف می‌شود که دو طرف می‌توانند درباره‌ی مشکلاتشان با هم گفت‌وگو کنند.

بیشتر مردم جنگ را بد می‌دانند و معتقدند بهتر است مشکلات را با گفت‌وگو حل کرد.

درگیری ممکن است زندگی آدم‌ها را برای همیشه عوض کند.
گاهی مردم خانه‌هایشان را برای فرار از جنگ یا خشونت بی‌رحمانه ترک می‌کنند. آن‌ها می‌روند تا جایی امن‌تر برای زندگی پیدا کنند.

در جنگ ممکن است مردم هر دو سوی درگیری زخمی یا کشته شوند و خانه‌ها و دارایی‌هایشان از بین برود.

یک روش جلوگیری از درگیری، درک بهتر یکدیگر است. ما در خیلی چیزها مثل هم هستیم.

همه‌ی ما حق داریم در امنیت زندگی کنیم و باورهای خودمان را داشته باشیم.

اِد یانگ در سال ۱۹۳۱ در تیانجین چین به دنیا آمد و در سه سالگی با خانواده‌اش به شانگهای نقل مکان کرد. وقتی مادرش زنگ خوراک را به صدا درمی‌آورد، او به همراه خواهرها و برادرهایش از روی نرده‌ها سُر می‌خوردند تا به میز غذا برسند. در شب‌های تابستان که همگی روی پشت‌بام خانه دراز می‌کشیدند، پدر برایشان داستان‌هایی بی‌پایان تعریف می‌کرد. اد یانگ هرگز تصویرهایی را که در ذهنش نقش می‌بست، فراموش نکرد.

او در سال ۱۹۵۱ برای تحصیل در رشته‌ی معماری به آمریکا سفر کرد. اما به جای معماری به هنر علاقه‌مند شد و تغییر رشته داد. اولین شغل یانگ کار در یک آژانس تبلیغاتی در نیویورک بود. او در وقت ناهار سرگرم طراحی از حیوان‌های باغ‌وحش پارک مرکزی می‌شد.

در همان روزها نامه‌ای از پدرش دریافت کرد که برایش نوشته بود: «یک زندگی موفق و شاد با آنچه برای دیگران انجام می‌دهی سنجیده می‌شود، نه آنچه برای خود انجام می‌دهی.»

پس از آن یانگ متوجه شد که توانایی‌های هنری‌اش در واقع زیرمجموعه‌ای از ارزش‌های او به عنوان یک انسان است. برای رسیدن به موفقیت حقیقی باید جایگاهی را می‌یافت که کارش الهام‌بخش دیگران باشد تا به سمت زندگی شادتر و پربارتری حرکت کنند.

یانگ آرزو داشت دیدگاه پدرش را درباره‌ی موفقیت، با همه به اشتراک بگذارد؛ اینکه کار می‌تواند سکوی پرتابی برای رسیدن به جایگاهی بالاتر باشد. او با تصویرگری کتاب‌های کودک در این مسیر قرار گرفت.

اِد یانگ از کودکی عاشق خلق داستان و کشیدن نقاشی بود. به این فکر می‌کرد که می‌تواند در دنیای خودش ناپدید شود و با تصویرهایش جانی دوباره بگیرد. بسیاری از کتاب‌های او شاهکارهایی هستند که در آن‌ها از رنگ و تصویر برای انتقال مفاهیم و نمادها استفاده شده است. آثار او ترکیب جذابی از طراحی با مداد،‌ پاستل، جوهر و تکنیک تکه‌چسبانی (کلاژ) است.

او در سال ۱۹۹۰ برای کتاب لون پو پو؛ نسخه‌ی چینی داستان شنل‌قرمزی، برنده‌ی نشان کلدکات شد. دو کتاب دیگرش به نام‌های امپراتور و بادبادک و هفت موش نابینا نیز در فهرست افتخار کلدکات قرار گرفته است.

اِد یانگ در کتاب هفت موش نابینا که در ایران با ترجمه‌ی مهدی حجوانی منتشر شده است، به سراغ افسانه‌ای قدیمی به نام هفت مرد نابینا و فیل رفته‌است و با بهره‌گیری از هنر تصویرگری و شوخ‌طبعی خود، دست به بازآفرینی کودکانه و امروزی این قصه زده است.

یانگ تصویرگری است که از فلسفه‌ی نقاشی چینی در بسیاری از آثارش الهام گرفته است. او می‌گوید: «نقاشی چینی اغلب با واژگان همراه می‌شود. این دو همدیگر را کامل می‌کنند. از واژه‌ها کارهایی برمی‌آید که تصویرها هرگز توانایی انجامش را ندارند. همچنین تصویرهایی هستند که واژه‌ها هرگز نمی‌توانند توصیفشان کنند.»

عید نوروز امسال قرار نیست تو به خانه‌ی مادربزرگ بروی. مادربزرگ قصد مسافرت دارد و می‌خواهد پیش از شروع سال نو به خانه‌ی نوه‌ها سر بزند. دردسر بچه‌گربه‌ها هم از همین‌جا شروع می‌شود. نوروز که بدون هفت‌سین نمی‌شود. پس باید یک سفره‌ی هفت‌سین بدون نقص چید. بهتر است هر کسی کاری بکند. اما آخرین لحظه همه‌چیز به‌هم می‌ریزد، چون سمنو در بازار پیدا نمی‌شود. سفره‌ی هفت‌سین هم که بدون سمنو نمی‌شود، پس باید دست‌به‌کار شد و سمنوپزان راه انداخت.

نه قاشق نه چنگال، شنگال! نمی‌دانی شنگال چیست؟ خودش هم نمی‌داند چیست و به چه دردی می‌خورد. نه در جمع قاشق‌ها جایی دارد و نه در جمع چنگال‌ها. اصلاً کسی او را سرِ سفره راه نمی‌دهد چون انگار هیچ کاربردی ندارد.

شنگال هی خودش را شبیه این و آن می‌کند تا در میانشان جایی پیدا کند، اما او باید خود خودش باشد، همان چیزی که هست.

در خانه‌ای قدیمی، از پشت دیوارهای اتاق، یکی همه‌اش فریاد می‌زند ان‌نوگی ان‌نوگی و داستان کنجکاوی افشین با شنیدن این صدا و دنبال کردن جلال شروع می‌شود. «آن سوی دریای مردگان» داستان افشین و جلال است که پا به سرزمینی می‌گذارند که اجازه‌ی ورود به آن را ندارند.

افشین چند وقتی است که از شهر به روستا آمده و به خاطر عصای دست و پای بی‌حسش با بچه‌های مدرسه و روستا ارتباط چندانی ندارد؛ اما توجهش به جلال جلب می‌شود که بچه‌ها پشت سرش زیاد حرف می‌زنند و کسی هم با او دوست نمی‌شود. جلال در خانه‌ای پشت غسال‌خانه زندگی می‌کند که همه می‌گویند جن دارد. جلال خودش هم رغبتی ندارد با کسی دوست شود و وقتی توجه افشین را می‌بیند سعی می‌کند او را پس بزند؛ اما افشین پیگیرتر از این حرف‌هاست! افشین با تلاش بسیار از راز جلال و دایی او و خانه‌شان با خبر می‌شود. راز آن‌ها چیست؟ آن‌ها نگهبانان دروازه‌ای هستند که انسان‌ها نباید وارد آن شوند.

افشین و جلال هر دو عزیزانی را از دست داده‌اند و افشین برای اینکه دوباره غم از دست دادن را تجربه نکند می‌خواهد از دروازه رد بشود. او به دنبال «اوته نه‌پیش‌تیم» است. کسی که می‌گویند هیچ‌گاه نمرده و جاودانه است. افشین، جلال و ان‌نوگی سفری را برای رسیدن به اوته نه‌‎پیش‌تیم شروع می‌کنند که پر از خطرات و موجوداتی است که آن‌ها نه تا به حال دیده‌اند نه چیزی درباره‌شان شنیده‌اند. حتی ان‌نوگی که نگهبان جنگل سدر است هم از راهی که در پیش دارند و خطرات احتمالی آن آگاه نیست. او فقط سعی دارد محافظ خوبی باشد و بچه‌ها را به سلامت به اوته نه‌پیش‌تیم برساند. آن‌ها از جنگل‌های پردرختی می‌گذرند و با درخت‌هایی روبه‌رو می‌شوند که حرف می‌زنند و جان دارند و با شاخه‌هایشان هر غریبه‌ای را کتک می‌زنند. از کویر پر از شنی رد می‌شوند که گرگ‌ها آن‌جا به انتظارشان نشسته‌اند و پسرها باید بتوانند هم برای حفظ جان‌شان و هم برای رسیدن به اوته نه‌پیش‌تیم از کویر عبور کنند. و عبور از دریای مردگان، آن‌جایی است که افشین با مرگ روبه‌رو می‌شود.

کتاب آن سوی دریای مردگان درباره‌ی مرگ و زندگی است. این کتاب بن مایه‌ای اسطوره‌ای دارد و در نقطه‌ی اوج داستان که عبور از دریای مردگان است مخاطب با گیلگمش و انکیدو آشنا می‌شود. انکیدو موجودی است نه مرده و نه زنده که منتظر گیل‌گمش است که به کنار او بیاید. در داستان‌های کهن هم به انکیدو در حماسه گیلگمش اشاره شده است. گیلگمش هم بعد از مرگ انکیدو ترس از مرگ به جانش می‌افتد و برای جاودانگی به دنبال پیدا کردن اوته‌ نه‌پیش‌تیم می‌رود. گیلگمش داستان به سرانجامی ندارد. افشین به کمک جلال و ان‌نوگی از تمام سختی‌ها می‌تواند عبور کند؛ اما آیا به جاودانگی که برای پدربزرگش به دنبال آن بود، می‌رسد؟

آن سوی دریای مردگان داستان جذاب و پرکششی دارد و نویسنده سعی کرده است با توجه به بازگشت‌هایی که به اسطوره‌ها دارد تفکر مرگ و زندگی و رنج زندگی انسانی را به تصویر بکشد. هرچند حضور این اسطوره‌ها به صورت تلگرافی شاید آن‌ها را بیشتر به یک اسم تبدیل کرده است تا عناصری برای پیش‌برد داستان، اما به همین اندازه‌ هم باعث ایجاد فضایی فانتزی و در عین حال واقعی شده است. کتاب تخیل خوبی دارد. هر آن‌چه در کتاب فانتزی است با دنیای واقع هم خوب چفت‌وبست پیدا کرده است و شخصیت اصلی داستان که یک نوجوان با نیازهای ویژه است، شخصیت دل‌پذیر، شجاع و در حال رشدی دارد. هرچند بعضی از گفت‌وگوها و واگویه‌هایی که دارد کمی او را از فضای نوجوان خارج می‌کند.

پایان‌بندی داستان به کیفیت شروع و میانه‌ی آن نیست. تحولی که در افشین رخ می‌دهد، کمی غیرمنتظره است و آن‌طور که باید و شاید به آن پرداخته نشده است. اما در مجموع آن سوی مردگان کتاب روان و پر از اتفاقات تخیلی پرکشش است و نویسنده توانسته با آفریدن یک دنیای تخیلی به مسئله‌ی حساس مرگ و زندگی و پذیرفتن سوگ برای نوجوان امروزی بپردازد.

این کتاب شایسته‌ی تقدیر جایزه‌ی‌ ادبی نوفه شده است و 4 لاک‌پشت پرنده دریافت کرده است. همچنین، کتاب آن سوی دریای مردگان منتخب طرح سامان‌بخشی کتاب‌های رشد است.

زهرا ماهری، وینش

«شاید روزی مجبور شوی جایی را که در آن زندگی می‌کنی، ترک کنی.» داستان کتاب سفر با این جمله آغاز می‌شود، جمله‌ای درباره‌ی «ترک شدن» و «ترک کردن»، داستان همیشگی هجرت. اما این بار شخصیت اصلی این هجرت، به‌جای این‌که یکی از ما باشد، اردکی (شاید هم یک غاز) است که با یک وزش باد ناخواسته به سرزمینی دیگر می‌رود. سرزمینی که در ابتدا زبان هیچ‌کدام از ساکنان آنجا را نمی‌فهمد و دچار آشفتگی و سردرگمی عظیمی می‌شود. اردک با تمام صبوری‌اش، یک جایی کم می‌آورد و غمگین می‌شود. اما بالاخره نجات‌دهنده‌ای پیدا می‌شود و با او با زبان خودش حرف می‌زند. از آن مهم‌تر این‌که در جواب کیستی اردک به او جواب می‌دهد: «تو همانی هستی که باید باشی.»

سفر نه تنها داستان هجرت، که داستان زندگی است. زندگی‌ای که ابتدا نمی‌دانی چه کسی هستی و از کجا آمده‌ای! زندگی‌ای که در برهه‌ای تو را دچار بحران هویت می‌کند. در برهه‌ای دغدغه‌ی پیدا کردن «دوست» و «هم‌زبان» داری. در برهه‌ای شنیده نمی‌شوی چون کسی حرفت را نمی‌فهمد. داستان زندگی‌ای که سراسر از دست دادن و دست کشیدن است. دست کشیدن از مکان‌ها و آدم‌هایی که با آن‌ها خو گرفته‌ای و دوست‌شان داری اما نمی‌توانی جلوی رفتن‌شان را بگیری.

ورونیکا سالیناس نویسنده‌ی آرژانتینی این کتاب، با نگاهی فلسفی سفر را پیش برده است. اردک داستان چنان با پیچ و تاب زندگی پیش می‌رود که خواننده، در هر رده‌ی سنی، خود را درون این شخصیت می‌بیند. سفر زندگی همه‌ی ماست و نویسنده تلاش می‌کند به ما «ناپایداری جهان» را یادآور شود. اگر بخواهیم در ابعاد کوچک‌تری داستان سفر را در زندگی خودمان پیدا کنیم، یادآوری تغییر سن یا حتی عوض کردن مدرسه‌مان به‌نوعی می‌تواند فضای داستان را برایمان ملموس کند. حتی می‌توان فلسفه‌ی تولد تا مرگ را در این کتاب پیدا کرد. وقتی که انسان ناخواسته وارد دنیا می‌شود، در ابتدا از عجیب غریب بودن محیط جدید احساس گیجی می‌کند، حرف‌های بقیه را نمی‌فهمد، بلاخره هم‌زبان خود را پیدا می‌کند و با او دنیا را می‌شناسد و بعد ناگهان او را به‌نوعی از دست می‌دهد.

از دست دادن در کتاب سفر، با تمام غمی که به همراه خود می‌آورد، دستاوردی هم دارد. دستاوردی که به تو یاد می‌دهد هر رفتنی، یک آمدن دیگری را هم در پیش دارد. اگر تو کسی یا چیزی را از دست بدهی، در قبالش چیز دیگری به دست می‌آوری یا فرد دیگری وارد زندگی‌ات می‌شود. همین نکته است که به‌صورت ناخودآگاه به خواننده احساس شجاعت می‌دهد. چون تو این اطمینان را پیدا می‌کنی که دنیا با تمام متغیر و بی‌ثبات بودنش، سراسر شگفتی است. زندگی گاهی با تمام بی‌رحمی‌اش، برای تو چیزهای خوبی هم به ارمغان می‌آورد.

 سفر، داستانی سیاه و سفید است که توام با ترس، جسارت را هم نشان می‌دهد. همراه با تنهایی، شیرینی پیدا کردن دوست را هم به خواننده می‌چشاند و از آن مهم‌تر دنیا را شبیه مسافرتی نشان می‌دهد که تو بعد از مدتی یاد می‌گیری، چطور می‌توانی در این زمان کوتاه از سفرت لذت ببری و خودت را همان‌طور که هستی و دنیا را همان‌طور که هست، بپذیری.

عطیه میرزا امیری، وینش

پدیدآورندگان کتاب جهان مال من است دست مخاطب را می‌گیرند و او را به گوشه گوشه‌ی دنیا می‌برند، به شهرهایی مثل ونیز و پاریس و بارسلونا. سیال بودن فضا در این کتاب کمک می‌کند کودکان بدون محدودیت‌های دنیای واقعی با ماجراهای داستان همراه شوند و لذت یک سفر بی‌دغدغه و خواندن یک داستان کوتاه پر از اتفاق‌های خواندنی و تماشایی را تجربه کنند.

جهانگردی تجربه‌ای نیست که برای بسیاری از کودکان در دنیای واقعی رخ بدهد، به همین خاطر کتاب جهان مال من است نشان می‌دهد بیرون آمدن از قید و بند دنیای واقعی چقدر می‌تواند به تجربه‌های‌ آن‌ها اضافه کند، خصوصاً وقتی جزو دسته‌ی افراد با نیازهای ویژه باشند. تعداد کتاب‌های کودک ایرانی بر اساس شخصیت‌هایی که نیازهای ویژه دارند زیاد نیست، به همین خاطر وجود چنین داستان‌هایی قدم مثبتی در این زمینه محسوب می‌شود.

 در طول سفر مانعی وجود ندارد و اگر وجود داشته باشد پدر آن را از سر راه برمی‌دارد. اگر یک وسیله‌ی حمل و نقل خراب می‌شود، پدر وسیله‌ی دیگری را جایگزین می‌کند و دونفری به سفرشان ادامه می‌دهند. مفهوم «امید» و «ادامه دادن مسیر» و «لذت بردن از راه سفر» از مفاهیمی است که به مخاطب منتقل می‌شود. البته بهتر بود به جای مستقیم‌گویی با جمله‌ی «جهانگردها هیچ‌وقت ناامید نمی‌شوند» که دوبار در این داستان و یک بار هم در دیالوگ پسر تکرار شده، خوانندگان خود در خلال ماجراها این مفهوم را درک می‌کردند.

نام این اثر و داستان آن نشان می‌دهد جهان می‌تواند برای هر کسی باشد، «من» می‌تواند هر یک از خوانندگانی باشد که این کتاب را ورق می‌زنند. جهانگردی مختص بزرگ‌ترها، ثروتمندان و یا افراد خاص جامعه نیست، لااقل وقتی از دیدگاه خیال و تصور به این مقوله نگاه کنیم.

علاوه بر این مخاطب در این کتاب در تصاویر با بناهای دیدنی برخی از کشورها آشنا می‌شود و بدون آموزش مستقیم، اطلاعات جغرافیایی و گردشگری به دست می‌آورد. شاید همین تماشای کوتاه مقدمه‌ای باشد برای آنکه کودک شناخت بیشتری از تاریخ و جغرافیای کشورها به دست بیاورد.

تصویرگری‌های هاله قربانی پر از رنگ‌ها و جزئیات است و با تعداد زیادی از مردم و انبوهی از درخت‌ها روبرو می‌شویم که همان مفهوم جهان را در ذهن مخاطب تداعی می‌کند. هماهنگی نویسنده و تصویرگر به روایت کمک کرده است، مثلا بسیاری از اطلاعات از متن حذف و به تصاویر اضافه شده مانند وضعیت جسمانی کودک و همینطور رفتن به کشورهای گوناگون. به همین خاطر تصویرگری‌ها نقش مهمی در روایت داستان دارد و همراه متن داستان باعث ایجاد ریتم تند و جذابیت در روایت شده است.

پرداختن به بخش پایانی، داستان را تا حدی لو می‌دهد، اگر نمی‌خواهید پایان داستان را بدانید از اینجا به بعد را نخوانید. بخش پایانی کتاب در اتاق پسر می‌گذرد و با فضای صفحات قبل تفاوت زیادی دارد، انگار ناگهان تمام آن لحظات خوش از بین می‌روند. پایان‌بندی با وجود انتقال حس امیدواری در گفت‌وگوی پدر و پسر، مطرح شدن مفهوم پذیرش وضعیت موجود و تفکر برای رسیدن به هدف‌ها، ناگهانی است و با صفحات قبل پیوستگی و هماهنگی کمی دارد. ناگهانی به این معنا که مخاطب به خود می‌گوید این همه جهان را گشتیم پس چرا آخرش چنین شد؟ اگر یک برنامه‌‌ی واقعی برای یک سفر واقعی در پایان داستان چیده می‌شد یا بخش کوچکی از خیال‌پردازی پسری که سفر را خیلی دوست دارد به واقعیت تبدیل می‌شد، مخاطب بهتر با آن‌چه تا به حال خوانده بود ارتباط برقرار می‌کرد. آیا یک پسر در این شرایط نمی‌تواند با همراهی پدر واقعاً به سفر برود؟

در کل می‌توان گفت کتاب جهان مال من است فضای تازه‌ای را برای مخاطب کودک فراهم می‌کند و لذت خواندن و تماشا کردن را نیز به او منتقل می‌کند.

نیلوفر شهسواریان، وینش

کتاب چه فکر خوبی! عنوان کتابی تصویری با نویسندگی و تصویرگری نرجس محمدی است که ناشر آن را برای مخاطب بالای چهار سال توصیه کرده است. این کتاب را گروه داوران لاک‌پشت پرنده شایسته‌ی پنج لاک‌پشت (درجه‌ی عالی) دانسته‌اند و شورای کتاب کودک نیز آن را در بین آثار تقدیر شده برشمرده است. هم‌چنین کتاب به فهرست کلاغ سفید و فهرست‌های نهایی و منتخب نمایشگاه‌های بین‌المللی تصویرگری نیز راه پیدا کرده است.

این داستان درباره‌ی کوکی است، پسربچه‌ای که فکر می‌کند گوش‌هایش بزرگند و دوست‌شان ندارد. پس نقابی برمی‌دارد و روی سرش می‌گذارد و صورت و گوش‌هایش را با آن می‌پوشاند، و همه فکر می‌کنند «چه فکر خوبی!» پس روز بعد وقتی کوکی بیدار می‌شود تمام آدم‌های خانه و شهر و مهد کودک را با نقاب‌های مثل هم می‌بیند. همه از فکر خوب او برای پوشاندن ویژگی‌های ظاهری که دوست‌شان نداشتند استفاده کرده بودند. اما کوکی کم‌کم از این یکسانی نقاب‌ها خسته می‌شود و احساس می‌کند آن‌قدرها هم فکر خوبی نکرده. پس روز بعد تنها صورت بدون نقاب شهر صورت کوکی است، که هرکس او را می‌بیند می‌گوید: «چه فکر خوبی!»

روایت متن و تصویر در غالب صفحات کتاب چه فکر خوبی پابه‌پای هم پیش می‌روند، به این معنی که اگر مخاطب صرفاً شنونده‌ی متن کتاب باشد بی آن‌که تصاویر را ببیند هم‌چنان سیر روایت برایش قابل درک است و داستان را درمی‌یابد، اما در این صورت حتماً بخش عمده‌ی لذت خواندن کتاب را از دست خواهد داد. تصویرگری نرجس محمدی در این اثر وجه ممتاز کتاب است. تصاویر علاوه بر پیش‌روی در راستای روایت متن، عناصر مرتبط با طبیعت و بازی را به زیبایی به کار گرفته‌اند و در هر فریم فرصت کشف‌های متعدد کوچک و لذت‌بخش را برای مخاطب فراهم می‌کنند. اسباب‌بازی‌ها و عناصر گیاهی و حیوانی طبیعت در تمام صفحات حضور فعال دارند و بخشی از نمای زندگی شخصیت‌های کتاب را تشکیل می‌دهند.

درون‌مایه‌ی داستان را هویت فردی، پذیرش تفاوت‌ها، نسبی بودن ملاک‌های زیبایی ظاهر، و پذیرش بدن و ظاهر خود تشکیل می‌دهند. سیر داستان به روشنی نشان می‌دهد که آن‌چه متمایزکننده‌ی آدم‌ها از یکدیگر و هویت‌بخش فرد فرد آن‌هاست همین تفاوت‌ها هستند که گاه از آن گریزانیم؛ خصوصاً آن‌جا که همه نقاب زده‌اند و کوکی در شهر می‌بیند که «میوه‌فروش شبیه مادرش شده است. راننده‌ی اتوبوس شبیه دوست صمیمی‌اش و پدرش هم شبیه آقای پلیس. از همه بدتر این بود که همگی شبیه یک نفر شده بودند؛ شبیه خود کوکی!» و در مهد کودک «حتی نمی‌توانست دوست صمیمی‌اش را پیدا کند.»

کوکی فقط می‌خواست گوش‌هایش را که به نظرش بزرگ بودند از دید دیگران مخفی کند، اما از این‌که همه شبیه هم باشند و نه او بتواند دیگران را با ویژگی‌های فردی که از هرکدام سراغ داشت تشخیص دهد، و نه دیگران متوجه شوند که او «همان کوکی باهوش که همه‌ی مسئله‌های ریاضی را توی سی ثانیه حل می‌کرد» است، ناراحت بود. در پایان داستان کوکی گوش‌هایش را همان‌گونه که هستند می‌پذیرد و با خود فکر می‌کند که هیچ‌کس دیگر در شهر چنین گوش‌هایی ندارد. او می‌پذیرد آن‌چه هویتش را به عنوان کوکی منحصربه‌فرد می‌کند، ویژگی‌های متمایزکننده‌ی او با دیگران است، خواه این ویژگی‌ها گوش‌هایی باشند که دوست‌شان ندارد خواه هوش ریاضی باشد که به آن افتخار می‌کند.

چه فکر خوبی! در عین حال ملاک‌های زیبایی که می‌شناسیم را هم به چالش می‌کشد. گوش‌های کوکی در تصویری که مخاطب در طول داستان از او می‌بیند ممکن است چندان بزرگ هم به نظر نیایند و مخاطب از خودش بپرسد چرا کوکی فکر می‌کند گوش‌هایش بزرگ و زشتند؟ ریز بودن چشم، نارنجی بودن مو، کشیده بودن بینی، و گرد بودن دهان طبق کدام ملاک زشت محسوب می‌شوند که مردم شهر دوست دارند آن‌ها را با نقاب بپوشانند؟ آیا نمی‌توان به این ملاک شک کرد؟ آیا ممکن نیست که برخی مردم موهای نارنجی دوست داشته باشند؟ اندازه‌ی مناسب گوش را چه کسی تعیین می‌کند که بیش از آن را بزرگ و کمتر از آن را کوچک بدانیم؟ این‌ها سوألاتی است که می‌تواند ذهن مخاطب چه فکر خوبی! را درگیر کند و قضاوت او را هم مثل کوکی نسبت به ویژگی‌های ظاهری خودش و دیگران تغییر دهد.

کتاب چه فکر خوبی! برای مخاطبی که نیاز دارد ظاهرش را آن‌گونه که هست بپذیرد و با تکیه بر توان‌مندی‌هایش با اعتماد به نفس با جامعه پیرامونش مواجه شود انتخاب خوبی است. هم‌چنین برای جمع‌خوانی در گروه کودکان و نوجوانان، نقطه‌ی شروع مناسبی برای شکل‌گیری بحث پیرامون سوألاتی است که می‌توان درباره‌ی تفاوت‌ها و ملاک‌های زیبایی ظاهر پرسید.

زهرا جلالی‌فر، وینش

کتاب پسر ته کلاس فقط روایت پناهجویی و مشکلات آن‌ها نیست، کتاب به درستی درباره‌ی نظرات مختلف درباره‌ی پناهجویی و پناهجویان متناسب با سن و سال بچه‌ها صحبت می‌کند و مشکلات پناهجویان را محدود به عبور از مرزها نمی‌داند. این کتاب پذیرفته شدن و ماندن پناهنده‌ها در دنیای جدید را هم مورد توجه قرار داده است.

ما در خیلی چیزها مثل هم هستیم. همه‌ی ما حق داریم در امنیت زندگی کنیم و باورهای خودمان را داشته باشیم. درک دیگران به ما کمک می‌کند به زندگی در صلح احترام بگذاریم.
‌
در روز جهانی صلح، از کتاب‌هایی بنویسید که به ترویج صلح و نکوهش جنگ می‌پردازند چون «صلح را باید از کودکی آموخت».

تصویر از کتاب «مثل یک جنگجوی واقعی»، نوشته‌ی حدیث لزرغلامی با تصویرگری مرتضی رخصت‌پناه، که طوطی آن را آبان ماه ۱۴۰۰ منتشر خواهد کرد.

داستان وارد یکی از مرموزترین و پیچیده‌ترین رازها و ترس‌های بشری شده. ما اغلب فکر می‌کنیم کودکان با این ترس‌ها و نگرانی‌ها بیگانه‌اند و ذهن‌شان خالی است از این دغدغه‌ها. داستان نشان می‌دهد که این یک خیال واهی است و انکار واقعیت: «آنا دلش نمی‌خواست بزرگ شود. از پیر شدن می‌ترسید. بیش‌تر از همه، از روز تولدش وحشت داشت. که یواش‌یواش نزدیک می‌شد. حتی فکرش هم ترسناک بود.»

آنا در کنار ترس‌ها و دغدغه‌هایش و حس ناامنی‌اش، یک جای امن برای خودش پیدا کرده که حالش را خوب می‌کند: «تنها چیزی که حالش را خوب می‌کرد، کتاب خواندن بود. برای آنا کتاب‌ها مثل زندگی، واقعی بودند. اگر کسی توی کتاب می‌مُرد، آنا می‌توانست دوباره از اول کتاب را بخواند. این‌طوری مُرده دوباره زنده می‌شود. زنده‌ی زنده درست مثل خودش.»

 بخشی از یادداشت «کودکان و ترس‌های آن‌ها» درباره‌ی «دختری که می‌خواست کتاب‌ها را نجات دهد»
مجله‌ی عروسک سخنگو، شماره‌ی ۳۲۴، بهمن ۱۳۹۹

پسرک و جادوی مری پاپینزکتاب خوش‌خوان و پرکششی است. داستان ما را با پسر بچه‌ی ده ساله‌ای آشنا می‌کند که با پدرش زندگی می‌کند. پدرش چندوقتی است بیکار شده و از شواهد و قراین به نظر می‌رسد غم بزرگی دارد که از همه پنهان می‌کند.

ماما چند وقتی است که از دنیا رفته و حالا پاپا، پیرمرد عروسک‌ساز قصه، برای کنار آمدن با این غم تصمیم می‌گیرد برای دل خودش عروسکی بسازد که شبیه به همسرش است. او لی‌لی را خلق می‌کند و همه‌جا همراه خودش می‌برد اما یک روز لی‌لی هم مانند ماما ناپدید می‌شود…

لئو همه را می‌بیند اما کسی او را نمی‌بیند و همین او را تنهاتر می‌کند. او سال‌ها گوشه‌ای از شهر به تنهایی در خانه‌ای زندگی می‌کرد، در گرد و خاک کتاب می‌خواند و نقاشی می‌کشید. تا اینکه آن خانه‌ی بدون سکنه با آمدن خانواده‌ای پر می‌شود. با آمدن آن‌ها، لئو خیال می‌کند که از تنهایی درمی‌آید، اما این‌طور نیست. با وجود شلوغ شدن خانه، او باز هم تنهاست. برای همین تصمیم می‌گیرد که برای کشف خودش و شهر از خانه بیرون بیاید.

داستان لئو، داستانی چند وجهی است. در نگاه اول ما با یک روح سروکار داریم. روحی که از ندیده شدن ناراحت است و با وجود مهربانی‌اش مردم از او می‌ترسند. این همان ماجرایی است که کودکان از یک سنی به بعد، درگیرش می‌شوند. درگیری با موجوداتی مثل روح و جن که دیده نمی‌شود و همین کودکان را می‌ترساند. ترس کودکان از روح و … باعث هیجان در آن‌ها می‌شود و تا مدت‌ها در جمع‌های کوچک و بزرگشان در مورد این موجودات با یکدیگر صحبت می‌کنند. کودکی که با ترس از روح در ذهنش کشمکش دارد، وقتی با لئوی داستان آشنا شود ناخودآگاه این ترس کم‌رنگ می‌شود. کودک متوجه می‌شود که این موجودات به اندازه‌ای که آن‌ها در جمع‌های دوستانه‌شان از آن گفته‌اند، ترسناک نیستند.

در خلال داستان، ما علاوه‌بر لئو با شخصیت دیگری هم آشنا می‌شویم. دختری به اسم جین که در دنیای خیالات خودش سیر می‌کند. جین فارغ از لئو، در این داستان یک نقش کلیدی دارد و آن هم این است که او به کودک خواننده، دنیای خیال و دوستی‌های خیالی را نشان می‌دهد. جین به کودک می‌فهماند که بدون خجالت و واهمه می‌تواند دوست خیالی داشته باشد. جین داستان با استفاده از همین تخیلی که دارد، خلاق بودنش را در بازی‌هایی که می‌کند هم نشان می‌دهد. این دقیقاً نکته‌ای است که علم روان‌شناسی هم به ما می‌گوید؛ این که خیال و خلاقیت همسو با یکدیگر هستند و بزرگ‌ترها در جهت خلاقیت کودک نباید تخیل او را دست کم بگیرند.

پذیرش تفاوت‌ها و دوستی با کسانی که شبیه ما نیستند، نکته‌ای است که در دوستی لئو و جین دیده می‌شود. جین انسان است و لئو یک روح. اما این باعث جدایی، ترس و دوری گزینی آن‌ها از یکدیگر نمی‌شود. مک بارنت این موضوع را با نگاه جدید و خلاق خود در داستان لئو به ما نشان می‌دهد. کودک با خواندن این داستان می‌آموزد چیزی که در شکل‌گیری و ادامه‌ی روابط انسانی و حتی ارتباط با سایر موجودات و محیط زیست مهم است داشتن همدلی و پذیرش تفاوت‌ها و احترام به آن‌ها است.

مک بارنت نویسنده‌‌ای آمریکایی است که برای کودکان می‌نویسد و تاکنون اکثر کتاب‌هایش به 30 زبان زنده دنیا ترجمه شده است. او علاقه‌ی‌ خود به کتاب و نویسندگی را مدیون مادرش است. بارنت تاکنون برنده‌ جایزه‌های متعددی برای کتاب‌هایش شده است. کتاب داستان لئو برنده‌ جایزه‌ «کتاب‌های مناسب بلندخوانی ای بی وایت» شده است. معیار گزینش کتاب‌های مناسب برای دریافت این جایزه، داشتن متنی پویا، درون‌مایه و موضوع سرگرم کننده و جهانی است. در زمینه کتاب‌های تصویری کتاب‌هایی شانس برنده شدن دارند که متن و تصویر از ارتباط محکمی برخوردار باشند و ساختار کتاب دارای تعلیقی پر کشش باشد. کتاب‌هایی که بتوانند خواننده را شگفت‌زده یا کنجکاو کنند و یا حتی او را به خنده اندازد و در کل درون‌مایه کتاب چنان غنی باشد که بتواند بستری برای گفت‌وگو فراهم کند. داستان لئوی مک بارنت شانس دریافت این جایزه را در سال 2013 داشته است. از دیگر کتاب‌های این نویسنده که به فارسی ترجمه  شده ‌است می‌توان «آن پایین چه خبر است؟»، «دو خفن»، «دو خفن خفن‌تر می‌شوند»، «تلفن» و «آنابل و جعبه جادویی» را نام برد.

در سال 2015 نیز، این کتاب به‌خاطر تصویرگری‌های کریستین رابینسون، توسط نیویورک تایمز به عنوان بهترین کتاب مصور سال، انتخاب شد. رابینسون در داستان لئو به‌سادگی جزئیات را وارد داستان می‌کند. یکی از نکات جالبی که در تصویرگری این کتاب دیده می‌شود، به تصویر کشیدن پلیس زن است. این خلق رابینسون کلیشه‌های جنسی را در کودک می‌شکند و نشان می‌دهد که در مشاغل جنسیت چندان مطرح نیست.

مترجم این کتاب کیوان عبیدی آشتیانی است. او کار ترجمه‌ی ادبیات کودک و نوجوانان را از سال ۱۳۷۹ شروع کرده و تاکنون جوایز زیادی را نیز در این زمینه دریافت کرده است.

عطیه میرزاامیری؛ وینش